Παρανοήσεις (“Νευρομύθοι) των εκπαιδευτικών σε προ-επαγγελματικό στάδιο στη Διδακτική της Βιολογίας, σχετικά με τη Μάθηση και τον Εγκέφαλο, μέσα από το πρίσμα της Εννοιολογικής Αλλαγής.

  1. Εισαγωγή

Οι επιστημονικές έννοιες της μάθησης και της λειτουργίας εγκεφάλου (μέσα από το πρίσμα της νευροβιολογίας) σχετίζονται με τους εκπαιδευτικούς/διδάσκοντες του μαθήματος της βιολογίας με δύο τρόπους: Πρώτον, το θέμα, αυτό καθ’αυτό, συνιστά ένα διδακτικό αντικείμενο (π.χ. μακροχρόνια συναπτική ενδυνάμωση – LTP). Δεύτερον, οι διδάσκοντες της βιολογίας οφείλουν να καθοδηγήσουν τους μαθητές τους προς μια βιώσιμη μάθηση. Ως εκ τούτου, η προσωπική τους κατανόηση σχετικά με την σύνδεση των εννοιών της μάθησης και της λειτουργίας του εγκεφάλου, φαίνεται να έχει ιδιαίτερα εκτεταμένη επίδραση στους μαθητές.

Οι διδάσκοντες της βιολογίας σε προ-επαγγελματικό στάδιο, φαίνεται να υιοθετούν τις αποκαλούμενες «νευρομυθικές», παρανοήσεις σχετικά με τη μάθηση και τον εγκέφαλο, ακόμη και αν φαίνεται να καλύπτουν επαρκώς το σχετικό νευροεπιστημονικό περιεχόμενο κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Αυτές οι παρανοήσεις παραμένουν σχετικά σταθερές καθ ‘όλη τη διάρκεια της πανεπιστημιακής τους εκπαίδευσης, αλλά και της πρακτικής τους κατάρτισης.

Στην Εποικοδομητική θεωρία της διδακτικής και της μάθησης, οι προκαταλήψεις των μαθητών, οι γνώσεις και οι πεποιθήσεις τους (Εναλλακτικές Ιδέες) για ένα συγκεκριμένο επιστημονικό τομέα, πριν από την λήψη της σχετικής διδασκαλίας, αποτελούν κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας διδασκαλίας και μάθησης.

Όσον αφορά την αποδεδειγμένα και γενικά αποδεκτή επιστημονική γνώση, οι προκαταλήψεις των μαθητών μπορεί να είναι είτε λανθασμένες (= παρανοήσεις) είτε να έχουν τα ερείσματα τους σε πλαίσια καθημερινότητας (= καθημερινές αντιλήψεις). Μακροπρόθεσμα, αυτές οι Εναλλακτικές Ιδέες/Αντιλήψεις χρειάζεται να αναπτυχθούν συστηματικά σε επιστημονικά αποδεκτές αντιλήψεις (= επιστημονικές έννοιες). Το διδακτικό και μαθησιακό μοντέλο της Εννοιολογικής Αλλαγής, χρησιμοποιείται για την πραγματοποίηση αυτού του μετασχηματισμού σε σχολικά πλαίσια και έχει εφαρμοστεί σε πολλές ειδικότητες, π.χ., στη βιολογία στην ιστορία, στις πολιτικές επιστήμες, και στα μαθηματικά.

Έρευνες σχετικά με την Εννοιολογική Αλλαγή, έχουν αναδείξει, ότι ακόμη και οι εκπαιδευτικοί έχουν επιστημονικά ακατάλληλες προϋπάρχουσες εναλλακτικές αντιλήψεις και κατά συνέπεια χρειάζεται επίσης να υποβληθούν σε μια διαδικασία Εννοιολογικής Αλλαγής, κατά τη διάρκεια της επαγγελματοποίησής τους.

Εφαρμόζοντας το πλαίσιο των Kunter et al. και Shulman, αυτά τα προγράμματα επιμόρφωσης επιδιώκουν την οικοδόμηση γνώσεων περιεχομένου (CK), παιδαγωγικής γνώσης περιεχομένου (PCK) και ψυχολογικής-παιδαγωγικής διαδικαστικής γνώσης (PPK), όπως και την επαγγελματοποίηση των πεποιθήσεών τους σχετικά με το μαθησιακό περιεχόμενο και την διδακτική πρακτική.

Μέχρι στιγμής έχουν γίνει ελάχιστες μόνο προσπάθειες ενσωμάτωσης του μοντέλου της Εννοιολογικής Αλλαγής στην εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση των εκπαιδευτικών, παρά το γεγονός ότι η πανεπιστημιακή/ακαδημαϊκή εκπαίδευση θεωρείται κρίσιμο σημείο καμπής για την ενίσχυση των επιστημονικών εννοιών.

2.Θεωρητικό υπόβαθρο
2.1. Παρανοήσεις σχετικά με τη μάθηση και τον εγκέφαλο

Μια πρόσφατη έρευνα διαπίστωσε ότι οι αντιλήψεις των διδασκόντων του μαθήματος της βιολογίας, σχετικά με τη μάθηση και τον εγκέφαλο χαρακτηρίζονται σε μεγάλο βαθμό από «Νευρομύθους», παρόλο που μπορεί να ολοκληρώνουν το περιεχόμενο των νευροεπιστημικών μαθημάτων στο πλαίσιο των σπουδών τους . Οι Νευρομύθοι συνιστούν παρανοήσεις, που δημιουργούνται από παρεξηγήσεις, λανθασμένες ερμηνείες ή αλλοιώσεις δεδομένων που έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά (μέσω των νευροεπιστημών) σχετικά με την εφαρμογή της έρευνας γύρω από την λειτουργία του εγκεφάλου στην εκπαίδευση, αλλά και σε άλλους τομείς.

Οι καθηγητές βιολογίας που έλαβαν ακαδημαϊκό γνωστικό υπόβαθρο σχετικά με τις νευροεπιστήμες στις πανεπιστημιακές σπουδές τους έχει διαπιστωθεί ότι υιοθετούν 11 κύριους νευρομύθους: Την ύπαρξη μαθησιακών στυλ, την αποτελεσματικότητα της εκγύμνασης του εγκεφάλου (Brain Gym), την αποθήκευση πληροφοριών σε συγκεκριμένες θέσεις στον εγκέφαλο (μοντέλο σκληρού δίσκου), το ότι οι μαθησιακές διαφορές οφείλονται στην χρήση διαφορετικών ημισφαιρίων, το ότι αποτελεσματικότερη ηλικία για μάθηση βρίσκεται πριν από την ηλικία των τριών, το ότι η Λογική ενεδρεύει στο αριστερό ημισφαίριο / και η Δημιουργικότητα στο δεξί, στο ότι υφίστανται Κρίσιμες Περίοδοι της παιδικής ανάπτυξης με μαθηματική ακρίβεια, στο ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του εγκεφάλου μας, στο ο,τι μπορεί κανείς να μάθει και κατά τη διάρκεια του ύπνου (υπνοπαιδεία), στο ότι η αποκλεισμένη/αποκλειστική μάθηση είναι καλύτερη από τη διεμπλοκή και στο ότι ο γενετικά προσδιορισμένος αριθμός των νευρικών κυττάρων καθορίζει αυστηρά την ικανότητα μάθησης.

Oι δάσκαλοι με ακριβείς γνώσεις σχετικά με τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη μακροπρόθεσμη μνήμη (π.χ. ότι ο εγκέφαλος αποθηκεύει πληροφορίες σε ένα δίκτυο και δεν διαθέτει ειδικές θέσεις αποθήκευσης) θα πρέπει να είναι σε θέση να αξιοποιήσει και να υποστηρίξει αποτελεσματικά την ανθρώπινη μάθηση.

2.2. Εννοιολογική Αλλαγή στην Κατάρτιση των Εκπαιδευτικών/Διδασκάλων του μαθήματος της Βιολογίας

Σε σχολικό πλαίσιο, υπάρχουν πολλές θεωρίες περί εννοιολογικής αλλαγής, οι οποίες ποικίλλουν ευρέως όσον αφορά τόσο την ορολογία όσο και την σύλληψη τους.

Ο Stark διαχώρισε τις θεωρίες Εννοιολογικής Αλλαγής σε γνωσιακές (π.χ., τη θεωρία πλαισίου της Βοσνιάδου και την προσέγγιση κατηγοριοποίησης του Chi) και θέσης (π.χ. Säljö). Αντίθετα, οι Duit et al. τις κατηγοριοποιούν σε επιστημολογικές, οντολογικές και συναισθηματικές/συγκινησιακές προσεγγίσεις.

Συνοπτικά, από αυτά τα θεωρητικά στοιχεία μπορούν να προκύψουν τρία εννοιολογικά στοιχεία για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση: Πρώτον, η βαθύτερη σύνδεση/συνοχή της επαγγελματικής γνώσης. δεύτερον, η δημιουργία περισσότερου χώρο για νέες προσωπικές/βιωματικές μαθησιακές εμπειρίες που βασίζονται πάνω σε πεποιθήσεις επιστημονικών θεωριών, που διαθέτουν περισσότερη επιστημονική βαρύτητα από τις καθιερωμένες αυτοβιογραφικές πεποιθήσεις και τρίτον, η αντίκρουση και διάψευση ψευδών πεποιθήσεων.

Grospietsch, Finja & Mayer, Jurgen. (2018). Professionalizing Pre-Service Biology Teachers’ Misconceptions about Learning and the Brain through Conceptual Change. Education Sciences. 8. 120. 10.3390/educsci8030120.

Click to rate this post!
[Total: 0 Average: 0]

2 comments

  1. Πολύ καλό.

    1. Ευχαριστώ πολύ.

Leave a Reply