Στο BiOTsphere έχουμε αναφέρει ξανά ότι η ζωή είναι αλληλεπίδραση και συμμετοχή. Για να υπάρξει όμως συμμετοχή, χρειάζεται το σώμα μας να αντιλαμβάνεται, να επεξεργάζεται και να απαντά με τον κατάλληλο τρόπο στα ερεθίσματα που λαμβάνει από το περιβάλλον. Η κατάλληλη αντίληψη, επεξεργασία/ ερμηνεία και ανταπόκριση στα εξωτερικά ερεθίσματα συνθέτουν την αλληλεπίδραση που προαναφέρθηκε. Αυτό είναι ζωή – γιατί έτσι επιβιώνουμε: χρειάζεται να προσαρμοζόμαστε στα ερεθίσματα. Ο ρόλος αυτός ανήκει σε ένα από τα πιο συναρπαστικά συστήματα του οργανισμού μας: το νευρικό σύστημα.

Επειδή, όμως, το νευρικό σύστημα είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, θα αρχίσουμε από τα βασικά. Στόχος μας; Μα φυσικά να μπει άλλο ένα λιθαράκι στην κατανόηση του πως λειτουργεί ο ανθρώπινος οργανισμός προκειμένου να μπορεί να κάνει όλα αυτά τα φοβερά πράγματα καθημερινά! Για να πετύχουμε αυτόν τον στόχο, πιστεύω πως πρέπει κάνουμε αρχικά μια “βουτιά” στη λειτουργία των νευρικών κυττάρων: τη θεμελιώδη μονάδα οργάνωσης ολόκληρου του νευρικού συστήματος. Πώς αλλιώς θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τις πιο σύνθετες δομές και λειτουργίες του, αν δεν αρχίσουμε από το νευρικό κύτταρο;

Έχω ετοιμάσει ένα ηλεκτρονικό μάθημα στην πλατφόρμα ασύγχρονης εκπαίδευσης “Moodle” που παρουσιάζει με απλό, δομημένο και διαδραστικό τρόπο τη λειτουργία των νευρικών κυττάρων (συγκεκριμένα των νευρώνων και των νευρογλοιακών κυττάρων) και του πως επιτυγχάνεται η ομοιόσταση, δηλαδή η “ισορροπία” του οργανισμού.

*Το Moodle είναι ένα ψηφιακό περιβάλλον μάθησης στο οποίο συναντιούνται δραστηριότητες, υλικό, συνεργασία και ανατροφοδότηση για να υποστηρίξουν τη μάθηση. Είναι ένας χώρος όπου @ εκπαιδευόμεν@ δεν είναι παθητικοί δέκτες, αλλά συμμετέχουν ενεργά: εξερευνούν, αλληλεπιδρούν, δημιουργούν, σκέφτονται και συνδέουν τη γνώση με το βίωμα. Είναι ιδανικός για χρήση στην εκπαιδευτική διαδικασία, ιδίως στη δευτεροβάθμια και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς οι χρήστες μπορούν να λειτουργήσουν σε ομάδες ή ατομικά.

Το νευρικό σύστημα ως βάση της λειτουργικότητας

Αν τα οστά αποτελούν το «σκελετό της συμμετοχής» και ο τρόπος ζωής μας την «καθημερινή ρύθμιση της υγείας μας», τότε το νευρικό σύστημα είναι ο συντονιστής. Χωρίς αυτόν δεν μπορεί να υλοποιηθεί τίποτα. Είναι εκείνος που:

• εντοπίζει τις μεταβολές του περιβάλλοντος
• επιλέγει ποιες πληροφορίες είναι σημαντικές
• επεξεργάζεται όσα νιώθουμε, βλέπουμε, ακούμε, μυρίζουμε,
• και οργανώνει την απάντηση του σώματος, ώστε να κινηθούμε, να δράσουμε, να συμμετέχουμε.

Το νευρικό σύστημα κάνει τον κόσμο κατανοητό και τη συμμετοχή εφικτή.

Νευρικό Σύστημα & Εργοθεραπεία

Στην εργοθεραπεία μιλάμε για:

• ρύθμιση
• προσοχή
• κινητικό σχεδιασμό
• αισθητηριακή επεξεργασία
• οργάνωση της συμπεριφοράς
• λειτουργική συμμετοχή στην καθημερινότητα

Τίποτα από αυτά δεν μπορεί να συμβεί χωρίς το νευρικό σύστημα. Η κατανόηση της λειτουργίας του δίνει στα παιδιά και στους ενήλικες ένα πολύτιμο εργαλείο αυτογνωσίας για να αναλογιστούν:

💭«Τι νιώθω;»
💭«Τι χρειάζομαι για να λειτουργήσω;»
💭«Γιατί αντιδρώ έτσι;»
💭«Πώς μπορώ να υποστηρίξω το σώμα και τον εαυτό μου;»

Η γνώση αυτή γίνεται γέφυρα ανάμεσα στη βιολογική κατανόηση και τη λειτουργική καθημερινότητα.

Νευρώνες & Νευρογλοιακά κύτταρα:
Οι «ήρωες» πίσω από κάθε πράξη

Στο ηλεκτρονικό μάθημα στο Moodle θα γνωρίσετε δύο κατηγορίες κυττάρων που εργάζονται αδιάκοπα για εμάς:

Τους νευρώνες:

Είναι τα κύτταρα που μεταφέρουν μηνύματα.
Αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει γύρω μας και μέσα μας και επικοινωνούν με ταχύτητα, για να μπορούμε να κάνουμε το παραμικρό – από το να καταλάβουμε ότι καίει ένα αντικείμενο και να τραβήξουμε το χέρι μας μέχρι να συγκεντρωθούμε ή να χαμογελάσουμε.

Τα νευρογλοιακά κύτταρα:

Συνήθως παραγκωνίζονται στις συζητήσεις μας περί Νευρικού Συστήματος, αλλά χάρη σε αυτά όλα “δουλεύουν ρολόι”.
Τα νευρογλοιακά κύτταρα θρέφουν, προστατεύουν, στηρίζουν και μονώνουν τους νευρώνες.
Εξασφαλίζουν ότι τα νευρικά μηνύματα ταξιδεύουν γρήγορα και αποτελεσματικά.

Θα εξερευνήσετε επίσης πώς το νευρικό σύστημα συμβάλλει στη διατήρηση της:

Ομοιόστασης

Η ομοιόσταση είναι η ικανότητά μας να παραμένουμε σε “εσωτερική ισορροπία”.
Να έχουμε σωστή θερμοκρασία, αρτηριακή πίεση, ρυθμό αναπνοής και ιδανικό επίπεδο διέγερσης.

Ο τρόπος που κατανοούμε το νευρικό μας σύστημα επηρεάζει άμεσα τον τρόπο που ζούμε, κινούμαστε, μαθαίνουμε και συμμετέχουμε. Αυτό και όλα τα παραπάνω σκέφτηκα και είπα:

“Τι καλύτερο από το να μοιραστώ μαζί σας εδώ, στο BiOTsphere, αυτή τη γνώση;“

Αν θέλετε να εξερευνήσετε το πλήρες ηλεκτρονικό μάθημα στο Moodle μόν@ σας, μαζί με τα παιδιά σας ή τ@ μαθητ@ σας και να έχετε μια διαδραστική εμπειρία γύρω από τον ακρογωνιαίο λίθο του νευρικού συστήματος, πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο και εγγραφείτε στο μάθημα:

https://e-school.biologia.gr/course/view.php?id=189

Ελπίζω να αποτελέσει αφορμή για μάθηση, έμπνευση και μικρές καθημερινές ανακαλύψεις, τόσο στη Βιολογία όσο και στην Εργοθεραπεία. Για οτιδήποτε σας εμπνεύσει ή σας μπερδέψει, μη διστάσετε να μου αφήσετε ένα σχόλιο ή να μου στείλετε ένα μήνυμα για να συζητήσουμε ή να ξεκινήσετε μια νέα συζήτηση στο φόρουμ που θα βρείτε εντός του μαθήματος!