Στα πλαίσια του μαθήματος της Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας, κλήθηκα να μελετήσω και να παρουσιάσω ένα άρθρο το οποίο δημοσιεύτηκε το 2012 από την Wilhelmina S. Van Rooy με τίτλο “Χρήση τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) στο μέγιστο: μάθηση και διδασκαλία της βιολογίας με περιορισμένες ψηφιακές τεχνολογίες”.
Αρχικά, στην εισαγωγή του άρθρου, αναφέρεται ότι οι μαθητές του σχολείου είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία (Prensky, 2001) και ότι η παρουσία ψηφιακών τεχνολογιών στα σχολεία καθιστά δυνατή την ενίσχυση της κατανόησης και της εξερεύνησης από πλευράς των μαθητών βιολογικών εννοιών και φαινομένων που προηγουμένως ήταν πολύ αργά, γρήγορα, μικρά ή μεγάλα για να μελετηθούν στο πλαίσιο της τάξης.
Η υπόθεση της παρούσας μελέτης ήταν ότι οι ΤΠΕ διευκολύνουν τη μάθηση και τη διδασκαλία υψηλής ποιότητας καθώς η εμπλοκή των μαθητών με την τεχνολογία, με τα διαθέσιμα μέσα, δίνει τη δυνατότητα να βελτιωθεί η εκμάθηση δύσκολων θεμάτων.
Οι ΤΠΕ διασφαλίζουν γρήγορη και εύκολη πρόσβαση σε φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης, εικόνες, διαγράμματα και άλλες δισδιάστατες (2D) αναπαραστάσεις μαζί με τρισδιάστατες (3D) προσομοιώσεις, κινούμενα σχέδια και βίντεο κλιπ για καθηγητές και μαθητές. Η υπολογιστική μοντελοποίηση τρισδιάστατων αντικειμένων, οι επιστημονικές διαδικασίες και οι έννοιες είναι όλα παραδείγματα μαθησιακών και διδακτικών αντικειμένων που είναι τώρα διαθέσιμα (Oakes, 2009).
Συνεχίζοντας με τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, πληροφορούμαστε ότι οι νέοι αντιδρούν θετικά στη χρήση των ΤΠΕ στα μαθήματα των φυσικών επιστημών. Το πώς οι εκπαιδευτικοί μπορούν να κάνουν θετική χρήση υπολογιστών και άλλων φορητών συσκευών στις αίθουσες διδασκαλίας είναι σημαντικό, αλλά εξίσου σημαντικός είναι ο τρόπος με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί προσαρμόζουν και βελτιστοποιούν τις περιορισμένες πηγές των διαθέσιμων ΤΠΕ (McFarlane&Sakellariou, 2002). Επίσης, τρεις παράγοντες επηρεάζουν τη βιωσιμότητα, την ανάπτυξη και διάδοση της πρακτικής της χρήσης των ΤΠΕ: τα χαρακτηριστικά ολόκληρου του σχολείου, τα κίνητρα και η παιδαγωγική (Deaney & Hennessy, 2007).
Σύμφωνα με την Webb (2005) , τέσσερα είναι τα βασικά αποτελέσματα της χρήσης των ΤΠΕ:
1.Προωθείται η γνωστική ανάπτυξη των μαθητών
2.Επιτυγχάνεται ένα ευρύτερο φάσμα εμπειριών έτσι ώστε οι μαθητές να μπορούν να συσχετίσουν την επιστήμη με τον δικό τους κόσμο και με εμπειρίες από τον υπόλοιπο πραγματικό κόσμο
3.Αυξάνεται η αυτοδιαχείριση των μαθητών επιτρέποντάς τους να παρακολουθούν τη δική τους πρόοδο, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να επικεντρωθούν στην υποστήριξη και την ενεργοποίηση της μάθησης των μαθητών.
4.Διευκολύνεται η συλλογή και η παρουσίασης δεδομένων.
Τα παραπάνω, βοηθούν τους μαθητές να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τα δεδομένα, παρέχοντάς τους έτσι περισσότερο χρόνο για να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη της εννοιολογικής κατανόησης.
Η παρούσα εργασία είναι μέρος μιας μεγαλύτερης Αυστραλιανής μελέτης που ασχολείται με τη χρήστη των ΤΠΕ στη διδασκαλία της βιολογίας στα γυμνάσια. Ο σκοπός αυτής της έρευνας ήταν να εξηγήσει την επιλογή και τη χρήση περιορισμένων ψηφιακών τεχνολογιών από τρεις έμπειρους καθηγητές βιολογίας γυμνασίου κατά τη διδασκαλία εννοιών της μοριακής γενετικής και να αναφέρει τη λογική με την οποία ενσωμάτωσαν οι καθηγητές αυτοί τις διαθέσιμες τεχνολογίες στην πρακτική της τάξης.
Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν είναι ποιοτικά. Η Φάση 1 της μελέτης είνα φάση παρατήρησης κατά την οποία παρουσιάστηκαν βιντεοσκοπημένα μαθήματα στα οποία διδάσκεται η αντιγραφή και η μεταγραφή του DNA και η πρωτεϊνοσύνθεση. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκαν ημιδομημένες συνεντεύξεις με τους καθηγητές σχετικά με τη χρήση των ΤΠΕ και τη διδασκαλία χρησιμοποιώντας δείγματα μαθητικών εργασιών που συλλέχθηκαν από κάθε βιντεοσκοπημένο μάθημα. Η φάση 2 ξεκίνησε με ένα εντατικό εργαστήριο επαγγελματικής ανάπτυξης που παρακολούθησαν οι εκπαιδευτικοί, στο οποίο παρουσιάστηκε η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών για την ενίσχυση της μάθησης και της διδασκαλίας της μοριακής γενετικής. Στη συνέχεια, βιντεοσκοπήθηκαν μαθήματα των καθηγητών (έως οκτώ μαθήματα διάρκειας 60 λεπτών για κάθε συμμετέχοντα),συλλέχθηκαν δείγματα μαθητικών εργασιών και λήφθηκαν συνεντεύξεις από τους καθηγητές.
Πιο συγκεκριμένα, η καθηγήτρια S διδάσκει σε ιδιωτικό σχολείο αρρένων που διαθέτει πληθώρα ΤΠΕ, έχει 15 χρόνια εμπειρία και χρησιμοποιεί δικές της παρουσιάσεις powerpoint με ενσωματωμένα βίντεο από το youtube και πηγές από άλλες ιστοσελίδες, ψηφιακά animation και τον διαδραστικού πίνακα.
Η καθηγήτρια L διδάσκει σε ένα ακαδημαϊκά επιλεκτικό, δημόσιο, συν-εκπαιδευτικό σχολείο με περιορισμένες ΤΠΕ, έχει 5 χρόνια εμπειρία, θέλει να βελτιώσει την εμπλοκή των πολύ ικανών μαθητών της και χρησιμοποιεί δικές της παρουσιάσεις powerpoint με εικόνες και μοντέλα, DVD.
Η καθηγήτρια Α διδάσκει σε ένα συμπεριληπτικό, δημόσιο, συν-εκπαιδευτικό σχολείο με λίγες ΤΠΕ, έχει 20 χρόνια εμπειρία και χρησιμοποιεί δικές της παρουσιάσεις powerpoint με διαγράμματα, εικόνες, animation από το διαδίκτυο, βίντεo από το youtube, προτζέκτορα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
1.Η ενσωμάτωση των ψηφιακών πόρων διευκολύνεται από ευκαιρίες για επαγγελματική ανάπτυξη που συνδέεται με την παιδαγωγική εμπειρία των εκπαιδευτικών, τη γνώση του περιεχομένου και τις δεξιότητες ΤΠΕ. 2.Γίνεται συνεχής χρήση των διαθέσιμων, κατάλληλων ψηφιακών πόρων από τους εκπαιδευτικούς παρά την περιορισμένη διαθεσιμότητα υπολογιστών και κατάλληλου λογισμικού. 3.Η χρήση ψηφιακού περιεχομένου από τους μαθητές τους βοηθά να σκεφτούν πώς μαθαίνουν. 4.Γίνεται ανταλλαγή γλώσσας- απόψεων (άτυπων και επίσημων) μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών για τον σκοπό και το νόημα των αναπαραστάσεων. 5.Η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών από τους μαθητές μαθητών διευκολύνει την αποδόμηση και την ανακατασκευή του περιεχομένου.
Συμπερασματικά, οι έμπειροι καθηγητές ενσωματώνουν τις ΤΠΕ στη διδασκαλία της Βιολογίας, όσο περιορισμένοι κι αν είναι οι πόροι τους, με σκοπό να βελτιώσουν την ποιότητα της διδασκαλίας και να διευκολύνουν τη διαδικασία της μάθησης.