Κεφάλαιο 9 της Α΄ Λυκείου «Νευρικό Σύστημα», ενότητα «Ο εγκέφαλος και οι  λειτουργικές περιοχές του».

Εμπλοκή/Ενεργοποίηση (1^ο στάδιο διδακτικού μοντέλου 5^Ε ) : Κύριοι στόχοι σε αυτό το στάδιο είναι η πρόσβαση σε πρότερες γνώσεις των μαθητών, αλλά και η εμπλοκή τους σε νέες. Έτσι, σε αυτό το αρχικό στάδιο επιλέξαμε ερωτήσεις με την πρώτη από αυτές να εισάγει τους μαθητές σε μία γενικότερη ενότητα (Κεντρικό Νευρικό Σύστημα) από αυτή που θα μελετήσουμε εκτενώς (εγκέφαλος) και τις άλλες δύο να τους αφήνουν το περιθώριο να εκφράσουν τυχόν παρανοήσεις σχετικές με την ενότητα αυτή που θα ασχοληθούμε. Η 3^η ερώτηση αναφέρεται στο νευρομύθο της κυριαρχίας ενός από τα δύο εγκεφαλικά ημισφαίρια.

Ασκήσεις φύλλου εργασίας για αυτό το στάδιο

1.Mπορείτε να γράψετε από ποια μέρη αποτελείται το κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) ;

Απάντηση:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Μπορείτε να φανταστείτε για ποιο λόγο ο εγκέφαλος της εικόνας έχει σε συγκεκριμένες περιοχές διαφορετικό χρώμα;

Απάντηση:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Αρκετοί έχουν υποστηρίξει ότι σε έναν άνθρωπο είναι εφικτό να κυριαρχεί το ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου. Αυτό το στηρίζουν στην άποψη που υποστηρίζει ότι κάποιες λειτουργίες με βάση τη λογική εντοπίζονται στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου και κάποιες λειτουργίες με βάση το συναίσθημα και τη δημιουργικότητα στο δεξί.

Χαρακτηριστικά πιστεύουν ότι  για τους ανθρώπους που δρουν συνήθως με γνώμονα τη λογική κυριαρχεί το αριστερό ημισφαίριο και σε αυτούς  που δρουν με βάση το συναίσθημα υπερτερεί το δεξί ημισφαίριο ). Ποια είναι η δική σας γνώμη ; Πιστεύετε ότι η παραπάνω άποψη είναι αληθής, ψευδής, έχει κάποια αληθή δεδομένα ; Αιτιολογήστε την άποψή σας.

Απάντηση:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

~ • ~

Εξερεύνηση (2^ο στάδιο διδακτικού μοντέλου 5^Ε) : Σε αυτό το στάδιο πραγματοποιείται η διερεύνηση θεμάτων με παλαιότερες γνώσεις των μαθητών και η σύνδεσή τους με νέες. Επομένως, επιλέξαμε να τους δώσουμε «τροφή»  , δηλαδή μια εικόνα που τους δίνει παραπάνω στοιχεία, ώστε να έρθουν σε μία πιο στενή επαφή με τη νέα γνώση.


Ασκήσεις φύλλου εργασίας για αυτό το στάδιο

4. Μέσω διαφόρων τεχνικών και με τη βοήθεια της τρισδιάστατης απεικόνισης παρατηρείται ότι κάθε φορά που ο ανθρώπινος εγκέφαλος εκτελεί διαφορετικές ενέργειες, εντοπίζεται δραστηριότητα σε διαφορετικές περιοχές του (το πορτοκαλί χρώμα δείχνει την περιοχή ενεργοποίησης του εγκεφάλου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση).

Πως θα μπορούσατε να το εξηγήσετε αυτό;
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________



Παρακάτω έχουμε προσθέσει ένα πείραμα όπου σε αυτό το στάδιο που βρισκόμαστε, θα μείνουμε μόνο στην εκτέλεσή του και όχι στην ερμηνεία του. (Η ερμηνεία ακολουθεί σε επόμενο στάδιο.)

Πείραμα!!! (Εκτέλεση μόνο)
• Βήμα 1 : Σηκώστε με το  χέρι σας ένα σχετικά βαρύ βιβλίο και αφήστε το σε οριζόντια θέση σταθερά στην δεξιά παλάμη σας ακίνητο.
• Βήμα 2 : Προσπαθήστε με το αριστερό σας χέρι να σηκώσετε το βιβλίο που βρίσκεται στην παλάμη σας με στόχο να διατηρήσετε το δεξί σας χέρι ακίνητο. (Σχετικά εύκολο έτσι 😉
• Βήμα 3: Τώρα ξανατοποθετήστε στην ίδια στάση το βιβλίο σας στη δεξιά σας παλάμη αλλά φωνάξτε έναν φίλο σας να το σηκώσει, προσπαθώντας το δεξί σας χέρι να μείνει σταθερό και ακίνητο την ώρα που ο φίλος σας σηκώνει το βιβλίο. Λίγοι είναι αυτοί που τα κατάφεραν!

~ • ~

Επεξήγηση (3^ο στάδιο διδακτικού μοντέλου 5^Ε ) : Στο στάδιο αυτό, ακολουθεί η θεωρία της νέας διδακτικής ενότητας (λειτουργικότητα διαφορετικών περιοχών εγκεφάλου-λοβοί, έννοιες όπως φλοιός, εγκεφαλικά ημισφαίρια , έλικες, αύλακες κτλ.).
Το στάδιο της επεξήγησης περιλαμβάνει όμως και την επεξήγηση των μαθητών με βάση τις νέες γνώσεις τους. Έτσι, η ερώτηση που προκύπτει μετά από τις νέες γνώσεις είναι η ερμηνεία του πειράματος με το βιβλίο ώστε να δούμε πως θα μπορέσουν να εφαρμόσουν τα νέα δεδομένα  για την εξήγηση ενός φαινομένου.


Ασκήσεις φύλλου εργασίας για αυτό το στάδιο

5. Με βάση τα νέα δεδομένα μπορείτε να επεξηγήσετε το πείραμα με το βιβλίο και το δεξί σας χέρι ;

Απάντηση:

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

(Έχει προστεθεί επίσης και η ενδεικτική απάντηση για το πείραμα.)

Ενδεικτική απάντηση πειράματος
Αυτό το πείραμα δείχνει ότι οι αισθητικοκινητικές περιοχές του εγκεφάλου σας γνωρίζουν περισσότερα για τις κινήσεις που κάνετε εντελώς μόνοι σας, από αυτές που προσλαμβάνουν, όταν βλέπετε άλλους να προκαλούν τις κινήσεις σας. Αυτό συμβαίνει καθώς αλλάζουν τα ερεθίσματα που προσλαμβάνει ο εγκέφαλος (συμπεριλαμβάνονται και ερεθίσματα εξωτερικού περιβάλλοντος πλέον). Επομένως, η επίδοση του εγκεφάλου ως προς τη δραστηριότητα και την εκτέλεση αυτής διαφοροποιήθηκε, εφόσον διαφοροποιήθηκαν και οι συνθήκες με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθούν διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου εξίσου.)


~ • ~

Επεξεργασία (4^ο στάδιο διδακτικού μοντέλου 5^Ε) : Σε αυτό το στάδιο του μοντέλου 5^Ε,  οι νέες γνώσεις επεκτείνονται και εφαρμόζεται η εννοιολογική κατανόηση. Προσθέσαμε λοιπόν ένα βιντεάκι με ελληνικούς υπότιτλους που  εξηγεί στους μαθητές ποια είναι η αλήθεια για την κυριαρχία του ενός από τα δύο εγκεφαλικά ημισφαίρια  στους ανθρώπους και έτσι προχωράμε στην αποκάλυψη και επεξήγηση του νευρομύθου. Επίσης, προσθέσαμε μια ερώτηση που χρειάζεται για να απαντηθεί από τους μαθητές κριτική σκέψη, σωστή επιλογή των νέων γνώσεων για την απάντηση και ορθή αιτιολόγηση των επιχειρημάτων των παιδιών.


Ασκήσεις φύλλου εργασίας για αυτό το στάδιο

6. Πιστεύετε πως αν όλα τα ερεθίσματα ενεργοποιούσαν την ίδια περιοχή του εγκεφάλου, εκείνος θα λειτουργούσε το ίδιο ως προς την αποδοτικότητά του, την ταχύτητα και την ακρίβεια; Αιτιολογήστε

Απάντηση:
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

~ • ~

Εκτίμηση ( 5^ο στάδιο διδακτικού μοντέλου 5^Ε) : Σε αυτό το στάδιο του μοντέλου 5^Ε γίνεται η αξιολόγηση ως προς την επίτευξη των προσδοκώμενων διδακτικών στόχων. Έτσι έχουμε παραθέσει κάποιες ασκήσεις για να εντοπίσουμε τον βαθμό που οι μαθητές έχουν κατανοήσει τις νέες γνώσεις και δεδομένα αλλά και τυχόν κενά, με σκοπό οι εκπαιδευτικοί να επιμείνουν μέχρι αυτά να εξαλειφθούν.


Ασκήσεις φύλλου εργασίας για αυτό το στάδιο

7.  Να αναφέρετε το λοβό στον οποίο εντοπίζεται το καθένα από τα παρακάτω κέντρα:

α. Κέντρο εκούσιων κινήσεων                              •Μετωπιαίος λοβός

β. Κέντρο σωματικών αισθήσεων                        •Βρεγματικός λοβός

γ. Κέντρο όρασης                                                •Ινιακός λοβός

δ. Κέντρο ακοής.                                                  •Κροταφικός λοβός

8. Να αναφέρετε το λοβό στον οποίο εντοπίζεται έντονη δραστηριότητα κατά την εκτέλεση συγκεκριμένων ενεργειών:

α. Ακούω κόρνες στη λεωφόρο                               ……………………

β. Μυρίζω μια ανθοδέσμη από μαργαρίτες             ……………………

γ.  Βλέπω βουβό κινηματογράφο                             ……………………

δ.  Έχω πυρετό                                                         ……………………

ε.  Ένα πούπουλο αγγίζει την παλάμη μου.             ……………………

στ. Χαιρετάω με μια απλή χειρονομία έναν φίλο από μακριά.  ..…………..

ζ. Τρώω παγωτό σοκολάτα.                                        ……..…………….

η. Διαβάζω προσηλωμένος ένα άρθρο εφημερίδας   ……………………

θ. Πονάει πολύ έντονα το χέρι μου.                           …………………….

9. Ποια είναι η γνώμη σας για την κυριαρχία ενός από τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου;
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

10. Σωστό ή λάθος
α. Ο εγκέφαλος χωρίζεται ανατομικά σε τέσσερις περιοχές: στα εγκεφαλικά ημισφαίρια, στο στέλεχος και στον βρεγματικό λοβό    ……..
β. Τα εγκεφαλικά ημισφαίρια, που αποτελούν το σημαντικότερο τμήμα του εγκεφάλου, εμφανίζουν στην επιφάνειά τους πολυάριθμες προεξοχές και αυλακώσεις, που ονομάζονται έλικες και αύλακες αντίστοιχα.  …….
γ. Ο ινιακός λοβός είναι κέντρο όσφρησης.                                        …….
δ. Κάτω από το φλοιό των ημισφαιρίων βρίσκονται μάζες λευκής ουσίας, που περιέχουν δέσμες νευρικών αποφυάδων, οι οποίες συνδέουν τα σώματα των νευρώνων του φλοιού με άλλα τμήματα του εγκεφάλου. …..


~ • ~

Πηγή : https://www.azquotes.com/quotes/topics/neuroscience.html