Χρήσεις εννοιολογικών χαρτών στην εκπαιδευτική διαδικασία
Οι εννοιολογικοί χάρτες αποτελούν ένα εφαρμόσιμο και αποτελεσματικό μοντέλο έκφρασης των νοητικών σχημάτων των μαθητών/τριών, σχετικών με αφηρημένες και δύσκολες στην κατανόηση έννοιες και επιτρέπουν τη χρησιμοποίηση των γνώσεων σε νέα πλαίσια, αλλά και τη διατήρησή τους για μεγάλες χρονικές περιόδους .
Οι χάρτες δίνουν τη δυνατότητα στους μαθητές/τριες να μάθουν αποτελεσματικότερα βοηθώντας τους να κατανοήσουν και να οργανώσουν το διδακτικό αντικείμενο, να αποθηκεύσουν τις πληροφορίες και να ανατρέχουν σ’ αυτές ευκολότερα. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν τον εννοιολογικό χάρτη ως μαθησιακό και γνωστικό εργαλείο για να αναπτύξουν εκείνες τις στοχαστικές διαδικασίες που είναι απαραίτητες για ουσιαστική μάθηση και μπορούν να συγκεντρωθούν περισσότερο στο στόχο κατά τη διάρκεια της συζήτησης με τους συμμαθητές τους, όταν έχουν μπροστά τους ένα κοινό «οπτικό» αντικείμενο παρά μια αφηρημένη έννοια (Hmelo-Silver, 2003).
Όσον αφορά τον διδάσκοντα , οι La Vecchia and Pedroni (2007) αναφέρουν ότι οι εννοιολογικοί χάρτες μπορούν να αποτελέσουν ένα αντικειμενικό κριτήριο αξιολόγησης της κατανόησης των μαθητών/τριών. Οι εκπαιδευτικοί παρακολουθώντας τους εννοιολογικούς χάρτες μπορούν να εντοπίσουν τις ελλείψεις των μαθητών/τριών και να προσαρμόσουν τα μαθήματά τους κατάλληλα.
Σημαντικός είναι και ο ρόλος των χαρτών κατά την οργάνωση του διδακτικού περιεχομένου έτσι ώστε να έχει νόημα για τους διδασκόμενους (Kinchin & Alias, 2005· Martin, 1994). Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά την εισαγωγή νέων εννοιών απεικονίζοντας τις ήδη γνωστές έννοιες και παρέχοντας έτσι τη δομή πάνω στην οποία θα ενσωματωθούν οι νέες έννοιες.
Εννοιολογικός χάρτης: Συνάψεις
Με τον προτεινόμενο εννοιολογικό χάρτη και αφού ολοκληρωθεί η διδασκαλία του μαθήματος, ο μαθητής/μαθήτρια θα πρέπει να είναι σε θέση:
- Να περιγράφει τη δομή της χημικής σύναψης.
- Να περιγράφει τον τρόπο μεταφοράς της νευρικής ώσης από νευρώνα σε νευρώνα.
- Σημεία που πρέπει να τονιστούν
- Να γίνει αντιληπτό ότι δίχως τις συνάψεις δε θα ήταν δυνατή η μεταφορά της νευρικής ώσης από νευρικό κύτταρο σε νευρικό κύτταρο.
- Να γίνει κατανοητός ο ρόλος του νευροδιαβιβαστή και των υποδοχέων της μετασυναπτικής μεμβράνης στη μεταφορά της νευρικής ώσης.
- Να τονιστεί ότι η μεταφορά της νευρικής ώσης μέσω της σύναψης είναι μονόδρομη.
- Προαπαιτούμενες γνώσεις
Νευρική ώση
- Βιβλιογραφία
Καστορίνης, Α., Κωστάκη-Αποστολοπούλου, Μ., Μπαρώνα-Μάμαλη, Φ., Περάκη, Β., Πιαλόγλου, Π., (2016). Βιολογία Α΄ Γενικού Λυκείου, Βιβλίο Καθηγητή. ΙΤΥΕ-ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ
Hmelo-Silver, C.E. (2003). Analyzing collaborative knowledge construction: multiple methods for integrated understanding. Computers and Education. 41 (4), 397-420
Kinchin, I. M. & Alias, M. (2005). Exploiting variations in concept mapping morphology as a lesson planning tool for trainee teachers in higher education. Journal of In-service Education, 31(3), 569–591
La Vecchia, L, Pedroni, M., (2007). Concept Maps as a Learning Assessment Tool. Issues in Informing Science and Information Technology, 4
Martin, D. J. (1994). Concept Mapping as an aid to lesson planning: A longitudinal study. Journal of Elementary Science Education, 6 (2), 11-30
Πολύ καλή χρήση του λογισμικού εννοιολογικής χαρτογράφησης.
Διαφωνώ σε ορισμένα σημεία με αυτόν καθ’ αυτόν τον χάρτη, π.χ. εκεί που η συνδετική φράση είναι μία ολόκληρη λέξη. Κανονικά θα πρέπει να είναι κάτι λιγότερο… Το ίδιο και για τις έννοιες: δεν μπορούν να είναι ολόκληρες φράσεις ή εκφράσεις. Να είναι 1-2 λέξεις.