Γαστερόστεος ή Αγκαθερό. Ένα ψαράκι που δεν ξεπερνάει τα 11 cm και που πιθανόν να μην του έδινες πολύ σημασία, εκτός αν προσπαθούσες να το πιάσεις ή να το φας, τότε θα καταλάβαινες γιατί το λένε έτσι. Έγραψα λοιπόν στην wikipedia ένα λήμμα για το αγκαθερό, και επιβεβαιώθηκε η άποψη που έχω για την βιολογία: κανένας οργανισμός αν του δώσεις επαρκής προσοχή, δεν είναι βαρετός.
Three spined stickleback, πες το γρήγορα 3 φορές και είναι γλωσσοδέτης ή σου θυμίζει κάποιο πλάσμα από το Harry Potter. Αλλά αυτή είναι η κοινή του ονομασία στα Αγγλικά και στα λατινικά το λένε Gasterosteus aculeatus. Είναι κάποια ζώα που η επιστημονική κοινότητα τα αγαπάει λίγο περισσότερο. Και το Αγκαθερό είναι ένα από αυτά. Αρχικά έχει πολύπλοκη (για ψάρι) κοινωνική συμπεριφορά, συνεργάζεται με άλλα άτομα του είδους του για να εξετάσουν αν ένας θηρευτής είναι επικίνδυνος ή όχι και έχουν ιδιαίτερη αναπαραγωγική συμπεριφορά. Συγκεκριμένα το αρσενικό, βάζει τα καλά του όταν έρχεται η περίοδος της αναπαραγωγής, κόκκινα κεφάλια και κοιλιές, μπλε κύκλοι γύρω από τα μάτια, σαν κακό μακιγιάζ από την disco στα 80s φανταστείτε (και εδώ καταλαβαίνουμε ότι η αυτοπεποίθηση μετράει απίστευτα στην φύση), αλλά δεν είναι αυτό το φανταστικό: φτιάχνει φωλιά, αλλά ΤΙ φωλιά! Σκάβει για αρχή στον πάτο του βυθού μια λακουβίτσα, ύστερα μαζεύει ό,τι υλικό βρει (άλγη, πετρούλες, άμμο) και τα κολλάει μεταξύ τους με μια ειδική πρωτεΐνη. Ύστερα, αρχίζει να κολυμπάει γρήγορα ανάμεσα στα υλικά αυτά για να σχηματίσει ένα τούνελ, που είναι και η τελική φωλιά! Ο τρόπος δε που προσελκύει τα θηλυκά είναι το λιγότερο αξιολάτρευτος, με ζιγκ-ζαγκ χορούς, βάζοντας λίγο το κεφάλι του μέσα στο τούνελ σε φάση ¨θα έρθεις; τί λες;” και όταν μείνει μόνο η φωλιά με τα αυγά, θα τα προστατεύσει, θα ανακυκλώνει το νερό για καλύτερο οξυγόνο (και τα χταπόδια το κάνουν αυτό για τα αυγά τους και είναι οι nerdουλες της θάλασσας) και γενικά εξαιρετική γονική συμπεριφορά από ένα τόσο μικρό ψαράκι. Άσχετο βέβαια που είναι κανίβαλοι μεταξύ τους, παραμένουν καλοί γονείς (όχι καλοί θείοι ίσως).
Πέραν αυτού όμως, αυτά τα ψαράκια κάνουν ότι κάνουν και τα χέλια και οι πέστροφες: μπορούν να ταξιδεύουν από αλμυρά σε γλυκά νερά. Αυτό αμέσως σημαίνει κάτι φοβερό για την φυσιολογία του ζώου, πως μπορεί να αντέχει σε διαφορετικές συγκεντρώσεις άλατος. Οριακά αν πάρεις εμένα και με ανεβάσεις γρήγορα πολύ ψηλά στον Υμηττό θα λιποθυμήσω από το λιγότερο οξυγόνο και αυτό το ψαράκι που είναι μικρότερο από την παλάμη σου δεν το νοιάζει αν είναι Ατλαντικό ή Κηφισό. Επιπλέον, έχει μελετηθεί το αισθητηριακό του σύστημα καθώς και το ενδοκρινολογικό, τα γονίδια και η εξέλιξη του, και οι σχέσεις που έχει με τα παράσιτα του.
Γιατί όμως αυτό το ψάρι συγκεκριμένα; Και τα χταπόδια που προανέφερα έχουν αν όχι όλα και παραπάνω ενδιαφέροντα στοιχεία. Και εδώ φτάνουμε στο πρακτικό του θέματος: θες να μελετάς έναν οργανισμό που μπορείς εύκολα να τον βρεις και να μπορείς να τον διατηρήσεις στο εργαστήριο. Γιατί όλες οι έρευνες που ανέφερα δεν γίνονται στην ελεύθερη, άγρια φύση, αλλά σε ενυδρεία σε εργαστήρια. Και είναι πολύ πιο εύκολο να συντηρήσεις 100 Αγκαθερά παρά 100 χταπόδια τα οποία μπορούν όχι μόνο να ξεφύγουν από τα ενυδρεία τους, αλλά να φάνε και άλλα πειραματόζωα.
Ένα τελευταίο fun fact και σας αφήνω να διαβάσετε μόνοι σας το λήμμα στην Wikipedia, είναι ότι τα Αγκαθερά είναι συγγενικά με τα Sea moths, τα οποία ανήκουν στην οικογένεια Pegasidae (ναι, από τον Πήγασο), και αξίζει να μάθετε και για αυτά.
Δεν έγραψα μόνη μου το λήμμα για το αγκαθερό, αλλά με την Ανθή Οικονόμου! Μπορείς να δεις την συνεισφορά μας εδώ!
Πηγές εικόνων:
Google image search