«Από την ανάδυση ζωής στη Γη μέχρι την κατανόηση, τη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενειών, οι πρωτεΐνες είναι ένα από τα κύρια δομικά συστατικά τη ζωής. Βρίσκονται παντού στο σώμα μας, εξωτερικά, στα μαλλιά και στο δέρμα, και εσωτερικά στα κύτταρα του αίματος, στο στομάχι, ενώ είναι επίσης ένζυμα και ορμόνες.

Μία πρωτεΐνη συνίσταται από μια αλυσίδα δεκάδων έως χιλιάδων αμινοξέων, σαν καλώδιο τηλεφώνου, η οποία στρίβει και αναδιπλώνεται, παίρνοντας περίπλοκα και μοναδικά σχήματα. Το μοναδικό αυτό τρισδιάστατο σχήμα της κάθε πρωτεΐνης, το οποίο αλλάζει με την κίνησή της στο φυσικό υγρό περιβάλλον του κάθε οργανισμού, είναι αυτό που καθορίζει και τη λειτουργία της μέσα σε αυτόν.

Η εξακρίβωση όμως της ακριβούς αυτής δομής των πρωτεϊνών δεν ήταν πάντα εύκολη υπόθεση. Όπως κάθε αντικείμενο που κινείται είναι δύσκολο να φωτογραφηθεί, έτσι και οι επιστήμονες ήταν ακατόρθωτο να απαθανατίσουν την δομή μιας κινούμενης πρωτεΐνης στο υγρό περιβάλλον.

Στις αρχές του ’80 η ανακάλυψη της μεθόδου της Φασματοσκοπίας Πυρηνικού Μαγνητικού Συντονισμού βιολογικών μακρομορίων, ένα είδος μαγνητικής τομογραφίας μακρομορίων, έφερε επανάσταση στη μελέτη των σημαντικών για τη ζωή πρωτεϊνών και μετά 20 χρόνια, το 2002, χάρισε στον εφευρέτη του,  Kurt Wüthrich , το Νόμπελ Χημείας. Ο Ελβετός νομπελίστας, καθηγητής βιοφυσικής, ο οποίος μετά το Νόμπελ όχι μόνο δεν επαναπαύθηκε, αλλά διευθύνει σήμερα δύο κορυφαία ερευνητικά εργαστήρια σε Ζυρίχη και Καλιφόρνια, βρέθηκε στο τέλος Αυγούστου στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας στην Κρήτη, για να διδάξει και να εμπνεύσει 80 σπουδαστές φυσικής, χημείας, βιολογίας, ιατρικής, φαρμακευτικής και άλλων ειδικοτήτων, εξηγώντας τους βήμα βήμα τη συναρπαστική πορεία της επιστημονικής έρευνας των μικρών αυτών συστατικών της ζωής…»

(Απόσπασμα άρθρου της Ασπασίας Δασκαλοπούλου στη εφημερίδα «Καθημερινή», 21/09/2014)

Το φύλλο εργασίας που ακολουθεί μπορεί να αξιοποιηθεί στη Β΄ Λυκείου στην ενότητα “Πρωτεΐνες”.

Proteins