Με την πάροδο των ετών, δημιουργήθηκε η ανάγκη εκσυγχρονισμού των συστημάτων διαχείρισης της μάθησης. Η προηγούμενη διετία υπήρξε κομβική , καθώς η εξ αποστάσεως διδασκαλία αποτέλεσε μονόδρομο για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Πλέον, τα εργαλεία αυτά, έχουν θεμελιώσει τη θέση τους στην εκπαίδευση, εμπλουτίζοντας τον κύριο κορμό της.
Το Moodle είναι ένα ασύγχρονο σύστημα διαχείρισης της μάθησης (LMS), που δημιουργήθηκε το 1999 από τον Martin Dougiamas και εφαρμόζεται ευρέως σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης (και όχι μόνο). Είναι ελεύθερο λογισμικό-λογισμικό ανοικτού κώδικα, διαθέσιμο σε όλους χρήστες του διαδικτύου και δύνανται να συνδυαστεί με πολλούς τύπους βάσεων δεδομένων. Διαθέτει μεγάλη ποικιλία διαθέσιμων εργαλείων διδασκαλίας, π.χ. ομάδες συζητήσεων, εργασίες, κουίζ, ερωτηματολόγια, wiki, pdf αρχεία κλπ. Δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον ρόλο του εκπαιδευτικού εντός μιας αίθουσας διδασκαλίας, μπορεί όμως να πλαισιώσει ένα μάθημα με τρόπο σύγχρονο (αν και α-σύγχρονο!) και βοηθητικό για τους εκπαιδευόμενους.
Στα πλαίσια του μαθήματος ”Εκπαιδευτική Τεχνολογία-Πολυμέσα στη Διδασκαλία της Βιολογίας” του ΔΠΜΣ ”Διδακτική της Βιολογίας, με τη χρήση του Moodle δημιούργησα ένα διαδικτυακό μάθημα με τίτλο ”Έκφραση της γενετικής πληροφορίας”.
Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές Γ’ Λυκείου, Θετικού προσανατολισμού. Προγραμματίστηκε για 5 διδακτικές ώρες και αναπτύχθηκε γύρω από τα παρακάτω Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα (ΠΜΑ).
Οι μαθητές, μετά το τέλος του μαθήματος, θα πρέπει να είναι σε θέση:
- Να γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά του γενετικού κώδικα καθώς και τη σημασία του.
- Να απαριθμούν τα διάφορα μόρια που εμπλέκονται στην μετάφραση.
- Να περιγράφουν,, αναλυτικά και με χρονολογική σειρά, τα 3 στάδια της μετάφρασης.
- Να γνωρίζουν τί είναι το πολύσωμα.
Χρησιμοποίησα ένα σύνολο από πηγές πληροφόρησης και δραστηριότητες, προκειμένου να κινήσω το ενδιαφέρον τον μαθητών. Το μάθημα χωρίστηκε σε 4 ενότητες (συν 1 ενότητα που αφορά στην τελική αξιολόγηση των μαθητών). Συγκεκριμένα:
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στο κείμενο της εισαγωγής, περιέγραψα στους εκπαιδευόμενους τον τρόπο που θα διαρθρωθεί το μάθημα, έδωσα κάποιες βασικές κατευθυντήριες γραμμές και επεσήμανα τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα.
ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Γενετικός κώδικας
Η ενότητα αρχίζει παραλληλίζοντας το ελληνικό αλφάβητο με τον γενετικό κώδικα, προκειμένου να γίνει ευκολότερα κατανοητή η αντιστοίχηση αζωτούχων βάσεων -αμινοξέων.
Αφού έδωσα τον ορισμό, παρέθεσα εικόνα του γενετικού κώδικα και ζητήθηκε από τους μαθητές να υποβάλλουν μια μικρή εργασία, προκειμένου να μάθουν να χρησιμοποιούν τον κώδικα και να αντιστοιχίζουν αμινοξέα.
Στη συνέχεια, κατασκεύασα ένα σχεδιάγραμμα που αναπαριστά τα 6 χαρακτηριστικά του κώδικα. Παράλληλα, σε διπλανή στήλη, έδωσα τους σχετικούς ορισμούς.
Σε επόμενο βήμα, καλώ τους μαθητές να μελετήσουν το σχολικό τους βιβλίο, υποδεικνύοντας ποιές σελίδες αντιστοιχούν στην ενότητα που μελετάμε. Επιπλέον, δημιούργησα ένα forum, στο οποίο τους ζητώ να συνομιλήσουν μεταξύ τους και να συζητήσουν τις απορίες τους.
Θέλοντας να δημιουργήσω έναν χώρο στον οποίο θα μπορούν να ανατρέχουν για να κάνουν επανάληψη σε ορισμούς και βιολογικές διεργασίες, κατασκεύασα ένα γλωσσάρι. Οι μαθητές καλούνται να καταχωρήσουν τις ορολογίες που έμαθαν στην ενότητα, τις οποίες θα διορθώσω και θα αναρτήσω εκ νέου, προκειμένου το γλωσσάριο να είναι ακριβές και ενημερωμένο.
Στο τέλος της ενότητας, παραθέτω ένα κουίζ γνώσεων προκειμένου να αξιολογηθεί η πορεία της εκπαιδευτικής διαδικασίας που ακολουθήσαμε.
ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Μόρια που συμμετέχουν στη μετάφραση
Η ενότητα είναι αφιερωμένη στα διάφορα μόρια που συμμετέχουν στην πρωτεινοσύνθεση. Ξεκινήσαμε, κάνοντας μια μικρή εισαγωγή για τη μετάφραση και ανακαλώντας γνώσεις που απέκτησαν οι μαθητές στην προηγούμενη ενότητα.
Εν συνεχεία, καλώ τους μαθητές να παρατηρήσουν την εικόνα που τους ανέβασα. Αμέσως μετά, περιγράφω την εικόνα, επισημαίνοντας τα μόρια που λείπουν και τα οποία έχουν ύψιστη σημασία στη μετάφραση.
Έχοντας ολοκληρώσει το κομμάτι της θεωρίας, καλώ τους μαθητές να ψάξουν στο διαδίκτυο περισσότερες πληροφορίες σχετικά με 3 από τα μόρια που διδάχθηκαν παραπάνω και να γράψουν μια εργασία. Η εργασία αυτή, θα πρέπει να κατατεθεί στο σχολικό μας ”εργαστήριο” και να διορθωθεί από τους συμμαθητές τους. Η δραστηριότητα αυτή στοχεύει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών καθώς και στην εκμάθηση της χρήσης του διαδικτύου ως εκπαιδευτικό μέσο.
Τέλος, δημιούργησα ένα σύνολο ερωτήσεων κλειστού τύπου, προκειμένου να αξιολογηθούν οι μαθητές πάνω στην διδαχθείσα ύλη.
ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Στάδια της μετάφρασης
Γνωρίζοντας πλέον τα μόρια που συμμετέχουν, οι μαθητές είναι σε θέση να εστιάσουν αναλυτικά σε κάθε ένα από τα 3 στάδια της μετάφρασης. Ακολουθούν σχηματικές παραστάσεις για κάθε στάδιο καθώς και ένα σύντομο κείμενο πλάι τους. Βλέποντας την εικόνα και διαβάζοντας ταυτόχρονα το κείμενο, θα διευκολύνω τους μαθητές να κατανοήσουν τη διαδικασία καθώς και το χρονικό πλαίσιο , μέσα στο οποίο πραγματοποιούνται τα διάφορα βήματα.
Στο σημείο αυτό, θέλοντας να αφυπνίσω τους μαθητές περί της μαγείας των βιβλίων, τους πρότεινα να επισκεφθούν την βιβλιοθήκη του σχολείου και να αναζητήσουν ένα ακαδημαϊκό βιβλίο. Το κέρδος αυτής της δραστηριότητας, αναμένεται να είναι διπλό. Αφενός να ζήσουν την εμπειρία της επίσκεψης στη βιβλιοθήκη και αφετέρου, θα μάθουν να αναζητούν πληροφορίες σε ένα βιβλίο.
Συμπληρωματικά με την δοθείσα θεωρία, παραθέτω στη συνέχεια ένα βίντεο από την πλατφόρμα του Youtube. Οι μαθητές βλέπουν οπτικοποιημένα τα 3 στάδια της μετάφρασης, σε χρονολογική ακολουθία, γεγονός που θα τους βοηθήσει να κατανοήσουν ακόμη καλύτερα την βιολογική διαδικασία. Δόθηκαν συμπληρωματικές σημειώσεις, όπου αναγράφω σε ποιά σημεία του βίντεο πρέπει να δώσουν προσοχή.
Εφόσον έχουν δει και το βίντεο, τους καλώ να μελετήσουν το σχολικό τους βιβλίο και να συζητήσουν τις απορίες τους στο forum που δημιούργησα. Η χρήση ενός τέτοιου εργαλείου (το οποίο χρησιμοποιήθηκε και σε προηγούμενη ενότητα), προσδοκά στην ενεργοποίηση του μαθητή, τόσο σε επίπεδο γνωστικό όσο και στον τομέα της κοινωνικοποίησης. Οι μαθητές μοιράζονται τις απορίες τους και μαθαίνουν να ακούν ο ένας τον άλλον.
Τέλος, όπως και σε κάθε ενότητα, καλούνται να απαντήσουν ένα σύνολο ερωτήσεων. Οι απαντήσεις των μαθητών, βοηθούν τόσο στην αξιολόγηση κάθε μαθητή ξεχωριστά όσο και στην αξιολόγηση του ίδιου του μαθήματος.
ΕΝΟΤΗΤΑ 4: Πολύσωμα
Στις προηγούμενες ενότητες, οι μαθητές μελέτησαν σε βάθος την διαδικασία της μετάφρασης. Στόχος αυτής της ενότητας είναι η κατανόηση της δομής του πολυσώματος καθώς και της σημασίας του για το κύτταρο. Στην εισαγωγή έθεσα κάποια ερωτήματα προς σκέψη.
Πριν παραθέσω τη θεωρία, κάλεσα τους μαθητές να παρακολουθήσουν το παρακάτω βίντεο από την πλατφόρμα του Youtube. Επισημαίνεται οτι το βίντεο είναι στην αγγλική γλώσσα.
Μετά το τέλος του βίντεο, παραθέτω 2 εικόνες της δομής του πολυσώματος. Η μία είναι ηλεκτρονιογραφία από ηλεκτρονικό μικροσκόπιο διέλευσης (ΗΜΔ) και η άλλη είναι μια σχηματική αναπαράσταση.
Έχοντας παρακολουθήσει το βίντεο και μελετώντας τις εικόνες, προσδοκώ οτι πλέον θα έχουν ξεκάθαρη εικόνα της δομής του πολυσώματος, χωρίς να έχω επέμβει. Θέλοντας να ξεκαθαρίσω οποιαδήποτε αμφιβολία, παρακάτω παραθέτω την θεωρία. Ακόμη, επισημαίνω την σημασία της δομής του πολυσώματος για το κύτταρο.
Στη συνέχεια ακολουθούν οι καθιερωμένες ερωτήσεις αξιολόγησης. Δίνονται πάντα αναλυτικές οδηγίες σχετικά με το είδος της ερώτησης καθώς και το χρονικό περιθώριο που δίδεται. Στο συγκεκριμένο κουίζ υπάρχει και μια ερώτηση ανάπτυξης, σε αντίθεση με τις προηγούμενες ενότητες που υπήρχαν μόνο ερωτήσεις κλειστού τύπου.
Η ενότητα ολοκληρώνεται με μια διαφορετική και περισσότερο μοντέρνα δραστηριότητα. Οι νέοι άνθρωποι συνομιλούν μεταξύ τους στο διαδίκτυο σε ευρεία κλίμακα. Σκέφτηκα λοιπόν να χρησιμοποιήσω αυτό το εργαλείο επικοινωνίας και να καλέσω τους μαθητές να chat-άρουν συζητώντας το μάθημα τους, όχι μόνο μεταξύ τους αλλά και μαζί μου. Κι όλο αυτό σε πραγματικό χρόνο, σε επιλεγμένη ημερομηνία. Δημιούργησα λοιπόν τον παρακάτω χώρο και κάλεσα τους μαθητές να συμμετέχουν.
ΤΕΛΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Έχοντας ολοκληρώσει όλες τις ενότητες, οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν στο τελικό κουίζ αξιολόγησης, το οποίο αφορά σε ολόκληρο το μάθημα. Συστήνεται η επανάληψη και των 4 προηγούμενων ενοτήτων. Αποτελεί κομβικό σημείο του μαθήματος, καθώς οι επιδόσεις των μαθητών θα μας δώσουν να καταλάβουμε εάν επιτεύχθηκαν τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα που θέσαμε στην εισαγωγή.
Κάπου εδώ ολοκληρώθηκε το μάθημα. Όπως είδαμε, το Μoodle είναι μια πλατφόρμα μάθησης με πολλές δυνατότητες, ποικίλες πηγές πληροφόρησης και εξαιρετικά ενδιαφέρουσες δραστηριότητες. Απαιτεί χρόνο προκειμένου κάποιος να εξοικειωθεί με την συγκρότηση ενός μαθήματος, αλλά έχει πολλά οφέλη για την εκπαιδευτική διαδικασία.
Υ.Γ. Αν θέλετε να παρακολουθήσετε το μάθημα, επιλέξτε εδώ.
Ευχαριστώ για την προσοχή σας.
Γεωργία Τζάφα, Βιολόγος.
Τι όμορφα που το έχεις δομήσει. Και πολύ ωραία αισθητική!!
Ευχαριστώ και ανταποδίδω, Πένυ!
Αν πω ότι το έχεις απογειώσει και φαίνεται πόσο πολύ έχεις ασχοληθεί με όλο αυτό το διαδικτυακό μάθημα, θα είναι λίγο. Τυχερά τα παιδιά που θα είχαν στη διάθεση τους αυτό το υλικό!
Με συγκινούν τα λόγια σου, σε ευχαριστώ πολύ Βαγγέλη μου!
Όπως πάντα η Γεωργία ανέβασε το επίπεδο!
Σ’ ευχαριστώ Έλενα μου, με σκλαβώνεις! Η αλήθεια είναι οτι είχα την ευχέρεια να αφιερώσω αρκετό χρόνο. Χαίρομαι πολύ που σου άρεσε το αποτέλεσμα!