nmant

Η Βιολογία στην Τάξη

Μαθαίνοντας (με) το LAMS!

Είχαμε μιλήσει σε προηγούμενη ανάρτηση μας για τη χρήση του Moodle σαν ένα χρήσιμο διαδικτυακό σύστημα διαχείρισης και υποστήριξης της μάθησης. Σε αυτή μας την ανάρτηση θα ασχοληθούμε με ένα εξίσου σημαντικό και χρήσιμο αντίστοιχο σύστημα, το LAMS (Learning Activity Management System).  Μέσω του LAMS μας δίνεται η δυνατότητα ανάπτυξης ποικίλων δραστηριοτήτων ατομικών και ομαδικών. Ένα σενάριο ή σχέδιο διδασκαλίας μπορεί να οργανωθεί και να υποστηριχθεί μέσα από ακολουθίες μαθησιακών δραστηριοτήτων οι οποίες παρέχουν το κατάλληλο εκπαιδευτικό υλικό. Αντίγραφα των ακολουθιών ανατίθενται σε ομάδες εκπαιδευόμενων για εκπόνηση κατά της διάρκεια της οποίας τροφοδοτείται ψηφιακός φάκελος εργασιών. Παράλληλα ο εκπαιδευτικός είναι επιφορτισμένος με την εποπτία, υποστήριξη, αξιολόγηση και ανατροφοδότηση των εκπαιδευόμενων.

Έτσι, λοιπόν, αξιοποιώντας εργαλεία πληροφόρησης, αξιολόγησης, συνεργασίας, ανατροφοδότησης και ομαδικές δραστηριότητες διαμορφώσαμε μια ακολουθία για τη διδασκαλία του εισαγωγικού τμήματος του κεφαλαίου 9 της Βιολογία Α’ Λυκείου. Το τμήμα αυτό μπορείτε να βρείτε εδώ.

Το σύνολο της ακολουθίας που διαμορφώσαμε έχει αυτή τη μορφή:

Σύνολο ακολουθίας

Σύνολο ακολουθίας

Θα προχωρήσουμε σε περιγραφή όλων των δραστηριοτήτων που επιλέξαμε να πραγματοποιήσουμε.

Αρχικά, ξεκινάμε με μια δραστηριότητα που φέρει τον τίτλο “Έχω νεύρα”, όπου προσπαθούμε με τη χρήση μιας συνηθισμένης φράσης της καθημερινότητας μας, να αναγνωρίσουμε την υπάρχουσα γνώση των μαθητών, τις στάσεις και τις απόψεις τους γύρω από το θέμα που θα εξετάσουμε στη συνέχεια. Μέσα από κάτι καθημερινό αλλά και από διάλογο μεταξύ των μαθητών, επιδιώκουμε να γίνει εποικοδομητικά μια εισαγωγή στο μάθημα. Έτσι, οι μαθητές καλούνται να συζητήσουν γύρω από τη φράση αυτή και να σκεφτούν τυχόν σχέση που μπορεί να έχει με τον ανθρώπινο οργανισμό. Τέλος, ζητάμε να συντάξουν ένα κείμενο 50-70 λέξεων με τα πρώτα συμπεράσματα που αποκόμισαν από αυτή τη συζήτηση.

Έχω νεύρα... Συζήτηση

Έχω νεύρα… Συζήτηση

Έχω νεύρα... σύνταξη κειμένου

Έχω νεύρα… Σύνταξη κειμένου

Στη συνέχεια ακολουθεί δραστηριότητα με τίτλο “Καθημερινές δραστηριότητες και νευρικό σύστημα”. Αυτή περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός φόρουμ συζήτησης γύρω από το ζήτημα αυτό και στη συνέχεια την κατάθεση γραπτού κειμένου 50-70 λέξεων γύρω από τα συμπεράσματα των μαθητών. Η περιγραφή του εν λόγω θέματος στο forum είναι η εξής: “Πίνω καφέ”, “Νυστάζω”, “Κοιμάμαι”, “Βαριέμαι”… Αναζητήστε και με τη βοήθεια του διαδικτύου ανθρώπινες δραστηριότητες που συνδέονται με τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Συζητήστε τα ευρήματα σας και καταγράψτε τα αποτελέσματα της συζήτησης σας σε γραπτή εργασία 50-70 λέξεων.

Φόρουμ συζήτησης

Φόρουμ συζήτησης

"Πίνω καφέ", "Νυστάζω", "Κοιμάμαι", "Βαριέμαι"... Αναζητήστε και με τη βοήθεια του διαδικτύου ανθρώπινες δραστηριότητες που συνδέονται με τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.

“Πίνω καφέ”, “Νυστάζω”, “Κοιμάμαι”, “Βαριέμαι”… Αναζητήστε και με τη βοήθεια του διαδικτύου ανθρώπινες δραστηριότητες που συνδέονται με τη λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Καταγραφή συμπερασμάτων μετά από τη συζήτηση

Καταγραφή συμπερασμάτων μετά από τη συζήτηση

Στην επόμενη δραστηριότητα, μέσω της χρήσης ενός Πίνακα Ανακοινώσεων οι μαθητές έχουν πρόσβαση στο παρακάτω βίντεο που τους εισάγει πλέον στις βασικές έννοιες του μαθήματος.

Πίνακας ανακοινώσεων με βίντεο.

Πίνακας ανακοινώσεων με βίντεο.

 

Στη συνέχεια, μέσω της Διαμοίρασης Πόρων παρέχουμε στους μαθητές ένα αρχείο που παρέχει τις πληροφορίες για όλες τις έννοιες της ενότητας, ενισχυτικά προς το βίντεο που προηγήθηκε.

Διαμοίραση πόρων με αρχείο που περιέχει πληροφορίες

Διαμοίραση πόρων με αρχείο που περιέχει πληροφορίες

Αξιοποιώντας ξανά τη Διαμοίραση Πόρων δίνουμε στους μαθητές τη δυνατότητα πρόσβασης στο παρακάτω βίντεο που παρέχει πληροφορίες για τις διάφορες κατηγορίες νευρώνων. Με αφορμή αυτό το ερέθισμα, τους ζητάμε να συζητήσουν μεταξύ τους για τις διάφορες κατηγορίες νευρώνων, τις λειτουργίες, τη μορφολογία τους και τις διαφορές τους.

Διαμοίραση πόρων με βίντεο για τις διάφορες κατηγορίες νευρώνων.

Διαμοίραση πόρων με βίντεο για τις διάφορες κατηγορίες νευρώνων.

Διαμοίραση πόρων με βίντεο

Διαμοίραση πόρων με βίντεο για τις διάφορες κατηγορίες νευρώνων.

 

 

 

 

 

 

 

 

Δημιουργία φόρουμ για συζήτηση γύρω από το βίντεο που προηγήθηκε.

Δημιουργία φόρουμ για συζήτηση γύρω από το βίντεο που προηγήθηκε.

Δημιουργία φόρουμ για συζήτηση γύρω από το βίντεο που προηγήθηκε.

Δημιουργία φόρουμ για συζήτηση γύρω από το βίντεο που προηγήθηκε.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η επόμενη δραστηριότητα πραγματοποιείται με τη χρήση του Νοητικού Χάρτη, παρέχουμε στους μαθητές τις λέξεις ΚΝΣ, ΠΝΣ, νωτιαίος μυελός, εγκέφαλος, νεύρα, νευρώνες, νευρογλοιακά κύτταρα, κυτταρικό σώμα, αποφυάδες, δενδρίτες, νευράξονας, αισθητικοί, κινητικοί, ενδιάμεσοι αλλά και τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν όποια άλλη λέξη θέλουν προκειμένου να παρουσιάσουν τις έννοιες του μαθήματος που έχουν διδαχθεί και τις συνδέσεις μεταξύ τους. Τους παρέχουμε τις ανάλογες οδηγίες χρήσης της εν λόγω δραστηριότητας:

Mε την επιλογή -> μπορείτε να δημιουργήσετε νέο κόμβο.
Με την επιλογή Χ μπορείτε να διαγράψετε έναν κόσμο.
Με την επιλογή της σφαίρας με τα χρώματα μπορείτε να προσθέσετε κάποιο χρώμα στον κόμβο.
Με την επιλογή του χεριού μπορείτε να αλλάξετε τη θέση του κόμβου με το να σύρετε τον κόμβο στο σημείο που επιθυμείτε.
Νοητικός Χάρτης

Νοητικός Χάρτης

Αφού οι μαθητές κατασκευάσουν τους χάρτες τους, πραγματοποιείται ψηφοφορία σχετικά με τον χάρτη που απέδωσε με επαρκέστερο τρόπο τη σύνεση των εννοιών που διδάχθηκαν οι μαθητές στην εν λόγω ενότητα. Έτσι επιδιώκουμε, να αναπτύξουν οι μαθητές δυνατότητες αξιολόγησης, αυτοαξιολόγησης και αναστοχασμού.

Ψηφοφορία χαρτών

Ψηφοφορία χαρτών

Ακολουθεί μια ακόμα δραστηριότητα όπου εξετάζεται αλλά και αναπτύσσεται το κριτικό πνεύμα των μαθητών, ξεφεύγοντας από τα όρια της ύλης του συγγράμματος. Δημιουργούμε ένα φόρουμ, όπου οι μαθητές καλούνται να διεξάγουν μια τελευταία συζήτηση με θέμα  τη σημασία του νευρικού συστήματος για τον άνθρωπο.

Forum 3

Φόρουμ: Ποια η σημασία του νευρικού συστήματος για τον άνθρωπο.

Φόρουμ: Ποια η σημασία του νευρικού συστήματος για τον άνθρωπο.

Τελευταία δραστηριότητα που εισάγουμε πριν την αξιολόγηση είναι η δημιουργία συνομιλίας προκειμένου να συζητηθούν τυχόν απορίες και προβληματισμοί των μαθητών από το μάθημα που πραγματοποιήθηκε.

Chat final

Συνομιλία με μαθητές για τυχόν απορίες και προβληματισμούς.

Tέλος, δημιουργήσαμε ένα τελικό quiz αξιολόγησης με ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και Σωστό/Λάθος.

 

Για τους μαθητές το περιβάλλον έχει την παρακάτω μορφή:

 

Συμπερασματικά, το LAMS μπορεί να αποτελέσει ένα εξαιρετικό εργαλείο για την οργάνωση και διεξαγωγή ενός μαθήματος. Είναι εύκολο στη χρήση και την αξιοποίηση του και μπορεί να διαμορφώσει ένα οικείο περιβάλλον για το μαθητή προκειμένου να εργαστεί με ευχάριστη διάθεση και εσωτερικά κίνητρα. Μπορεί να συμβάλλει, επίσης, στην ανάπτυξη όχι μόνο του γνωστικού επιπέδου των μαθητών αλλά και στις κοινωνικοπολιτισμικές του δεξιότητες, με τη χρήση συζητήσεων και συνεργασίας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wikipedia, μια εξαιρετική πηγή πληροφοριών… και όχι μόνο

To Wikipedia αποτελεί μια εξαιρετική πηγή πληροφοριών. Μπορεί να αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία με πολλούς τρόπους και σίγουρα αποτελεί έναν χώρο όπου μπορεί να γίνει από κοινού επεξεργασία πληροφοριών μεταξύ των μαθητών και του δασκάλου. Δίνεται η δυνατότητα, ο ίδιος ο χρήστης να μπορεί να δημοσιεύσει σημαντικές πληροφορίες, προσβάσιμες σε άλλους χρήστες αλλά και αναγνώστες, προκειμένου αυτές να εγκριθούν, να συζητηθούν αλλά και να αναπτυχθούν. Γίνεται, έτσι, ένας από τους σημαντικότερους χώρους αποθήκευσης και επεξεργασίας πληροφοριών στην εποχή. Αρχικά κάνουμε εγγραφή στο Wikipedia και δημιουργούμε την προσωπική μας σελίδα.Χρήστης_NickBio90 - Βικιπαίδεια

Η προσωπική μου σελίδα στο Wikipedia

Η προσωπική μου σελίδα στο Wikipedia

Η πρώτη συνεισφορά μου στο Wikipedia αφορά την προσθήκη ορισμένων πληροφοριών σε σχέση με το δάσος του Υμηττού. Συγκεκριμένα πρόσθεσα ορισμένες πληροφορίες τις οποίες είχα επεξεργαστεί κατά τη διάρκεια της διπλωματικής μου προκειμένου να δώσω μια περιγραφή της πανίδας και της χλωρίδας του Υμηττού. Στη σελίδα της Wikipedia με τον τίτλο “Υμηττός” έκανα την παρακάτω προσθήκη:

Η χλωρίδα του Υμηττού. Συνεισφορά μου στο Wikipedia

Η χλωρίδα του Υμηττού. Συνεισφορά μου στο Wikipedia

Υμηττός - Βικιπαίδεια 2

Η πανίδα του Υμηττου. Η συνεισφορά μου στο Wikipedia

Η πανίδα του Υμηττού. Συνεισφορά μου στο Wikipedia

 

Κάθε σελίδα έχει το ιστορικό της, έτσι και η σελίδα στην οποία έκανα συνεισφορά έχει το δικό της ιστορικό αλλαγών στο οποίο αναγράφονται οι προσθήκες τις οποίες πραγματοποίησα.

Ένα τμήμα από το ιστορικό αλλαγών της σελίδας "Υμηττός", στο οποίο διακρίνονται οι πρόσφατες αλλαγές που πραγματοποίησα.

Ένα τμήμα από το ιστορικό αλλαγών της σελίδας “Υμηττός”, στο οποίο διακρίνονται οι πρόσφατες αλλαγές που πραγματοποίησα.

Τέλος, για κάθε χρήστη υπάρχει το ιστορικό συνεισφοράς στο οποίο καταχωρούνται οι δραστηριότητες του στο Wikipedia.

Το ιστορικό της συνεισφοράς μου στο Wikipedia.

Το ιστορικό της συνεισφοράς μου στο Wikipedia.

Το κείμενο το οποίο πρόσθεσα κατά τη συνεισφορά μου στο Wikipedia είναι το εξής:

Χλωρίδα:

Η χλωρίδα του όρους περιλαμβάνει περίπου 650 ταξινομικές μονάδες (είδη και υποείδη) Πτεριδοφύτων και Σπερματοφύτων, οι 54 είναι ενδημικές της Ελλάδας ενώ οι 59 προστατεύονται από την ελληνική νομοθεσία και διεθνείς συμβάσεις ή περιλαμβάνονται σε καταλόγους απειλούμενων ειδών (1).

Στο αισθητικό δάσος Υμηττού έχουν καταγραφεί περισσότερα από 40 είδη ορχιδέων, μία από τις υψηλότερες πυκνότητες ορχεοειδών της Ευρώπης αναλογικά με την έκταση, ενώ στο βουνό μπορεί να βρει κανείς και ενδημικά είδη Crocus και Centaurea.

Οι αναδασωτικές επεμβάσεις στο σύνολο του Αισθητικού Δάσους από τη Φιλοδασική Ένωση Αθηνών είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός μωσαϊκού βλάστησης όπου κυριαρχεί η τραχεία πεύκη σε αμιγείς συστάδες ή σε ανάμειξη με κυπαρίσσι και με πλατύφυλλα είδη όπως η κουτσουπιά, η χαρουπιά και η χνοώδης δρυς. Στις βραχώδεις περιοχές κυριαρχούν τα πεύκα τα  πουρνάρια και οι αγριελιές. Το μωσαϊκό συμπληρώνουν ενότητες με ιδιαίτερη φυσιογνωμία (σε περιορισμένη έκταση) όπως ο «ιστορικός ελαιώνας», ο γειτονικός κυπαρισσώνας, οι ευκάλυπτοι κυρίως στα νότια του νεκροταφείου Καισαριανής, η παραρεμμάτια βλάστηση κ.α.

Αναλυτικά η βλάστηση του Αισθητικού δάσους Υμηττού συγκροτείται από τα παρακάτω κύρια δασικά είδη: Pinus brutia, Pinus halepensis, Pinus pinea, Cupressus sempervirensvar. horizontalis, Cupressus sempervirens var. pyramidalis, Cupressus arizonica var. glabra, Cercis siliquastrum, Quercus pubescens, Quercus ilex, Ceratonia siliqua.

Εκτός από τα προαναφερθέντα είδη, σποραδικά έχουν φυτευτεί και τα είδη που ακολουθούν: Quercus aegilops, Ailanthus altissima, Acacia cyanophylla, Eucalyptus globulus,Parcinsonia sp., Schinus molle, Pyrus amygdaliformis και Platanus orientalis.

Στα διάκενα και σε εκτάσεις προσφάτως αναδασωμένες, δημιουργούνται πλούσιοι φρυγανότοποι με κυρίαρχα τα είδη: Sarcopoterium spinosum, Phlomis fruticosa, Thymbra capitata, Cistus salvifolius, Cistus incanus, Euphorbia acanthothamnos, Genista acanthoclada, Fumana thymifolia, Hypericum empetrifolium, Inula viscosa, Satureja thymbra,Helichrysum sp., Calycotome vilosa, Tragopogon sp., Thapsia garganica, Verbascum undulatum, Anthyllis hermaniae, Globularia alypum, Thymelaea tartonraira, Balotta acetabulosa κλπ.

Τα αγρωστώδη που συναντώνται στην περιοχή εντάσσονται στην κατηγορία των ειδών των θαμνωδών ψευδοστεππών που προήλθαν από την υποβάθμιση της φυσικής δασικής βλάστησης (Brachypodium ramosum, Poa bulbosa, Avena sp., Bromus sp. κλπ). Στην περιοχή συναντώνται σημαντικά είδη γεωφύτων όπως: Cyclamen graecum, Colchicum sp.,Asphodeline lutea, Asphodelus fistulosus, Allium roseum, Fritillaria graeca, Lloydia graeca, Ornithogallum atticum, Muscari comosum, Asparagus acutifolius, Smilax aspera,Crocus sp., Sternbergia lutea, Cephalanthera rubra, Serapias sp., διάφορα είδη Ophrys και Orchis κλπ. (1)

Πανίδα:

Στον Υμηττό έχουν καταγραφεί πολλά είδη θηλαστικών, αρκετά από αυτά σπάνια και προστατευόμενα, όπως διάφορα είδη νυχτερίδων (όλα προστατευόμενα), αλεπούδες, σκαντζόχοιροι, κουνάβια, νυφίτσες, μυγαλές. Επίσης έχουν καταγραφεί 112 είδη πτηνών, τα οποία είναι επιδημητικά, μεταναστευτικά, χειμερινοί επισκέπτες και περιστασιακά εμφανιζόμενα. Ο αριθμός αυτός είναι το ¼ των ειδών που υπάρχουν στην Ελλάδα. Υπάρχουν αρκετά είδη ερπετών (όλα προστατευόμενα), ανάμεσά τους δύο από τα τρία είδη χερσαίων χελωνών που υπάρχουν στην Ελλάδα 2 είδη χελώνας, 3 είδη φιδιών, αρκετές σαύρες, πολλά είδη αμφιβίων κυρίως βάτραχοι και φρύνοι. (1,2)

Θηλαστικά:

Από τα θηλαστικά το πιο γνωστό είδος  είναι η Vulpes vulpes. Άλλα θηλαστικά που έχουν καταγραφεί στο βουνό είναι τα: Meles meles, Mustela nivalis, Martes foina, Lepus europaeus ενώ παρατηρούνται και αρκετά είδη νυχτερίδων, μερικά από τα οποία ζουν στα άφθονα σπήλαια και κοιλώματα του Υμηττού με ιδιαίτερα σημαντική να θεωρείται η παρουσία των νυχτερίδων Rhinolophus blasii και του απειλούμενου Rhinolophus hipposideros. (3)

Πτηνά:

Ο Υμηττός είναι πολύ σημαντικός μεταναστευτικός σταθμός για χιλιάδες πτηνά και αποτελεί το μοναδικό σημείο στο λεκανοπέδιο που έχουν καταγραφεί μεγάλα αρπακτικά να μεταναστεύουν. Εκατόν τριάντα είδη πτηνών έχουν καταγραφεί στις περιοχές που γειτνιάζουν στην Αθήνα, καθώς και το Αισθητικό Δάσος Υμηττού, από τα οποία σχεδόν τα μισά φωλιάζουν εκεί.

1.     Αρπακτικά πουλιά: Buteo rufinus, Circaetus gallicus, Falco tinnunculus κλπ ενώ κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης έχουν παρατηρηθεί άτομα Falco peregrinus, Gypsfulvus, Falco eleonorae, Pernis apivorus, κά.

2.     Αρκετά είδη πουλιών με περιορισμένη γεωγραφικά αναπαραγωγική κατανομή- βαλκανική ή νοτιοανατολική Μεσόγειο- που αναπαράγονται στον Υμηττό: Alectoris chukar,Emperiza caesia, Sylvia rueppelli, αλλά και είδη με ευρύτερη μεσογειακή κατανομή, όπως η Hippolais pallida.

3.     Τέσσερα είδη νυκτόβιων αρπακτικών: Athene noctua, Tyto alba, Otus scops, Strix aluco. 

Μικρόπουλα που περνούν κατά την περίοδο της μετανάστευσης: Στα ανοιχτά σημεία, μπορεί να διακρίνει κανείς  Lanius senator και L. collurio, Phylloscopus sibilatrix, Parus majorκαι  Muscicapa striata.

Κατά τους χειμερινούς μήνες τον πρώτο λόγο έχουν τα διάφορα είδη Turdus που βρίσκουν στους ελαιώνες πλούσια τροφή, πολύ σημαντική για να καταφέρουν να επιβιώσουν το δύσκολο χειμώνα. Άλλα μικρότερα είδη που παρατηρούνται κυρίως το φθινόπωρο και το χειμώνα είναι τα: Erithacus rubecula, Troglodytes troglodytes,  Coccothraustes coccothraustes, Carduelis chloris, Sylvia melanocephala κ.λπ. (1,3)

Ερπετά:

Άξια αναφοράς είναι τα φίδια Elaphe quatuorlineata quatorlineata, Elaphe situla, Vipera ammodytes και οι χελώνες Testudo marginata και Testudo hermanni hermanni. (3)

Έντομα:

Η μελισσοκομία γνωρίζει κάμψη ωστόσο, τα μελίσσια είναι αρκετά συνηθισμένη εικόνα στον Υμηττό. Όμως τα ανθισμένα λουλούδια και οι αρωματικοί φρυγανότοποι φιλοξενούν και ένα πλήθος άλλων ειδών όπως πεταλούδες (άξιες λόγου είναι οι προστατευόμενες Papilio alexanor, Hipparchia aristaeus, Agrodiaetus admetus, κ.α), κολεόπτερα και ορθόπτερα, μερικά από τα οποία είναι ενδημικά είδη του Υμηττού όπως τα Dolichopoda insignis και Dolichopoda petrochilos που ζουν σε σπήλαια του Υμηττού. (3)”

Παραπομπές:

1) Υμηττός – Αισθητικό Δάσος

2) Λίγα στοιχεία για τον Υμηττό

3) Η πανίδα του Υμηττού” 

Διδακτική πρόταση για την αξιοποίηση έργων τέχνης του Mondrian στη διδασκαλία των Μαθηματικών και της Βιολογίας με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων.

Στη συγκεκριμένη εργασία παρουσιάζονται δύο εκπαιδευτικά σενάρια για τα Μαθηματικά και τη Βιολογία. Εμείς θα ασχοληθούμε με την παρουσίαση του σεναρίου που αφορά της Βιολογία. Συγκεκριμένα αφορά στη μελέτη της φυλοσύνδετης κληρονομικότητας στον άνθρωπο. Αξιοποιούνται ψηφιακά εργαλεία (λογισμικό GeoGebra, Geno Pro). Στη συγκεκριμένη πρόταση υποστηρίζεται η συνεργατική μάθηση αλλά και η σύνδεση των επιστημών με άλλες γνωστικές περιοχές όπως αυτή της Τέχνης. Έτσι, επιλέχθηκαν έργα του ζωγράφου Piet Mondrian, ως έναυσμα για την εισαγωγή και κατανόηση εννοιών της Βιολογίας.

Εισαγωγή:

Στο σημερινό σχολείο κρίνεται σαν απαραίτητη η ενεργός συμμετοχή του μαθητή στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες, η οικοδόμηση της γνώσης ενεργά από αυτόν, η ανάπτυξη δεξιοτήτων, η διαμόρφωση στάσεων και η αλλαγή συμπεριφοράς τους.

Η επιστήμη και η τέχνη μπορούν να συνυπάρχουν με φυσικό τρόπο καθώς και οι δύο αποτελούν πεδία δημιουργίας, διερεύνησης και ανάλυσης. Έτσι, οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες που προτείνονται αξιοποιούν την εικαστική τέχνη σαν εργαλείο έναυσμα για τη μελέτη των εννοιών των θετικών επιστημών. Συγκεκριμένα ο πίνακας του Piet Modrian που επιλέχθηκε είναι ο «Πίνακας ΙΙ, λάδι σε καμβά, 1921-1925, Συλλογή Max Bill, Ζυρίχη».

Πίνακας ΙΙ, λάδι σε καμβά, 1921-1925, Συλλογή Max Bill, Ζυρίχη, του Piet Mondrian

Πίνακας ΙΙ, λάδι σε καμβά, 1921-1925, Συλλογή Max Bill, Ζυρίχη, του Piet Mondrian

Επιπλέον, χρησιμοποιούνται ψηφιακά εργαλεία τα οποία προσφέρουν στους μαθητές ένα μαθησιακό περιβάλλον ευνοικό στο να δράσουν, να πειραματιστούν και να εκφραστούν, αναπτύσσοντας ατομικά και συλλογικά υποθέσεις, εικασίες, σκέψεις και ελέγχους.

Διδακτική αξιοποίηση έργων του Mondrian στη μελέτη της φυλοσύνδετης κληρονομικότητας:

Το εκπαιδευτικό σενάριο αυτό απευθύνεται σε μαθητές της Γ’ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης. Αφορά την ανάλυση του κληρονομικού χαρακτηριστικού της αχρωματοψίας στο κόκκινο και το πράσινο και τον τρόπο κληρονόμησης του (φυλοσύνδετη κληρονομικότητα).

Το εκπαιδευτικό αυτό σενάριο προτείνεται να πραγματοποιηθεί στο εργαστήριο Πληροφορικής με ασύρματη διαδικτυακή υποδομή σε δύο διδακτικές ώρες και εργασία ανά δύο των μαθητών σε υπολογιστή.

Δραστηριότητα 1η – «Βλέπεις αυτό που βλέπω εγώ;»:

Αρχικά στους μαθητές προβάλλεται ένα βίντεο που αναφέρεται στη ζωή και τα σημαντικότερα έργα του Mondrian. Προβάλλεται σε διαφάνεια ο πίνακας με τον οποίο θα ασχοληθούμε που αναφέραμε και παραπάνω. Μετά την παρατήρηση του έργου οι μαθητές συζητούν τα συναισθήματα τους και παρατηρούν τα χρώματα του πίνακα. Επίσης, καλούνται οι μαθητές να προβληματιστούν σχετικά με το αν όλοι οι οργανισμοί βλέπουν τα ίδια χρώματα.

Στη συνέχεια, οι μαθητές με την εφαρμογή Seeing Color, οι μαθητές διαπιστώνουν ότι υπάρχει διαφοροποίηση στην αντίληψη των χρωμάτων ανάμεσα στα διάφορα είδη οργανισμών.

Seeing Colour

Seeing Colour

Οι μαθητές ερωτώνται αν όλοι οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τα χρώματα με τον ίδιο τρόπο. Αφού διατυπώσουν τις απόψεις τους, προβάλλεται σε διαφάνεια μια εικόνα όπως τη βλέπουν οι περισσότεροι άνθρωποι και πώς τη βλέπουν ορισμένοι. Οι μαθητές από τη σύγκριση των εικόνων διαπιστώνουν ότι ορισμένοι άνθρωποι έχουν διαφορετικό τρόπο αντίληψης των χρωμάτων. Στη συνέχεια, πληροφορούνται ότι η αδυναμία αντίληψης ορισμένων χρωμάτων ονομάζεται αχρωματοψία (μερική αντίληψη κόκκινου και πράσινου) και ότι πρόκειται για χαρακτηριστικό που κληρονομείται.

Δραστηριότητα 2η – Μελέτη της φυλοσύνδετης κληρονομικότητας:

Οι μαθητές χρησιμοποιούν το λογισμικό GeoGebra και κατασκευάζουν τον πίνακα όπως θα τον έβλεπε άτομο που πάσχει από μερική αχρωματοψία σε κόκκινο και πράσινο.

Στη συνέχεια, προβάλλεται μια διαφάνεια με δοκιμασία Ishihara. Άτομα με μερική αχρωματοψία δεν μπορούν να διακρίνουν τους αριθμούς.

(α) Ο πίνακας του Mondrian, (β) όπως θα τον έβλεπε άτομο με αχρωματοψία και (γ) δοκιμασία Ishihara

(α) Ο πίνακας του Mondrian, (β) όπως θα τον έβλεπε άτομο με αχρωματοψία και (γ) δοκιμασία Ishihara

Στη συνέχεια μελετάται ο τρόπος κληρονόμησης όπου εισάγεται η έννοια των φυλοσύνδετων χρωμοσωμάτων. Αναλύεται ο τρόπος συμβολισμού τους και καταγράφονται οι διάφοροι γονότυποι. Εξετάζεται ο τρόπος μεταβίβασης και αναφέρονται παραδείγματα και άλλων φυλοσύνδετα κληρονομήσιμων ασθενειών.

Δραστηριότητα 3η – Κατασκευή γενεαλογικού δέντρου:

Οι μαθητές εξασκούνται στην κατασκευή και ερμηνεία γενεαλογικών δέντρων με τη χρήση του λογισμικού GenoPro. Το λογισμικό αυτό δίνει τη δυνατότητα στο χρήστη να απεικονίσει τα μέλη μιας οικογένειας, τις σχέσεις μεταξύ τους και τα άτομα που εμφανίζουν το υπ;o εξέταση χαρακτηριστικό, με τη χρήση των κατάλληλων συμβόλων.

Κατασκευή γενεαλογικού δέντρου με το σύστημα GenoPro

Κατασκευή γενεαλογικού δέντρου με το σύστημα GenoPro

Το γενεαλογικό δέντρο που κατασκευάζουν οι μαθητές αφορά άτομα που πάσχουν από μερική αχρωματοψία στο πράσινο και στο κόκκινο. Στη συνέχεια, με βάση αυτό το δέντρο επιλύονται ασκήσεις προσδιορισμού του τύπου κληρονομικότητας διαφόρων χαρακτηριστικών και υπολογισμού πιθανοτήτων εμφάνισης του χαρακτήρα σε απογόνους. Έτσι, οι μαθητές βγάζουν συμπεράσματα γύρω από τη φυλοσύνδετη κληρονομικότητα.

Καινοτομία – Προεκτάσεις:

Μέσα από τη σύνδεση της τέχνης με το επιστημονικό αντικείμενο που διδάσκεται, με την κατάλληλη διδακτική προσέγγιση, καλλιεργείται στους μαθητές η αισθητική εμπειρία παράλληλα με την καλλιέργεια επιστημονικού πνεύματος.

Μέσα από τη χρήση των εν λόγω ψηφιακών εργαλείων δυναμικού χειρισμού αντικειμένων (πχ. GeoGebra) και την διδακτική προσέγγιση που αναπτύχθηκε οι μαθητές μπορούν να αναπτύξουν δεξιότητες και να εξάγουν συμπεράσματα με επαγωγικό και παραγωγικό τρόπο. Το λογισμικό GenoPro προσφέρει ένα ιδιαίτερα έυχρηστο περιβάλλον κατασκευής γενεαλογικών δέντρων, με δυνατότητα τροποποίησης δεδομένων.

Οι παραδοσιακές διδακτικές πρακτικές αδυνατούν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες εκπαιδευτικές ανάγκες του συνόλου των μαθητών. Έτσι, οι συγγραφείς προτείνουν την επέκταση της διδακτικής τους πρότασης με τη χρήση των κατάλληλων εργαλείων που να υποστηρίζουν τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, με στόχο τη μεγιστοποίηση των μαθησιακών ευκαιριών για κάθε μαθητή. Το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο μέσα από την πλατφόρμα Open eClass, προσφέρει τη δυνατότητα στον εκπαιδευτικό να δημιουργήσει ένα ελκυστικό και ευέλικτο περιβάλλον μάθησης, αλλά και οργάνωσης του μαθήματος με βάση τις αρχές της διαφοροποιημένης διδασκαλίας. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η ενίσχυση της απόδοσης των μαθητών και η εξέλιξη τους ανάλογα με τις δυνατότητες τους.

Επίσης, με την πρόταση τους οι συγγραφείς στοχεύουν στη δραστηριοποίηση εκπαιδευτικών άλλως ειδικοτήτων όπως Εικαστικών, Χημικών και Φιλολόγων προκειμένου να αναδειχθεί η αναγκαιότητα και η παιδαγωγική αξία της διαθεματικότητας –διεπιστημονικότητας.

 

 

 

 

 

 

 

 

Διδασκαλία τροφικών αλυσίδων και τροφικών επιπέδων με τη χρήση υλικού από το Φωτόδεντρο.

Το Φωτόδεντρο είναι ο Εθνικός Συσσωρευτής Εκπαιδευτικού Περιεχομένου για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αποτελεί την κεντρική e-υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας για την ενοποιημένη αναζήτηση και διάθεση ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου στα σχολεία. Είναι ανοιχτό σε όλους, μαθητές, δασκάλους, γονείς αλλά και κάθε ενδιαφερόμενο.

Το Φωτόδεντρο – Μαθησιακά Αντικείμενα (Photodentro LOR) είναι το Πανελλήνιο Αποθετήριο Μαθησιακών Αντικειμένωνγια την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Το υλικό που παρέχεται μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά στη διδασκαλία της Βιολογίας. Παρακάτω θα παρουσιάσουμε ένα παράδειγμα αξιοποίησης υλικού από το Φωτόδεντρο, για τη διεξαγωγή της διδασκαλίας της ενότητας  “2.2 Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος – Ο ρόλος της ενέργειας“, της Βιολογίας Γ’ Γυμνασίου.

Αρχικά, θα αξιοποιήσουμε το βίντεο “Η έννοια του οικοσυστήματος” προκειμένου να εισάγουμε τους μαθητές στις βασικές έννοιες της ενότητας με ένα ευχάριστο βίντεο, όπου το κείμενο που το πλαισιώνει, αναγράφεται ώστε να γίνεται πιο εύκολη η παρακολούθηση και κατανόηση του από τους μαθητές.

Στη συνέχεια, μέσα από ένα εκπαιδευτικό παιχνίδι για τις τροφικές αλυσίδες και τα πλέγματα έχουμε τη δυνατότητα να διερευνήσουμε τις υπάρχουσες γνώσεις των μαθητών αλλά και να τους βοηθήσουμε να κάνουν ανάκληση αυτών. Μια διαδικασία πολύ χρήσιμη προκειμένου να οργανωθεί σωστά το μάθημα και η γνώση να οικοδομηθεί πάνω στην υπάρχουσα.

Μία από τις ασκήσεις του παιχνιδιού.

Μία από τις ασκήσεις του παιχνιδιού.

Στη συνέχεια περνάμε στο κυρίως μέρος της διαδικασίας, όπου αναλύονται όλες οι βασικές έννοιες της ενότητας μέσα από μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση. Περιλαμβάνει πληροφορίες παρατιθέμενες με τρόπο αρκετά κατανοητό και εύληπτο καθώς επίσης και ένα σύνολο εικόνων που συμβάλλουν στις οπτικοποίηση των βασικών εννοιών και στην περαιτέρω εμπέδωση τους. Επιπλέον, περιέχονται ενδιαφέρουσες ερωτήσεις που μπορούν να διεξάγονται κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας, επιτυγχάνοντας την ενεργή συμμετοχή των μαθητών κατά τη διαδικασία, αλλά και κλίμα γόνιμου προβληματισμού και αναζήτησης.

τρ αλυσιδες

Μια από τις διαφάνειες της παρουσίασης.

Τέλος, περνάμε στο στάδιο της αξιολόγησης των γνώσεων που κατακτήθηκαν κατά της διαδικασία με στόχο να διαπιστώσουμε τόσο τις αδυναμίες της δικής μας διδασκαλίας, όσο  και στα σημεία στα οποία πρέπει να προσηλωθούμε περισσότερο ώστε να κατανοηθούν βαθύτερα από τους μαθητές. Έτσι, λοιπόν διεξάγουμε ορισμένες δραστηριότητες αξιολόγησης όπως οι παρακάτω ασκήσεις και ερωτήσεις.

  1. Ερωτήσεις αξιολόγησης για τις τροφικές αλυσίδες.  Περιέχεται ένα σύνολο ερωτήσεων σε σχέση με τις τροφικές αλυσίδες, αλλά και άλλες βασικές έννοιες που διδάσκονται στην ενότητα.
ερωτησεις

Mια από τις ερωτήσεις αξιολόγησης.

2. Άσκηση αξιολόγησης για τα τροφικά επίπεδα. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα άσκηση που σχετίζεται με την εξέταση της κατανόησης της έννοιας του τροφικού επιπέδου.

Η άσκηση αξιολόγησης.

Η άσκηση αξιολόγησης.

Ένας εννοιολογικός χάρτης για το αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας

Θα παρουσιάσουμε έναν εννοιολογικό χάρτη που κατασκευάσαμε προκειμένου να αποτυπώσουμε τις βασικές έννοιες που χαρακτηρίζουν το αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας. O χάρτης κατασκευάστηκε με τη χρήση των Cmap Tools.

Συγκεκριμένα, περιγράφουμε τις παρακάτω παραγράφους που βρίσκονται στο Κεφάλαιο 12 της Βιολογίας Α’ Λυκείου Γενικής Παιδείας.

Το αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας αποτελείται από τις δύο ωοθήκες, τους δύο ωαγωγούς (ή σάλπιγγες), τη μήτρα, τον κόλπο και το αιδοίο.

Οι ωοθήκες έχουν σχήμα αμυγδάλου και βρίσκονται μία σε κάθε πλευρά στο πάνω μέρος της λεκάνης. Οι ωαγωγοί εκτείνονται από τις ωοθήκες προς τη μήτρα. Η μήτρα είναι ένα όργανο που έχει περίπου το μέγεθος και το σχήμα ενός ανεστραμμένου αχλαδιού, με παχιά τοιχώματα από μυϊκό ιστό. Η μήτρα περιβάλλεται εσωτερικά από βλεννογόνο, το ενδομήτριο. Το κάτω μέρος της μήτρας καταλήγει στον κόλπο.

Τα εξωτερικά γεννητικά όργανα αποτελούν το αιδοίο, το οποίο περιλαμβάνει το εφηβαίο, που καλύπτεται από τρίχωμα, τα μεγάλα και τα μικρά χείλη και την κλειτορίδα. Κατά την εφηβεία (11ο με 13ο έτος της ηλικίας), οι ωοθήκες αρχίζουν να παράγουν οιστρογόνα και προγεστερόνη, ορμόνες οι οποίες παίζουν σημαντικό ρόλο στον εμμηνορρυσιακό κύκλο και προκαλούν την ανάπτυξη του στήθους. Τα οιστρογόνα, κυρίως, είναι υπεύθυνα για την εμφάνιση των δευτερευόντων φυλετικών χαρακτηριστικών, όπως είναι η αναπτυγμένη λεκάνη και η συσσώρευση υποδόριου λίπους, που δίνει τις χαρακτηριστικές καμπύλες στο γυναικείο σώμα. Οι ωοθήκες (όπως και οι όρχεις) είναι μεικτοί αδένες. Η εξωκρινής μοίρα τους παράγει τα ωάρια και η ενδοκρινής τις ορμόνες.

Το αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας

Το αναπαραγωγικό σύστημα της γυναίκας

Ο χάρτης βοηθάει σε μια καλή συμπύκνωση της πληροφορίας και στη σχηματική απόδοση και κατανομή της, γεγονός το οποίο συμβάλλει θετικά στην κατανόηση της παρεχόμενης γνώσης. Ο εννοιολογικός χάρτης που κατασκευάσαμε θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην αρχή μιας διδασκαλίας προκειμένου να έρθουν σε μια πρώτη επαφή με τις έννοιες οι μαθητές, είτε σαν μια άσκηση ανάκλησης τυχόν προηγούμενων γνώσεων στην αρχή του μαθήματος και διερεύνησης του υπάρχοντος γνωστικού επιπέδου των μαθητών. Θα μπορούσε, επίσης, να χρησιμοποιηθεί στο τέλος του μαθήματος και με βασικό εργαλείο τον εννοιολογικό χάρτη να διεξαχθεί η ανακεφαλαίωση του μαθήματος, ή κάποια άσκηση κατασκευής ή συμπλήρωσης του προκειμένου να διεξάγουμε την αξιολόγηση μας για την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας μας στην εν λόγω ενότητα.

 

« Older posts

© 2018 nmant

Theme by Anders NorenUp ↑

Skip to toolbar