ΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΩΣ ΕΝΙΣΧΥΤΕΣ ΦΥΤΩΝ
Φυτά και μικροοργανισμοί συμβιώνουν στην φύση σε διάφορες μορφές και σχήματα αποκομίζοντας αμοιβαία οφέλη. Η μικροβιακή βιομάζα στο έδαφος αποτελεί περίπου το 2-3% του συνολικού οργανικού άνθρακα με σημαντικό ρόλο στην ανακύκλωση των θρεπτικών στοιχείων αλλά και ως πηγή θρεπτικών στοιχείων συμβάλλοντας έτσι στην διατήρηση της γονιμότητας των εδαφών. Οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί μικροοργανισμών ανευρίσκονται στα πρώτα 30-40 εκατοστά. Το έδαφος περιέχει: Βακτήρια, Actinomycetes, Μυκόρριζες ( 6.000 είδη Ασκομύκητες, Βασιδιομύκητες , Ζυγομύκητες). Το 90 – 99% των φυτικών ειδών λειτουργούν συμβιωτικά με μυκόρριζες (οι οποίες προστατεύουν από φυτοπαθογόνα μικρόβια), Πρωτόζωα, Νηματώδης, Έντομα και άλλους οργανισμούς. Ο αριθμός των μικροοργανισμών, η επιβίωση, η εγκατάσταση και οι αλληλεπιδράσεις τους με το παθογόνο ποικίλουν ανάλογα με: την Εποχή, Υγρασία, Μηχανική σύσταση, Οργανική ουσία, Οξυγόνο, Θερμοκρασία, Ρh, καλλιέργεια του εδάφους, λίπανση, περιεκτικότητα της αργίλου. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού των εντοπίζεται: στα 10 πρώτα εκατοστά ενώ στα 100-120 εκατοστά ουσιαστικά μηδενίζεται. Bροχόπτωση, ξηρασία, ρΗ, άλατα, οργανικές ουσίες, ρίζες, ριζικά εκκρίματα, βακτήρια, μύκητες, πρωτόζωα, νηματώδης, ακάρεα και γαιοσκώληκες επηρεάζουν και επηρεάζονται. Οι σημαντικότερες αιτίες που οδηγούν στη μείωση πληθυσμού ωφέλιμων βακτηρίων και μυκήτων είναι οι κακές συνθήκες στράγγισης και αερισμού, η έλλειψη οργανικής ουσίας ,η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων. Βακτήρια ανταγωνιστές ανταγωνίζονται μεταξύ τους, μύκητες ανταγωνιστές ανταγωνίζονται μεταξύ τους και και φυσικά ωφέλιμα βακτηρία ανταγωνίζονται ωφέλιμους μύκητες και το αντίθετο.
Μυκόρριζες ανταγωνίζονται και παρασιτούν ωφέλιμους μύκητες που ανήκουν στο γένος Trichoderma. Γι αυτό ακριβώς πριν τα νεαρά καλλιεργούμενα φυτά εμβολιαστούν με ανταγωνιστικούς-ωφέλιμους μικροοργανισμούς θα πρέπει αυτά τα μικρόβια να έχουν μελετηθεί και διαπιστωθεί ότι δεν διαθέτει το ένα ανταγωνιστική δράση κατά του άλλου. (Αντιβίωση, τοξίνες, παρασιτισμός, ανταγωνισμός για θρεπτικά και χώρος, επαγομένη συστηματική ανθεκτικότητα )
Από το σπορείο θα πρέπει να εμβολιάσουμε το ριζικό σύστημα των μικροοργανισμών με Plant Growth Promoting Rhizobacteria (PGPR) ή/και Plant Growth Promoting Fungi(PGPF), (φυσικά με στελέχη που δεν είναι ανταγωνιστικά μεταξύ τους) ή /και Bacillus spp., Pseudomonas spp., Corynebacterium ssp που αποικίζουν τα νεαρά ριζίδια λίγο μετά την εμφάνιση τους και αναπτύσσονται ακολουθώντας την ανάπτυξη των ριζών σε ολόκληρη την ζωή του φυτού, προάγουν την ανάπτυξη των φυτών, προστατεύουν το ριζικό σύστημα και το υπέργειο μέρος του φυτού από διάφορα παθογόνα μέσω διάφορων μηχανισμών. Επίσης τα ψυχανθή: φασολιά, φακή, αρακάς, σόγια δεσμεύουν το ατμοσφαιρικό άζωτο και παρέχουν ένα μέρος από αυτό στα φυτά ενώ παίρνουν από τα φυτά υδατάνθρακες για να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες.
Βιολογική καταπολέμηση στη φυτοπαθολογία:
μείωση της ποσότητας των μολυσμάτων ή και της παθογόνου δράσης ενός φυτοπαθογόνου με τη βοήθεια ενός ή περισσοτέρων βιοτικών παραγόντων.
Οι μικροοργανισμοί -βιολογικοί παράγοντες- και οι διαδικασίες που εμπλέκονται περιλαμβάνουν:
α) μη μολυσματικoύς ή μειωμένης μολυσματικότητας μικροοργανισμούς
β) ανταγωνιστικούς μικροοργανισμούς
γ) χειρισμούς των φυτών ξενιστών, ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητά τους στο παθογόνο.
Σκοπός της βιολογικής καταπολέμησης των παθογόνων : η μείωση μολύσματος (μέθοδος αμειψισποράς), ο εμποδισμός ή επιβράδυνση παθογόνου από βιολογικούς παράγοντες ανταγωνιστές και η διέγερση λανθανόντων μηχανισμών άμυνας ώστε να αντιμετωπιστεί το παθογόνο.
Ως βιολογικοί παράγοντες καταστολείς ασθενειών χρησιμοποιούνται μικροοργανισμοί που διαβιούν στην ριζόσφαιρα των φυτών
Κατά συνέπεια η βιολογική δράση τέτοιων ανταγωνιστικών μικροοργανισμών εξαρτάται, εν πολλοίς από την εδραίωση του πληθυσμού τους στη ριζόσφαιρα
Πλεονεκτήματα βιολογικής καταπολέμησης έναντι της συμβατικής (χημικής) αντιμετώπισης.
Το κόστος περιορίζεται στο κόστος της αρχικής εφαρμογής. Οι βιολογικοί παράγοντες προστατεύουν το φυτό-ξενιστή για μεγάλες χρονικές περιόδους μετά από την αρχική εφαρμογή και την ικανότητα τους να αποικούν τους ξενιστές. Τα παθογόνα αναπτύσσουν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης ανθεκτικότητας ως προς τους βιολογικούς παράγοντες όταν γίνεται συνδυασμός δύο ή περισσοτέρων μηχανισμών. Το κόστος ανάπτυξης ενός βιολογικού παράγοντα είναι σημαντικά μικρότερο ( 2 εκ. και περίπου 3 έτη) από το αντίστοιχο κόστος ανάπτυξης μιας χημικής ένωσης (200 εκ δολάρια και περίπου 8-10 έτη). Έχουν μικρό περιβαλλοντικό κόστος και δεν επιβαρύνουν την ανθρώπινη υγεία.
Μειονεκτήματα του βιολογικού ελέγχου:
1. Οι βιολογικοί παράγοντες είναι εκλεκτικά αποτελεσματικοί σε ένα είδος παθογόνου. Όταν σε μία καλλιέργεια υπάρχουν παραπάνω από μία ασθένειες που πρέπει να αντιμετωπιστούν, είναι αναγκαία η συνδυασμένη εφαρμογή διαφορετικών βιολογικών παραγόντων ή ο συνδυασμός βιολογικών παραγόντων και μυκητοκτόνων.
2. Η αποτελεσματικότητα των βιολογικών παραγόντων επηρεάζεται σημαντικά από περιβαλλοντικές παραμέτρους, καθώς και πολλοί βιολογικοί παράγοντες δεν είναι αποτελεσματικοί όταν χρησιμοποιούνται σε περιοχές με διαφορετικές συνθήκες από αυτές που απομονώθηκαν.
3. Σχετικά αργή δράση των βιολογικών παραγόντων σε σύγκριση με τη χημική καταπολέμηση. Ένας βιολογικός παράγοντας που απαιτεί μία περίοδο αρκετών εβδομάδων ή μηνών για να είναι αποτελεσματικός δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις περιπτώσεις που απαιτούνται άμεσα αποτελέσματα.
4. Τα βιολογικά σκευάσματα έχουν γενικά μικρό χρόνο ζωής κατά την αποθήκευσή τους
5. Πιθανές επιπτώσεις σε οργανισμούς που δεν αποτελούν στόχο. Η βιολογική καταπολέμηση οφείλεται πολλές φορές, στην παραγωγή χημικών ουσιών όπως π.χ. αντιβιοτικών, βακτηριοσινών ή άλλων δευτερογενών μεταβολιτών, από τον βιολογικό παράγοντα.Ίσως η συνδυασμένη χρήση των βιολογικών παραγόντων με συμβατικά χημικά φυτοπροστατευτικά μέσα θα βοηθούσε στη διατήρηση της αποτελεσματικότητας τόσο των υπαρχόντων μυκητοκτόνων όσο και ίδιων των παραγόντων βιολογικής καταπολέμησης για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
https://www.e-ea.gr/news/georgia-kai-ofelimoi-mikroorganismoi
https://biologychad.blogspot.com/2016/10/blog-post.html