Η διδασκαλία της ενότητα 4.2 “Ασθένειες” του βιβλίου της Β’ Γυμνασίου

Πηγή εικόνας: BioNinja
Στην εικόνα φαίνονται οι οργανισμοί, μικροοργανισμοί και παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες στον άνθρωπο. Ξεκινόντας από τα αριστέρα: παράσιτα, πρωτόζωα, μύκητες, βακτήρια, ιοί και πριόνια.

Η ενότητα 4.2 ” Ασθένειες” του βιβλίου της Β’ Γυμνασίου περιέχει κάποιες βασικές πληροφορίες σχετικά με το πως διαταρράσεται η ομοιόσταση του ανθρώπου όταν νοσεί από κάποια ασθένεια, είτε αυτή προκαλείται από μικροοργανισμούς είτε από άλλα αίτια (περιβαλλοντικά, ψυχολογικά, κληρονομικά, τρόπος ζωής). Ακόμη, παρατίθονται το χρονικό ανακάλυψης της σχέσης των μικροβίων με τις ασθένειες, καθώς και οι στοιχειώδεις διαφορές μεταξύ των διαφορετικών ομάδων παθογόνων μικροοργανισμών που προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο.

Η διδακτέα ύλη όπως ορίζεται από το Υπουργειο Παιδείας φαίνεται εδώ. Για την παρούσα ενότητα ορίζονται 3 διδακτικές ώρες διδασκαλίας. Ακομη, οι βασικοί στόχοι που ορίζονται στο βιβλίο του εκπαιδευτικού και αφορούν τη συγκεκριμένη ενότητα φαίνονται στην παρακάτω εικόνα. Ο μαθητής να είναι σε θέση:

Σύμφωνα με τις παραπάνω οδηγίες που αφορούν τη διδακτέα ύλη και έχοντας ως γνώμονα τους επιθυμητούς στόχους διαμόρφωσα ένα μάθημα στην πλατφόρμα ασύγχρονης εκπαίδευσης Moodle. Η συγκεκριμένη πλατφόρμα προσφέρει σε καθηγητές τη δυνατότητα να κατασκευάσουν διαδικτυακά μάθηματα τα οποία επεξηγούν και εμπλουτίζουν τη διδακτέα ύλη. Οι μαθητές μπορούν να μελετήσουν τα μαθήματα εξ’ αποστάσεως, στο δικό τους χρόνο ή σε χρονικό διάστημα που ορίζεται από τον εκπαιδευτικό. Σημαντικό πλεονέκτημα χρήσης της πλατφόρμας αποτελεί το γεγονός ότι προσφέρει πολυάριθμα μέσα (αναπαραγωγή βίντεο, δημιουργία γλωσσαρίου, wiki, βιβλίου) ώστε το περιεχόμενο να είναι ελκυστικό, ενδιαφέρον και να μπορεί να εξεταστεί με πολλούς τρόπους (κουίζ, ανάθεση εργασίας κειμένου,σταυρόλεξο) ανάλογα με τις ανάγκες των μαθητών. Επιπλέον, υπάρχει η δυνατότητα συνομίλιας τόσο μεταξύ των μαθητών αλλά και του καθηγητή με τους μαθητές του μέσω δημιουργίας δωματίων συζήτησης (forum) στα οποία μπορούν να ανταλλάσσονται απόψεις και να λύνονται απορίες.

Σχεδίασα το μάθημα μου σε 4 ενότητες, καθεμία από τις οποίες εκπληρώνει τους εξής στόχους:

  • 1ος στόχος : Αναγνωρίζουν πως διαφέρουν τα βακτήρια, οι ιοί, οι μύκητες και τα πρωτόζωα που προκαλούν μολυσματικές ασθένειες στον άνθρωπο. 
  • 2ος στόχος: Αντιληφθούν ότι δεν είναι όλοι οι μικροοργανισμοί επικίνδυνοι για την υγεία μας, και τελικά να τους συσχετίσουν και με ωφέλιμες για τον άνθρωπο ιδιότητες τους.
  • 3ος στόχος: Εξηγούν τους τρόπους που μεταδίδονται οι ασθένειες, και πως οι μικροοργανισμοί διαταράσουν την ομοιόσταση του ανθρώπου. 
  • 4ος στόχος: Κατανοήσουν ότι πέρα από τους μικροοργανισμούς, υπάρχουν πολλοί ακόμα παράγοντες που επιδρούν στην υγείας μας και ιδανικά να αλλάξουν στάση δίνοντας περισσότερη βάση στον καθημερινό τρόπο ζωής τους. 

Στην πρώτη θεματική ενότητα οι μαθητές “περιπλανούνται στον κόσμο των μικροοργανισμών“. Στην αρχή τους παρέχεται ένα γλωσσάρι που περιέχει τις βασικές έννοιες που θα χρειαστούν για να κατανοήσουν αυτή την ενότητα. Οι περισσότεροι ορισμοί αφορούν ύλη την οποία έχουν διδαχθεί σε προηγούμενες τάξεις. Αξιοποιώντας αυτό το γλωσσάρι καλούνται να απαντήσουν στις ερωτήσεις ενός σύντομου κουίζ. Σκοπός αυτού του σύντομου κουίζ είναι να αξιολογήσουν τις προηγούμενες γνώσεις τους οι οποίες αφορούν τους μικροοργανισμούς. Στη συνέχεια με τη χρήση φωτογραφιών και βίντεο παρατίθενται εν συντομία οι βασικές πληροφορίες που σχετίζονται με καθεμία από τις ομάδες μικροοργανισμών που προκαλούν ασθένειες. Έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τέσσερα διαφορετικά forum στα οποία μπορούν να μοιραστούν όλες τις απορίες ή τις ενδιαφέρουσες πληροφορίες που κατέχούν και αφορούν τα βακτήρια, τα πρωτόζωα, τους μύκητες και τους ιούς. Η ενότητα ολοκληρώνεται με την εξέταση των γνώσεων τους μέσω ένος δεύτερου κουίζ. Σε αυτλο εξετάζονται οι πληροφορίες που έχουν παρατεθεί παραπάνω σε συνδυασμό με τη θεωρία που παρατίθεται στο σχολικό βιβλίο σελ. 80-82 (κάτω από τον πίνακα 4.1).

Η δεύτερη θεματική ενότητα αφορά του μικροοργανισμους που είναι ωφέλιμοι για τον άνθρωπο. Μέσω άρθρων, φωτογραφιών και βίντεο οι μαθητές μπορούν να ανακαλύψουν τρόπους με τους οποίους όλοι μας αξιοποιούμε καθημερινά τους μικροοργανισμούς, πιθανόν χωρίς να το γνωρίζουμε. Μιας και η συγκεκριμένη ενότητα αποσκοπεί στην αλλαγή στάσης, η αξιολόγηση των μαθητών γίνεται μέσω γραπτής εργασίας. Οι μαθητές καλούνται να επιλέξουν μια ομάδα μικροοργανισμών (βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα, ιοί) και να παρουσιάσουν εν συντομία ένα παθογόνο και έναν μη παθογόνο μικροοργανισμό της ομάδας αυτής σε 200-500 λέξεις.

Η τρίτη θεματική ενότητα έχει τίτλο “Πως μεταδίδονται οι ασθένειες και ποιοί μικροοργανισμοί ευθύνονται για αυτές;”. Εδώ παρατίθενται πληροφορίες που αφορούν τις σελ.78-80 του σχολικού βιβλίου τους, δηλαδή τη διαταραχή της ομοιόστασης του ανθρώπου και τη μετάδοση ασθενειών. Όπως και στην πρώτη ενότητα έτσι και σε αυτή υπάρχει ένα γλωσσάρι το οποίο περιέχει τους βασικούς ορισμούς του βιβλίου τους, ώστε να έχουν άμεση πρόσβαση σε αυτούς. Στη συνέχεια τους δίνεται η ευκαιρία να συζητήσουν και να εκφράσουν τις απορίες τους μέσω ενός forum, πριν προχωρήσουν στην αξιολόγησή τους. Η εξέταση των γνώσεων που αποκτήθηκαν έως τώρα στην παρούσα ενότητα γίνεται μέσω κουίζ, και συγκεκριμένα μέσω μιας αντιστοίχισης η οποία αφορά τους τροπους μετάδοσης των ασθενειών. Προχωρώντας, οι μαθητές έρχονται σε επαφή με ορισμένες μολυσμάτικές ασθένεις, την ελονοσία και το AIDS. Παρέχεται πλήθος πηγών και πόρων που επιτρέπουν την εμβάθυνση και στις δυο ασθένειες, οι οποίες αναφέρονται και στο βιβλίο τους λίγο πιο αναλυτικά.

Κλείνοντας αυτή την ενοτητα, με σκοπό να ευαισθητοποιηθούν προς κοινωνικά ζητήματα και να διευρύνουν τους ορίζοντες τους αναφορικα με τη σεξουαλική υγεία, τους ανατίθεται μια εργασία σχετική με τα σεξουαλικών μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ). Τους ζητείται να συλλέξουν πληροφορίες για συχνά απαντώμενα ΣΜΝ, τον μικροοργανισμό που ευθύνεται για καθένα από αυτά, τους τρόπους μετάδοσης τους, τα συμπτώματα και τη θεραπεία, ενώ στη συνέχεια να διατυπώσουν ένα ερώτημα/απορία τους που σχετίζεται με τα ΣΜΝ, και να προσπαθήσουν να το προσεγγίσουν με ό,τι μέσα έχουν (διαδίκτυο, βιβλιογραφία, συζήτηση με συγγενείς).

Στην τέταρτη θεματική ενότητα, με τίτλο “Ασθένεια ή υγεία; Τι ρόλο παίζει ο καθημερινός τρόπος ζωής και άλλοι παράγοντες στη νόσηση;” φτάνει η στιγμή που οι μαθητές έρχονται σε επαφή με άλλους παράγοντες, πέρα από τους μικροοργανισμούς, οι οποίοι προκαλούν ασθένειες. Στο σχολικό βιβλίο αυτοί οι παράγοντες αναφέρονται επιγραμματικά, οπότε η συγκεκριμένη ενότητα λειτουργεί ως βιβλιοθήκη πληροφορίων που παρατίθενται με σκοπό να προβληματίσουν τους μαθητές και να τους παρακινήσουν να αλλάξουν στάση απέναντι στις μη μολυσματικές ασθένειες και τους παράγοντες που τις προκαλούν. Η ενότητα ξεκινά με την υπενθύμιση των παραγόντων που προκαλούν ασθένειες και συνεχίζει με παράθεση πληροφοριών σχετικών με το άγχος, τη διατροφή και τη μεσογειακή αναιμία. Στη συνέχεια προσφέρεται στους μαθητές η δυνατότητα να μοιραστούν τις απορίες τους, αλλά και τις εμπειρίες τους αναφορικά με ασθένειες που δε σχετίζονται με παθογόνους μικροοργανισμούς σε ένα forum. Τελειώνοντας, ζητείται απο τους μαθητές ως τελική εργασία να παραδώσουν ένα σενάριο/διάλογο μεταξύ δυο ανθρώπων με θέμα την αντιμετώπιση του άγχους ή της χρήσης ουσιών, με ελαχιστες λέξεις τις 500.

Στο τέλος υπάρχει μια πέμπτη ενότητα η οποία περιέχει αποκλειστικά το τελικό κουίζ στο οποίο οι μαθητές εξετάζονται σε όλη την ύλη που παρατιθεται στις προηγούμενες ενότητες. Στο συγκεκριμένο κουίζ υπάρχει περιορισμός προσπαθειών (3).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *