Ως εργαλείο χαρτογράφησης και σχηματικής απεικόνισης των εννοιών, ένας εννοιολογικός χάρτης θεωρείται πάντοτε εξαιρετικό εργαλείο για τη διδασκαλία και την εκμάθηση μιας επιστήμης τόσο εννοιολογικά σύνθετης όσο είναι η Βιολογία. Αντί, όμως, να περιγράφουμε τα πλεονεκτήματα που μια τέτοια αναπαράσταση προσφέρει για την αφομοίωση της βιολογικής γνώσης, γιατί δεν δοκιμάζουμε την ιδέα στην πράξη;

Εάν είσαι μαθητής, τότε μπορείς σίγουρα να βοηθήσεις στη διαλεύκανση του ερωτήματος που θέτει ο τίτλος. Πόσο χρήσιμος και πόσο βοηθητικός μπορεί να φανεί ένας εννοιολογικός χάρτης κατά την απόδοση των όρων και των πληροφοριών μιας ενότητας του σχολικού βιβλίου της Βιολογίας Α’ Γυμνασίου;

Παρακάτω θα βρεις δύο πράγματα:
1. Ένα απλό κείμενο που περιγράφει τα βασικά σημεία της ενότητας 3.3 (Βιολογία Α’ Γυμνασίου).
2. Ένα δυναμικό εννοιολογικό χάρτη που αποδίδει τις έννοιες της ενότητας 3.3 με μια πιο σχηματική αναπαράσταση.

Θα σου φανεί κάποιο από τα δύο εμφανώς πιο εύχρηστο από το άλλο; Μην ξεχάσεις να αφήσεις την απάντησή σου σε ένα σχόλιο στο τέλος αυτού του άρθρου.

 

1. Η μεταφορά και η αποβολή ουσιών στους ζωικούς οργανισμούς.

  Οι ζωικοί οργανισμοί, με εξαίρεση όσους έχουν κύτταρα σε άμεση επαφή με το περιβάλλον και μεταφέρουν τις διάφορες ουσίες στο σώμα μέσω διάχυσης (π.χ. μέδουσες και θαλάσσιες ανεμώνες), χρησιμοποιούν το κυκλοφορικό σύστημα προκειμένου να μεταφέρουν ή να αποβάλλουν ουσίες στο/από το σώμα τους. Το ρόλο του μεταφορέα παίζει το αίμα, το οποίο ρέει εντός των αιμοφόρων αγγείων και αντλείται από την καρδιά. Ένας οργανισμός μπορεί να διαθέτει μία ή περισσότερες καρδιές, οι οποίες με τη σειρά τους μπορούν να αποτελούνται από μία έως τέσσερις κοιλότητες (μονόχωρη, δίχωρη, τρίχωρη ή τετράχωρη καρδιά), τους κόλπους και τις κοιλίες.
  Στην περίπτωση του κλειστού κυκλοφορικού συστήματος (το αίμα παραμένει συνεχώς εντός των αιμοφόρων αγγείων και κυκλοφορεί χάρη στη λειτουργία της καρδιάς), το αίμα που προωθείται από την καρδιά προς τα αγγεία ονομάζεται αρτηριακό, ενώ το αίμα που φτάνει στην καρδιά από τα αγγεία είναι το φλεβικό. Αρτηριακό και φλεβικό αίμα μπορούν να αναμιχθούν σε οργανισμούς όπως τα αμφίβια, τα ψάρια και ορισμένα φίδια.
  Πολλοί οργανισμοί, όμως, όπως τα έντομα και τα μαλάκια, διαθέτουν μιας άλλης μορφής κυκλοφορικό σύστημα: το ανοιχτό. Στις περιπτώσεις αυτές, η/οι καρδιά/ές προωθούν το αίμα στα αγγεία, απ’ όπου αυτό εξέρχεται για να περάσει στις κοιλότητες του σώματος και να επιστρέψει πάλι πίσω στα αγγεία. Ανεξάρτητα απ’ το εάν ένας οργανισμός διαθέτει ανοιχτό ή κλειστό κυκλοφορικό σύστημα, όσο αυξάνεται η πολυπλοκότητα και κατ’ επέκταση οι ανάγκες του σώματος, τόσο αυξάνεται και η πολυπλοκότητα του κυκλοφορικού.
(Πηγή Εικόνων: [Χ])

 

 

2. Εννοιολογικός χάρτης της ίδιας ενότητας με τη βοήθεια του λογισμικού “Cmap Tool“.

 

Τελικά; Τι δούλεψε καλύτερα; Ποιο από τα δύο μέσα σου έδωσε τις πιο αναλυτικές και κατανοητές πληροφορίες;

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *