Το Cmap Tools αποτελεί ένα δυνατό εργαλείο δημιουργίας εννοιολογικών χαρτών. Το περιβάλλον του είναι απλό αλλά προσφέρει άφθονες δυνατότητες καθώς επιτρέπει στους χρήστες να κατασκευάσουν, να περιηγηθούν, να μοιραστούν και να σχολιάσουν εννοιολογικούς χάρτες. Στα πλαίσια του μαθήματος Εκπαιδευτική Τεχνολογία – Πολυμέσα στη Διδασκαλία της Βιολογίας, χρησιμοποίησα την εφαρμογή CmapTools για να κατασκευάσω έναν εννοιολογικό χάρτη της ενότητας «4.3. H αναπνοή στους ζωικούς οργανισμούς», που βρίσκεται στο βιβλίο της Βιολογίας της Α΄ λυκείου. Αλλά ας δούμε, πρώτα, τι είναι ο εννοιολογικός χάρτης και ποια η χρησιμότητα του;

Ο εννοιολογικός χάρτης (concept map) είναι μια διδακτική τεχνική και μια εκπαιδευτική στρατηγική που έχει ως σκοπό να ενισχύσει την ουσιαστική μάθηση καθώς αναπαριστά γραφικές αναπαραστάσεις εννοιών. Ουσιαστικά αποτελεί μια διαγραμματική αναπαράσταση συνδέσεων μεταξύ δύο ή περισσοτέρων εννοιών µε τη μορφή προτάσεων προβάλλοντας και αναδεικνύοντας τις συνδέσεις και τις σχέσεις μεταξύ των εννοιών. Η σχηματική αναπαράσταση των εννοιών δίνει τη δυνατότητα οπτικοποίησης ενός αντικείμενου, μιας κατηγορίας, μιας διαδικασίας, μιας ιδέας, δηλαδή συγκεκριμενοποιεί το αφηρημένο, µε αποτέλεσμα η πληροφορία να είναι άμεσα αντιληπτή και ικανή να ανακληθεί. Ως διδακτικό εργαλείο και εργαλείο αξιολόγησης, βοηθά τον εκπαιδευτικό να εμπλουτίσει τη διδακτική του προσέγγιση και να διερευνήσει τις αντιλήψεις του εκπαιδευόμενου ώστε να συμβάλλει ουσιαστικά στη διεργασία της μάθησης.

Η σχηματική αναπαράσταση των εννοιών δίνει τη δυνατότητα οπτικοποίησης ενός αντικείμενου, μιας κατηγορίας, μιας διαδικασίας, μιας ιδέας, δηλαδή συγκεκριμενοποιεί το αφηρημένο, µε αποτέλεσμα η πληροφορία να είναι άμεσα αντιληπτή και ικανή να ανακληθεί. Ως διδακτικό εργαλείο και εργαλείο αξιολόγησης, βοηθά τον εκπαιδευτικό να εμπλουτίσει τη διδακτική του προσέγγιση και να διερευνήσει τις αντιλήψεις του εκπαιδευόμενου ώστε να συμβάλλει ουσιαστικά στη διεργασία της μάθησης.

Για να κατασκευάσω τον ακόλουθο εννοιολογικό χάρτη, ακολούθησα τα παρακάτω βήματα:

• Διάβασα προσεκτικά το παρακάτω κείμενο που μου δόθηκε, έτσι ώστε να εντοπίσω τις βασικότερες έννοιες και τις συσχετίσεις που υπήρχαν μεταξύ τους.

• Κατέβασα την εφαρμογή CmapTools (Εικόνα 1) στον υπολογιστή μου και δημιούργησα λογαριασμό στο Cmap Cloud.
• Κατασκεύασα τον εννοιολογικό μου χάρτη (Εικόνα 3) στην εφαρμογή, αφού πρώτα έφτιαξα την εικόνα του φόντου στη ζωγραφική, με ένα κολλάζ από φωτογραφίες. Στον χάρτη ενσωμάτωσα πολυμεσικά στοιχεία (εικόνες, βίντεο και εξωτερικούς συνδέσμους) για να αποκτήσει διαδραστικό χαρακτήρα.
• Ανέβασα τον χάρτη στο Cmap Cloud για να το μοιραστώ με τους διαδικτυακούς μου φίλους.

Μπορείτε να δείτε και τον χάρτη σε διαδραστική μορφή στο ακόλουθο παράθυρο.