Μέχρι τώρα, έχουμε ήδη μιλήσει αρκετές φορές για το πώς η δράση και η συμμετοχή, στηρίζονται στη βιολογία, προκειμένου να μπορούμε να ζούμε με ουσία. Κανένα βιολογικό σύστημα δεν λειτουργεί απομονωμένα. Όλα συνεργάζονται για να επιτρέψουν αυτό που στην εργοθεραπεία θεωρούμε πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης: την ικανότητά μας να κάνουμε, να κινούμαστε, να εξερευνούμε και να συμμετέχουμε στις καθημερινές μας δραστηριότητες.

Ένα από τα συστήματα που στηρίζει αυτή τη συμμετοχή (μαζί με το ερειστικό και το νευρικό σύστημα – όπως έχουμε αναλύσει – ) είναι το μυϊκό σύστημα. Ο τρόπος που στεκόμαστε, που παίζουμε, που χορεύουμε, που γράφουμε, που τρέχουμε, που πηδάμε – όλα αυτά απαιτούν συντονισμένη συνεργασία μυών και αρθρώσεων, αλλά και καλή αισθητηριακή και νευρολογική οργάνωση. Φυσικά, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί και η υιοθέτηση καλών συνηθειών (το συζητήσαμε σε προηγούμενο άρθρο, αν το έχασες σου βάζω εδώ το link), η οποία κάνει όλα τα συστήματα του οργανισμού που συνεργάζονται να λειτουργούν ρολόι.

Αποφάσισα, λοιπόν, αυτή τη φορά, να σας μιλήσω για το μυικό σύστημα με έναν τρόπο λίγο πιο… δημιουργικό! Χρησιμοποιώντας τη δημιουργική πλατφόρμα Scratch, έφτιαξα ένα μικρό διαδραστικό παιχνίδι μάθησης με πρωταγωνίστρια μια… μπαλαρίνα!

Στόχος; Να γνωρίσουμε βασικούς μύες του σώματος όχι με παθητική θεωρία, αλλά μέσα από τη δράση, την κίνηση και το παιχνίδι. Απευθύνεται προς όλες τις ηλικίες, από παιδιά μέχρι ενήλικες, και αν δεν είστε εδώ για να μορφώσετε τον εαυτό σας, αλλά για να μοιραστείτε αυτή τη γνώση και με άλλους, μπορείτε να το παρακολουθήσετε με τα παιδάκια σας, τ@ μαθητ@ σας ή με τ@ εκπαιδευόμεν@ σας, σε όποια βαθμίδα κι αν διδάσκετε (αν και το βρίσκω λίγο δύσκολο για μαθητές κάτω της Ε’ Δημοτικού).

Στο παιχνίδι, κάθε μυς εμφανίζεται ως μικρό σημείο πάνω σε ένα ανατομικό πρόπλασμα.
Όταν ο/η μαθητής/-τρια αγγίζει έναν μυ εμφανίζεται η ονομασία του και όταν γίνει κλικ, η μπαλαρίνα εκτελεί την αντίστοιχη κίνηση που επιτρέπει αυτός ο μυς στο σώμα μας, δίνοντας κάποιες χρήσιμες πληροφορίες. Δεν θα πω όμως περισσότερα: μέσα στην πλατφόρμα υπάρχουν ακριβείς οδηγίες – αποκλείεται να μπερδευτείτε!

Μπορείτε να πάρετε μια μικρή γεύση περί τίνος πρόκειται κατεβάζοντας το βιντεάκι βρίσκεται ακριβώς εδώ:

Προχωρήστε παρακάτω για να μάθετε την ουσία πίσω από αυτό και να βρείτε το link που θα σας οδηγήσει στην ανακάλυψη!

Το σώμα υποστηρίζει τη λειτουργικότητα

Στην Εργοθεραπεία, δεν μας ενδιαφέρει απλώς το πώς λειτουργεί το σώμα, αλλά πώς το σώμα υποστηρίζει τη λειτουργικότητα. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν έχει νόημα να μαθαίνουμε τους μύες και τα κόκαλα απλά “για να τα ξέρουμε”, αλλά για να καταλαβαίνουμε τι απαιτείται για να κάνουμε όλες τις καθημερινές μας δραστηριότητες όπως το να πιάσουμε ένα αντικείμενο, να ανεβούμε μια σκάλα, να γράψουμε, να παίξουμε με το αγαπημένο μας παιχνίδι, να ισορροπήσουμε αποφεύγοντας το “τσουβάλιασμα” μέσα σε μια λακκούβα στον δρόμο, να αθληθούμε, να χορέψουμε… Όταν τα παιδιά και οι ενήλικες κατανοούν ποιοι μύες συνεργάζονται σε κάθε κίνηση ή πως λειτουργεί το νευρικό τους σύστημα, κατανοούν και τη σημασία του να προστατεύουν το σώμα τους (εδώ έρχονται οι συνήθειες που λέγαμε), του να παίζουν και να αθλούνται. Αποκτούν καλύτερη σωματογνωσία, επίγνωση του τι κάνει το σώμα τους κάθε στιγμή ώστε να είναι πιο παραγωγικοί και προσεκτικοί με αυτό αλλά και βαθύτερη ενσώματη κατανόηση της συμμετοχής.

Για παράδειγμα, αν ξέρεις εκ των προτέρων ποιες κινήσεις καταπονούν τη μέση σου, θα φροντίσεις να γυμνάσεις το σώμα σου και να αποφύγεις να σηκώσεις αυτά τα βαριά κουτιά κατά τη μετακόμιση ή θα τα σηκώσεις με πιο έξυπνο τρόπο. Δεν χρειάζεται να “την πατήσεις” για να φτάσεις στο σημείο να προστατεύσεις την υγεία σου. Θα προσέξεις πιο πολύ στο γυμναστήριο ή στο άθλημα που κάνεις, καθώς θα μπορείς να αφουγκραστείς τις ανάγκες του σώματός σου αντί να το πιέζεις να ξεπερνά τα όριά του. Δεν θα σταματήσεις ποτέ να γυμνάζεσαι γιατί ξέρεις τι επιπτώσεις θα έχει αυτό στην κινητικότητά σου όταν θα φτάσεις σε μεγαλύτερη ηλικία και δεν θες να χάσεις την αυτονομία σου ή να σε κυριεύσει η ανημποριά.

Έτσι, η γνώση της βιολογίας γίνεται πραγματικό εργαλείο για καλύτερη οργάνωση της κίνησης, προστασία της υγείας και αυτό-φροντίδα, καλλιέργεια της κινητικότητας και λειτουργικότερη συμμετοχή στην καθημερινότητα.

Και θα αναρωτηθείτε, γιατί αυτό το project στο Scratch έχει θέση σε αυτό το ιστολόγιο;

Με τον τρόπο που υλοποιείται η δραστηριότητα στο Scratch, η μαθησιακή διαδικασία γίνεται κατευθείαν σωματοποιημένη: βλέπεις καθαρά ότι κάθε κίνηση έχει μια ανατομική βάση. Η βιολογία, ως προς την εκμάθηση των μυών, παύει να είναι αφηρημένη. Γίνεται κίνηση, ρυθμός, δράση. Και ταυτόχρονα λαμβάνεις και τις βασικές πληροφορίες που θα σε εισάγουν στο μυικό σύστημα με πολύ απλό και διασκεδαστικό τρόπο. Υπάρχει καλύτερος συνδυασμός;

Το Scratch αποτελεί έναν ακόμη τρόπο να δείξουμε ότι η Βιολογία δεν είναι απλώς αποστήθιση, αλλά βίωμα. Η συμμετοχή δεν είναι απλώς εκτέλεση, αλλά αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων, βιολογικών και μη. Η μάθηση δεν χρειάζεται να είναι βαρετή όταν μπορεί να είναι παιγνιώδης και διαφορετική. Η χρήση του Scratch αποτελεί επίσης ένα μικρό παράδειγμα του πώς η τεχνολογία μπορεί να υπηρετήσει τη μάθηση, τη λειτουργικότητα και τη δημιουργικότητα, χτίζοντας γέφυρες ανάμεσά τους.

Εννοείται πως ο τρόπος που χρησιμοποίησα εγώ το Scratch για να πετύχω όσα προ-ανέφερα είναι ενδεικτικός και στόχος του είναι και να σας εμπνεύσει, πέρα από το να σας μάθει κάτι αν “παίξετε” με την ίδια τη δραστηριότητα. Μπορείτε φτιάχνοντας ένα λογαριασμό στην πλατφόρμα του Scratch και παρακολουθώντας video στο youtube με οδηγίες κάνοντας κλικ ΕΔΩ , να φτιάξετε το δικό σας παιδαγωγικό υλικό για να διδάξετε μια έννοια με έναν διαφορετικό τρόπο! Μπορείτε μέχρι και να εντάξετε και τ@ μαθητ@ ή εκπαιδευόμεν@ σας σε αυτό: σίγουρα θα αποκομίσουν πολλά αν δεν χρειάζεται απλώς να μελετήσουν για μία έννοια με τον συμβατικό τρόπο, αλλά να δημιουργήσουν κάτι στο Scratch σε σχέση με αυτή. Και δεν θα ωφεληθούν μόνο ως προς το αντικείμενο μελέτης, αλλά θα εξοικειωθούν και με τις έννοιες του προγραμματισμού και με τον ψηφιακό κόσμο (με ένα σμπάρο, δυο τρυγόνια)!

Μέσα από το Scratch μάθηση ζωντανεύει καθώς συμμετέχουμε και δημιουργούμε και γίνεται πιο διασκεδαστική καθώς τη μοιραζόμαστε.

Αν θέλετε να δοκιμάσετε τη δραστηριότητα που έφτιαξα στο Scratch κάντε κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο:

https://scratch.mit.edu/projects/1263562492

Θα χαρώ να ακούσω εντυπώσεις!