Η διδασκαλία εννοιών που σχετίζονται με τη Βιολογία συχνά είναι δύσκολη γιατί περιλαμβάνει θέματα που γίονται δύσκολα κατανοητά από τους μαθητές. Περιλαμβάνει πολλές έννοιες οι οποίες συνδέονται με πολύπλοκες σχέσεις για αυτό και η κλασική μέθοδος της αποστήθισης είναι προδιαγεγραμμένο ότι θα αποτύχει στην περίπτωση των πολυεπίπεδων και πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων που σχετίζονται με τη Βιολογία. Η χαρτογράφηση των εννοιών όμως, δίνει έμφαση στη μάθηση με νόημα (όταν μπορεί να συσχετιστεί ή να συνδεθεί ή να στηριχθεί με ό,τι είναι ήδη γνωστό) και φαίνεται πως είναι ιδανική για τη διδασκαλία της βιολογίας.
Οι εννοιολογικοί χάρτες που χρησιμοποιούνται για τη χαρτογράφηση αυτή βασίζονται στη θεωρία μάθησης του Ausubel και έχει χρησιμοποιηθεί σε πολλούς τομείς για την οργάνωση και την αναπαράσταση του διδακόμενου θέματος καθώς διεγείρουν τη δημιουργία ιδεών και συμβάλλει στην ενίσχυση της δημιουργικότητας των μαθητών. Περιλαμβάνουν έννοιες που συνήθως περικλείονται σε κύκλους ή κουτάκια και η σχέση μεταξύ αυτών των εννοιών υποδηλώνεται με μια γραμμή που συνδέει τις έννοιες. Οι λέξεις στη γραμμή αντιπροσωπεύουν τις συνδετικές φράσεις.
Τα πλεονεκτήματα της χρήσης εννοιολογικών χαρτών στην εκπαίδευση είναι πολλά όπως για παράδειγμα ότι τίθεται μια βάση για συζήτηση μέσα στην τάξη, οι μαθητές μπορούν να εντοπίσουν εύκολα βασικές έννοιες που ανήκουν σε περισσότερους από έναν κλάδους, να διακρίνουν μεταξύ τους δυσνόητες έννοιες και να τοποθετήσουν με ιεραρχικό τρόπο τις νέες έννοιες που διδάσκονται στον χώρο.
Οι εννοιολογικοί χάρτες αναπαρίστανται με ιεραρχικό τρόπο με τις πιο γενικές και
αφηρημένες εννοιες στην κορυφή και τις πιο ειδικές και συγκεκριμένες στη βάση. Η δημιουργία του εννοιολογικού χάρτη απαιτεί ξεκάθαρη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ιδέες σχετίζονται μεταξύ τους και απαιτούνται γνωστικές δεξιότητες που δεν μπορούν να επιτευχθούν μέσω της απομνημόνευσης.
Εδώ θα βρείτε ένα παράδειγμα εννοιολογικού χάρτη που αφορά τους μηχανισμούς άμυνας όπως αναφέρονται στο βίβλιο της Γ’ Γυμνασίου.