Iσορροπωντας

    Η διδασκαλία του συγκεκριμένου μαθήματος καλύπτει μία διδακτική ώρα και έχει ως πυρήνα της ένα Φύλλο Εργασίας, το οποίο οι μαθητές θα συμπληρώσουν βάσει των γνώσεων που έχουν. Θα έχουν τη δυνατότητα να συζητήσουν με την ομάδα τους και με τη βοήθεια του λογισμικού ή του διαδικτύου, να παρατηρήσουν, να σχεδιάσουν, να περιγράψουν, να προβληματιστούν και τέλος να συμπεράνουν και να οδηγηθούν στη σωστή απάντηση. Το πλεονέκτημα είναι ότι η πληροφόρηση παρέχεται με εποπτικό τρόπο και δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα αυτενέργειας.

      Φ.Ε: Η στήριξη και κίνηση στους ζωϊκούς οργανισμούς

    Περιλαμβάνει τέσσερις δραστηριότητες.

    Η πρώτη δραστηριότητα προκαλεί τη συζήτηση για τη διαφορά στην εννοιολογική σημασία μεταξύ της “κίνησης” και της “μετακίνησης”. Βοηθούμε τους μαθητές να καταλάβουν τη διαφορά ανάμεσα στις δύο έννοιες και να συνειδητοποιήσουν ότι ενώ τα φυτά κινούνται χωρίς να μετακινούνται, τα ζώα, αντίθετα, έχουν τη δυνατότητα μετακίνησης (αλλαγή θέσης). Στη συνέχεια, προκαλούμε τους μαθητές να σκεφτούν και να καταγράψουν τους λόγους για τους οποίους είναι απαραίτητη η μετακίνηση των ζώων. Στο τέλος, τους ζητάμε να ανατρέξουν στο διαδίκτυο και να παρατηρήσουν φωτογραφίες ασπόνδυλων που δε μπορούν να μετακινηθούν και να αναφέρουν μερικά παραδείγματα.

                                       

                                                                     

Πηγές εικόνων: imag

    Στη δεύτερη δραστηριότητα ζητάμε από τους μαθητές να χρησιμοποιήσουν το λογισμικό «ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α΄& Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ» και ανατρέχοντας στη σχετική ενότητα “Κίνηση – Στήριξη” να μελετήσουν τη στήριξη των ζώων. Με κατάλληλες ερωτήσεις, τους ζητάμε να ξεχωρίσουν τις διάφορες κατηγορίες στηρικτικών δομών στους ζωϊκούς οργανισμούς (εξωσκελετός, ενδοσκελετός, υδροστατικός σκελετός), να εντοπίσουν τις διαφορές μεταξύ τους καθώς και να μπορέσουν να επισημάνουν τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του εξωσκελετού σε σχέση με τον ενδοσκελετό.

    Παραθέτουμε σε video, την έκδυση του εξωσκελετού σε ένα καβούρι και προκαλούμε συζήτηση σχετική με την αιτία αυτού του φαινομένου ενώ παράλληλα καλούμε τους μαθητές να σκεφτούν, με τη βοήθεια του λογισμικού, εάν ισχύει αυτό το φαινόμενο σε όλα τα ασπόνδυλα με εξωσκελετό.

https://youtu.be/TFyh0IFie-k

    Στην περίπτωση του υδροστατικού σκελετού, προτρέπουμε τους μαθητές να παρατηρήσουν στο διαδίκτυο την κίνηση της μέδουσας και της ύδρας και χρησιμοποιούμε ως παράδειγμα ένα μπαλόνι γεμάτο με νερό για να τους εξηγήσουμε πως πραγματοποιείται η στήριξη με αυτό το είδος σκελετού.

    Στην τρίτη δραστηριότητα χρησιμοποιούμε το παράδειγμα ενός τόξου ή μιας σφεντόνας όπου η κίνηση και στις δύο περιπτώσεις επιτελείται χάρη στη συνεργασία αφενός μαλακών και ελαστικών οργάνων που μπορούν να συστέλλονται και να διαστέλλονται και αφετέρου σκληρών οργάνων που παρέχουν στήριξη και αντίσταση στην κίνηση. Ζητάμε από τους μαθητές να παρομοιάσουν τις σκληρές δομές με το σκελετό και να σκεφτούν ποια θα ήταν τα “μαλακά και ελαστικά” όργανα στην περίπτωση των οργανισμών. Καθοδηγούμε τη σκέψη των μαθητών στη σωστή απάντηση που είναι “οι μύες” και στη συνέχεια τους ζητάμε να προσδιορίσουν τη θέση τους σε σχέση με τον ενδοσκελετό (έξωτερικά του ενδοσκελετού) και με τον εξωσκελετό (εσωτερικά του  εξωσκελετού) με τη χρήση αντίστοιχων παραδειγμάτων, όπως το σώμα τους και ο αστακός. 

    Με την τέταρτη δραστηριότητα οι μαθητές καλούνται να μελετήσουν τους διαφορετικούς τρόπους μετακίνησης των οργανισμών και να συσχετίσουν ετυμολογικά τα ονόματα των ομάδων των σπονδυλωτών (κλάσεων) με τον τρόπο μετακίνησής τους. (Έρπω – ερπετά, Πετάω – πτηνά).

    Στη συνέχεια, ζητάμε από τους μαθητές να ανατρέξουν στο διαδίκτυο και να βρουν φωτογραφίες οργανισμών που ανήκουν σε διαφορετικές κλάσεις αλλά έχουν τον ίδιο τρόπο μετακίνησης. Για παράδειγμα:

Ψάρια – δελφίνια        

Πτηνά – νυχτερίδες     

Καγκουρό – βάτραχοι     

                                                                       Πηγές εικόνων: imag

    Βοηθάμε τους μαθητές να εντοπίσουν ομοιότητες στη δομή των διαφορετικών ταξινομικών ομάδων π.χ. Υδροδυναμικό σχήμα – πτερύγια, αεροδυναμικό σχήμα – φτερά, δυνατοί μύες στα πίσω άκρα κ.τ.λ.

    Στο τέλος, οι ομάδες καταγράφουν τα συμπεράσματά τους και προκαλούμε συζήτηση σχετική με τις δομικές προσαρμογές των οργανισμών ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο ζουν και τον τρόπο μετακίνησής τους. 

Ανακεφαλαιώνοντας, ζητούμε από τους μαθητές να μελετήσουν τον παρακάτω εννοιολογικό χάρτη, ο οποίος περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο επιτυγχάνεται η στήριξη σε όλους τους πολυκύτταρους οργανισμούς.