Ημέρα: 10 Μαΐου 2016

Moodle και βιολογία

Σε μια προσπάθεια εξοικείωσης με το περίβαλλον του Moodle και δοκιμαστικής εφαρμογής στη διδασκαλία της Βιολογίας ασχολήθηκα με τη διδακτική ενότητα της Κυτταρικής διαίρεσης (μίτωση – μείωση) από το βιβλίο της Βιολογίας της Γ’  γυμνασίου.

Στη συγκεκριμένη ενότητα έχουν παρατηρηθεί αρκετές εναλλακτικές ιδέες από τους μαθητές όπως για παράδειγμα :

  • Συγχέουν τις διαδικασίες της κυτταρικής διαίρεσης, της κυτταρικής αύξησης και της κυτταρικής  διαφοροποίησης.
  • Δεν αντιλαμβάνονται ότι η ανάπτυξη συμβαίνει όταν ένα κύτταρο διαιρείται σε δυο.
  • Θεωρούν ότι μετά τη μίτωση κάθε θυγατρικό κύτταρο περιέχει μία από τις δυο αλυσίδες του DNA.
  • Πιστεύουν οτί τα κύτταρα που προκύπτουν από την πρώτη μειωτική διαίρεση είναι διπλοειδή.
  • Πιστεύουν ότι τα φυλετικά χρωμοσώματα βρίσκοντα μόνο στα γαμετικά κύτταρα.

Έτσι σε μια προσπάθεια προσέγγισης αυτής της διδακτικής ενότητας  με την πλατφόρμα του Moodle καθορίστηκαν τρεις βασικοί στόχοι:

  1. Να αναγνωρίζει το ρόλο της μίτωσης και να περιγράφει συνοπτικά τα στάδιά της.
  2. Να αναγνωρίζει το ρόλο της μείωσης και να περιγράφει συνοπτικά τα στάδιά της.
  3. Να διακρίνει ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στη μίτωση και τη μείωση.

Για την επίτευξη των στόχων αυτών χρησιμοποιήθηκαν εικόνες τις οποίες ο μαθητής θα παρατήρησει και θα επεξεργαστεί ώστε να αντιληφθεί καλύτερα την πορεία και των δυο διαδικασιών. Χρησιμοποιήθηκαν βίντεο που κάνουν περισσότερο κατανοητές τις έννοιες μίτωση και μείωση. Θεωρώ επίσης ότι τα δυο βίντεο με το τραγούδι για την μίτωση και μείωση θα επιδράσουν θετικά στην απομνημόνευση των διαδικασιών. Ακόμα η συγγραφή από τους μαθητές ενός λεξικού με τις βασικές έννοιες – όρους της μίτωσης και μείωσης θα τους βοηθήσει να τους ξεκαθαρίσουν  και να δημιουργήσουν κάτι καινούργιο για αυτούς.Τέλος με την ανάθεση εργασιών όπως είναι ο προσδιορισμός των σταδιων της μίτωσης με τη βοήθεια εικόνων, η συμπλήρωση κενών σε μια εικόνα, η σχηματική αναπαράσταση της διαδικασίας της μίτωσης, η δημιουργία λεζάντας σε εικόνες των σταδίων της μείωσης, καθώς και η απάντηση σε μια σειρά ερωτήσεων στο quiz θα αποτελέσουν σημαντική βοήθεια για την πλήρη κατανόηση της κυτταρικής διαίρεσης σε μια πιο ευχαριστή διαδικασία μάθησης με τη βοήθεια των ΤΠΕ.

αποτελεσματικότητα της ενσωμάτωσης του Διαδραστικού Πίνακα στη διδασκαλία της Βιολογίας στο γυμνάσιο

Περίληψη άρθρου : “Study the Effectiveness of Technology-Enhanced Interactive Teaching Environment on Student Learning of Junior High School Biology”.

Η παρούσα μελέτη διερευνά την αποτελεσματικότητα της ενσωμάτωσης του Διαδραστικού Πίνακα στη διδασκαλία του μαθήματος της Βιολογίας σε μαθητές  γυμνασίου. Η έρευνα εφαρμόζεται με αντικείμενο το κεφάλαιο της κυτταρικής διαίρεσης, ένα αντικειμενικά ιδιαίτερο θέμα το οποίο δημιουργεί δυσκολίες τόσο ως προς τον τρόπο παράδοσης όσο και ως προς το επίπεδο κατανόησής του από τους μαθητές.

Κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκαν διδακτικές μέθοδοι όπως στατικές και κινούμενες εικόνες και βίντεο, προκειμένου να βοηθήσουν το μαθητή να κατανοήσει τη δυναμική φύση της διαδικασίας της κυτταρικής διαίρεσης. Σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνήσει το κατά πόσο η χρήση Διαδραστικού Πίνακα βελτιώνει την αποτελεσματικότητα του μαθήματος της κυτταρικής διαίρεσης, πώς επηρεάζει τη γενικότερη στάση του μαθητή στο περιβάλλον της τάξης και τέλος πώς διαμορφώνει τη λεκτική συμπεριφορά του μαθητή και της αλληλεπιδράσεις μεταξύ μαθητή-καθηγητή.

107 μαθητές από 4 τμήματα της πρώτης γυμνασίου σε σχολείο της Taiwan, χωρίστηκαν τυχαία σε 2 ομάδες: η πρώτη παρακολούθησε την κλασική μέθοδο διδασκαλίας με τη χρήση του προγράμματος PowerPoint και projector (C group) και η δεύτερη τη μέθοδο του Διαδραστικού Πίνακα (IWB group). Όλοι οι μαθητές υποβλήθηκαν σε προκαταρκτικό τεστ αξιολόγησης προκειμένου να εκτιμηθεί το μαθησιακό τους επίπεδο κατά την έναρξη της μελέτης. Τα μαθήματα βιντεοσκοπήθηκαν προκειμένου να αξιολογηθεί η λεκτική συμπεριφορά των μαθητών και  οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ μαθητή-καθηγητή.

Η αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας σε ότι αφορά την κατανόηση του μαθήματος της κυτταρικής διαίρεσης αξιολογήθηκε με νέο τεστ αξιολόγησης, το οποίο έδειξε ότι οι μαθητές που παρακολούθησαν το μάθημα με τη χρήση του Διαδραστικού Πίνακα κατανόησαν καλύτερα το συνολικό περιεχόμενο και τις διαδικασίες καθώς και 3 επιμέρους ενότητες: «τα χρωμοσώματα και η σημασία τους», «ο ρόλος και η διαδικασία της μίτωσης» και «ο ρόλος και η διαδικασία της μείωσης».

Η γενικότερη αντιμετώπιση του μαθήματος και η στάση του μαθητή στην τάξη αξιολογήθηκαν με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές του CMLES (Constructivist Multimedia Learning Environment Survey, Maro  & Fraser, 2005). Οι μετρήσεις έδειξαν ότι η στάση των μαθητών στο IWB group ήταν περισσότερο θετική, ιδιαίτερα στους τομείς «διερευνητική μάθηση», «αντανακλαστική σκέψη», «πολυπλοκότητα» και «πρόκληση». Οι μαθητές αυτής της ομάδας άρχισαν να αντιλαμβάνονται το ψηφιακό εκπαιδευτικό εργαλείο όχι μόνο ως πιο εύκολο στη λειτουργία του αλλά και ως περισσότερο ενδιαφέρον, δημιουργώντας τους μεγαλύτερες προκλήσεις και εναύσματα για περαιτέρω σκέψη, αλλά και ευκαιρίες για προβληματισμό.

Τέλος, σε ότι αφορά την ανάλυση της λεκτικής συμπεριφοράς μεταξύ καθηγητή-μαθητή, αυτή αξιολογήθηκε με βάση τη μέθοδο FIAC (Flanders Interaction Analysis Categories, Flanders, 1970), η οποία στηρίζεται στη συνολική παρακολούθηση του μαθήματος με τη χρήση 2 καμερών και την αποκωδικοποίηση της βιντεοσκόπησης. Το σημαντικότερο εύρημα της έρευνας ήταν ότι μειώθηκε σημαντικά ο χρόνος διάλεξης από την πλευρά του καθηγητή, ενώ αντίστοιχα αυξήθηκε ο χρόνος που οι μαθητές έπαιρναν το λόγο και συμμετείχαν στο μάθημα, μιας και τα εναύσματα για ερωτήσεις ήταν περισσότερα.

Η εισαγωγή του Διαδραστικού Πίνακα στα σύγχρονα σχολεία έχει δημιουργήσει ένα εντελώς εκπαιδευτικό περιβάλλον εκμάθησης σε σχέση με τα συμβατικά δεδομένα, μειώνοντας την απόσταση μεταξύ μαθητή-καθηγητή αλλά και μεταξύ των ίδιων των μαθητών. Στη μελέτη που παρουσιάστηκε, διαπιστώθηκε η αποτελεσματικότητά του στη διδασκαλία του μαθήματος της κυτταρικής διαίρεσης. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα σε διαφορετικά πεδία διδασκαλίας και με μαθητές διαφόρων επιπέδων εκμάθησης, αλλά και ποσοτικές και ποιοτικές εκτιμήσεις της αποτελεσματικότητας της μεθόδου με περισσότερα μέσα.