Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας για την “εννοιολογική χαρτογράφηση” και την εφαρμογή της στη διδακτική πράξη τα τελευταία χρόνια είναι έντονο. Ο χάρτης εννοιών (concept map) είναι ένα σχηματικό διάγραμμα που προσδιορίζει τις σχέσεις μεταξύ των βασικών εννοιών μιας περιοχής μελέτης με τη μορφή προτάσεων. Με τη χρήση του ως διδακτικό εργαλείο επιδιώκουμε για τους μαθητές τα εξής:
- Να διευκρινίσουν τις ουσιαστικές συνδέσεις μεταξύ των βασικών εννοιών ενός θέματος.
- Να συνδέσουν τα νέα δεδομένα με τις προϋπάρχουσες γνώσεις τους.
- Να εντοπίσουν τις έννοιες που δεν έχουν οικοδομήσει πλήρως ή έχουν οικοδομήσει εσφαλμένως.
Ο χάρτης εννοιών μπορεί να εφαρμοσθεί και σε περιβάλλοντα ομαδικής μάθησης εκτός της ατομικής, ενισχύοντας την συνεργασία και την κοινωνική αλληλεπίδραση μεταξύ των μαθητών. Έχει εισαχθεί και εφαρμοσθεί σε έννοιες της Βιολογίας από τον J.D. Novak με θετικά αποτελέσματα και αναλύεται στο έργο του “Μαθαίνοντας να μαθαίνεις“.
Η πρώτη μου απόπειρα χαρτογράφησης εννοιών αφορά τη “Σύσταση του αίματος” από την Ενότητα “Η μεταφορά και η αποβολή ουσιών στον άνθρωπο” του σχολικού εγχειριδίου της Βιολογίας Α’ Γυμνασίου με το εργαλείο χαρτογράφησης CmapTools.
Πρόκειται για το δυναμικό εννοιολογικό χάρτη που ακολουθεί ο οποίος παρέχει τη δυνατότητα παραστατικής απόδοσης των εννοιών. Οι ενσωματωμένες εικόνες παρουσιάζουν τα συστατικά του αίματος και τα ενσωματωμένα videos τις λειτουργίες τους, ενώ μέσω των χρωμάτων επιτυγχάνεται ομαδοποίηση των εννοιών. Η αρχική έννοια “ΑΙΜΑ” συνδέεται με πολυμεσική αλληλεπιδραστική εφαρμογή του ψηφιακού αποθετηρίου “Φωτόδεντρο” εισάγοντας τους μαθητές στη διαδικασία αναζήτησης των νοημάτων της ενότητας.
Βιβλιογραφία
Βασιλοπούλου, Μ. (2001). “Ο χάρτης εννοιών ως εργαλείο μάθησης – Εφαρμογές στη Διδακτική της Βιολογίας και την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση“. Αθήνα. ISBN:960-915 66-0-6
Γρηγοριάδου, Μ., Γουλή, Ε., Γόγουλου Α.(2005) “Οι Εννοιολογικοί Χάρτες στην Εκπαιδευτική ∆ιαδικασία”
Recent Comments