Σχέδιο Μαθήματος: “Η εξέλιξη των ειδών μέσω Φυσικής Επιλογής”

Μάθημα: Βιολογία Γ’ Λυκείου

Διδακτική Ενότητα: Εξέλιξη

Διδακτικοί Στόχοι
Οι μαθητές καλούνται να:

  1. Κατανοήσουν τις βασικές αρχές της Φυσικής Επιλογής, μέσω των Παρατηρήσεων και των Συμπερασμάτων του Κάρολου Δαρβίνου.
  2. Κατανοήσουν τα πλαίσια δράσης της Φυσικής Επιλογής (π.χ. πληθυσμός, χώρος, χρόνος).
  3. Να μπορούν να αντιληφθούν κοινές παρανοήσεις πάνω στη θεωρία της Φυσικής Επιλογής (π.χ. ύπαρξη στόχου, κληρονομικότητα επίκτητων χαρακτηριστικών).
  4. Να περιγράφουν τον τρόπο ειδογένεσης μέσω της Φυσικής Επιλογής.
  5. Να εφαρμόζουν στοιχεία της Φυσικής Επιλογής στην περίπτωση της εξέλιξης του ανθρώπου.

Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι στόχοι 1-3 του παραπάνω σχεδίου, δημιουργήθηκε το ακόλουθο Τεστ με τη βοήθεια του προσθέτου “HD Quiz“.

Πρόκειται για ένα ερωτηματολόγιο το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους μαθητές τόσο για τη διευκόλυνση της μελέτης και της αφομοίωσης των νέων γνώσεων, όσο και για την αξιολόγηση του βαθμού κατανόησης της θεωρίας της Φυσικής Επιλογής. Δεδομένου ότι πρόκειται για μία από τις πλέον δυσνόητες βιολογικές θεωρίες, μία πέραν της “απλής συζήτησης στην τάξη και τυπικής γραπτής εξέτασης” διδακτική προσέγγιση θεωρείται μάλλον αναγκαία. Στην κατεύθυνση αυτή, ένα quiz συνιστά μια πιο διαδραστική και ευχάριστη μορφή (αυτο-)αξιολόγησης που, χωρίς το άγχος και την πίεση του διαγωνίσματος, θα επιτρέψει αφενός την καλύτερη και πολυεπίπεδη αφομοίωση των νέων πληροφοριών και αφετέρου τη μάθηση του παιδιού μέσω των ίδιων του των λαθών.

Μολονότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και από τους εκπαιδευτικούς ως μια μορφή εξέτασης, το παρόν τεστ σχεδιάστηκε περισσότερο για μια πιο φιλική προς το μαθητή χρήση, βοηθώντας το παιδί να τακτοποιήσει τα όσα μόλις διδάχθηκε κατά το διάβασμά του και στη συνέχεια να ελέγξει σε τι βαθμό η μελέτη του απέδωσε. Επιπλέον, μέσω της δυνατότητας που παρέχει το συγκεκριμένο πρόσθετο για σχολιασμό και παροχή επιπλέον πληροφοριών κάτω από κάθε ερώτηση (ακόμα και αν ο μαθητής έχει απαντήσει σωστά), εξασφαλίζεται η κατανόηση και η συγκεκριμενοποίηση του ποια είναι η ορθή απάντηση και γιατί, μέσω διευκρινιστικών σχολίων που αποτυπώνονται στη μνήμη και συνδυάζουν τη γνώση με στοχευμένα παραδείγματα ή στοιχεία της διδακτέας ύλης. Τέλος, στην περίπτωση μη επιτυχούς ολοκλήρωσης του τεστ, ο εκπαιδευτικός μπορεί να παραπέμψει άμεσα το μαθητή σε επιπλέον υλικό που θα διευκολύνει την αποσαφήνιση του θέματος και θα ενισχύσει τη γνώση που παρέχει το σχολικό βιβλίο.


Παίζοντας με τη Φυσική Επιλογή…

Αποτέλεσμα

🙂

Μην ξεχάσεις, όμως, να ελέγξεις τις βοηθητικές σημειώσεις κάτω από τις ερωτήσεις!

🙁

  1. Κάτω από τις περισσότερες ερωτήσεις υπάρχουν διευκρινιστικές σημειώσεις που εξηγούν γιατί μία απάντηση είναι σωστή ή λάθος.
  2. Δες αυτό το βίντεο:

#1 Ο Κ. Δαρβίνος κατέληξε στο συμπέρασμα του “αγώνα επιβίωσης” παρατηρώντας πως:

Επόμενη Ερώτηση

#2 Η επιτυχία στον “αγώνα επιβίωσης” εξαρτάται από:

Επόμενη Ερώτηση

#3 Τα μη ευνοϊκά για την επιβίωση χαρακτηριστικά δεν μεταβιβάζονται στην επόμενη γενιά.

Προσοχή: Τα ευνοϊκά για την επιβίωση χαρακτηριστικά μεταβιβάζονται στην επόμενη γενιά με μεγαλύτερη συχνότητα από τα λιγότερο ευνοϊκά, καθώς επιτρέπουν στους φορείς τους να επιβιώσουν και να αφήσουν μεγαλύτερο αριθμό απογόνων. Αυτό, όμως, δε σημαίνει ότι μόνο αυτά τα χαρακτηριστικά (γονίδια) περνούν στην επόμενη γενιά, καθώς οι γονείς κληροδοτούν τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά τους στους απογόνους τους.

Επόμενη Ερώτηση

#4 Ένα άτομο μπορεί να εξελιχθεί.

Προσοχή: Η Φυσική Επιλογή δρα μόνο σε επίπεδο πληθυσμού και ποτέ σε επίπεδο ατόμου.

Επόμενη Ερώτηση

#5 Η Φυσική Επιλογή δεν ευνοεί τους ισχυρότερους οργανισμούς.

Προσοχή: Η έννοια του ισχυρότερου οργανισμού δεν υφίσταται, καθώς πλεονέκτημα έχουν μόνο τα άτομα εκείνα που είναι καλύτερα προσαρμοσμένα σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον, μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Επόμενη Ερώτηση

#6 Η Φυσική Επιλογή υπάρχει ώστε να δημιουργούνται ανώτερα είδη.

Προσοχή: Η Φυσική Επιλογή δεν έχει στόχο! Ευνοούνται τα άτομα που διαθέτουν κάποια χαρακτηριστικά τα οποία τους προσδίδουν ένα προσαρμοστικό πλεονέκτημα στον αγώνα τους για επιβίωση, χωρίς όμως αυτό να δηλώνει κάποιου είδους ανωτερότητα την οποία η Φυσική Επιλογή προσπαθεί να επιτύχει. Για παράδειγμα, η λευκή γούνα θεωρείται προσαρμοστικό πλεονέκτημα για ένα τρωκτικό της άμμου (καμουφλάζ), αποβαίνει όμως καταστροφική για ένα τρωκτικό του ίδιου είδους που ζει στο δάσος.

Επόμενη Ερώτηση

#7 Τα επίκτητα χαρακτηριστικά δεν μεταβιβάζονται κληρονομικά.

Επόμενη Ερώτηση

#8 Μία μεταλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε ειδογένεση.

Προσοχή: Μπορεί οι τυχαίες μεταλλαγές να είναι η κινητήρια δύναμη της Φυσικής Επιλογής, απαιτείται όμως η συσσώρευση πολλαπλών αλλαγών που να ενισχύουν κάποιο χαρακτηριστικό με προσαρμοστικό πλεονέκτημα για τους φορείς του, ώστε να δημιουργηθούν νέα κληρονομήσιμα χαρακτηριστικά εδραιωμένα σε έναν πληθυσμό.

Επόμενη Ερώτηση

#9 Εάν η Φυσική Επιλογή δρούσε σωστά, όλα τα μη ευνοϊκά για την επιβίωση χαρακτηριστικά θα εξαλείφονταν.

Προσοχή: Υπάρχουν χαρακτηριστικά που αν και ζημιογόνα για την επιβίωση των οργανισμών, επιλέγονται από τη Φυσική Επιλογή για άλλους λόγους. Για παράδειγμα, η μεγάλη και πλουμιστή ουρά αποτελεί ένα φυσικό εμπόδιο για την κίνηση των αρσενικών παγονιών (δυσκολία εύρεσης τροφής και αποφυγής θηρευτών), αλλά αποτελεί ταυτόχρονα έναν καθοριστικό παράγοντα κατά τη διαδικασία εύρεσης αναπαραγωγικού συντρόφου. Έτσι, δεδομένου ότι εξασφαλίζει μεγαλύτερα ποσοστά αναπαραγωγικής επιτυχίας στους φορείς της, η ενεργοβόρα αυτή δομή έχει εδραιωθεί στο είδος των παγονιών.

Επόμενη Ερώτηση

#10 Η Φυσική Επιλογή δρα με βάση τα γονίδια που προσδίνουν προσαρμοστικό πλεονέκτημα στους φορείς τους.

Προσοχή: Η Φυσική Επιλογή δρα πάνω στο φαινότυπο (και όχι στο γονότυπο) των οργανισμών!

Τέλος

Εικόνα Άρθρου: ΠΗΓΗ

One Reply to “Η εξέλιξη των ειδών μέσω Φυσικής Επιλογής (Σχέδιο Μαθήματος)”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *