Ανοικτή Εκπαίδευση: Σχεδίαση, ανάπτυξη, εποπτεία, διαμοίραση προσαρμογή και επαναχρησιμοποίηση ακολουθιών μαθησιακών δραστηριοτήτων με το LAMS ( του Σ.Παπαδάκη)

Ανοικτή Εκπαίδευση: Σχεδίαση, ανάπτυξη, εποπτεία, διαμοίραση προσαρμογή και επαναχρησιμοποίηση ακολουθιών μαθησιακών δραστηριοτήτων με το LAMS ( του Σ.Παπαδάκη)

36e43f88cdb6f85dfcfa0c16e0c1bf40_el-1156-577-c

 

Περίληψη

Η ηλεκτρονική μάθηση (e-learning) αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για την υποστήριξη της εκπαίδευσης. Το Σύστημα Διαχείρισης Μαθησιακών Δραστηριοτήτων(LAMS) βασισμένο στις αρχές τους σχεδιασμού μάθησης (learning design) παρέχει στους εκπαιδευτικούς ένα Ελεύθερο Ανοικτού Κώδικά Διαδικτυακό Λογισμικό (ΕΛΑΚ) για την ανάπτυξη και εποπτεία ακολουθιών μαθησιακών δραστηριοτήτων. Παρέχει στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα εύκολης ανάπτυξης σεναρίων μάθησης τα οποία μπορούν με κατάλληλες άδειες (Common Creative) να διανέμονται ελεύθερα και αφού προσαρμοστούν να επαναχρησιμοποιούνται σε διαφορετικά πλαίσια και συμβατά με το πρότυπο IMS-LD συστήματα.

3

1.Εισαγωγή

Τα Διαδικτυακά περιβάλλοντα χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο από τους εκπαιδευτικούς και τις εκπαιδευτικές μονάδες όλων των βαθμίδων (Cavanaugh, 2007;Davis & Roblyer, 2006; Papanikolaou et al., 2003). Μερικοί από τους λόγους για αυτό είναι η δυνατότητα συμμετοχής των ατόμων χωρίς γεωγραφικούς και χρονικούς περιορισμούς, η συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία απομονωμένων ανθρώπων από δυσπρόσιτες περιοχές, η δυνατότητα επικοινωνίας με ειδικούς επιστήμονες, άλλους εκπαιδευτικούς ή εξειδικευμένο προσωπικό οπουδήποτε στον κόσμο, η μείωση του κόστους, αλλά κυρίως οι νέες δυνατότητες που προσφέρουν τα δικτυακά περιβάλλοντα για τη συνεργασία (Fidas et al., 2006) και την αλληλεπίδραση εκπαιδευόμενων (Graves, 2001) μέσα και έξω από την τάξη.

Στην εισήγηση αυτή, για το σχεδιασμό, την ανάπτυξη και υλοποίηση μαθημάτων σε ψηφιακή μορφή προτείνουμε το Σύστημα Διαχείρισης Μαθησιακών Δραστηριοτήτων (LAMS), ως μία από τις καλύτερες προσεγγίσεις (Best Learning System, IMS Global Learning, Learning Impact Awards 2009) για την εφαρμογή του σχεδιασμού μάθησης και την ανταλλαγή και διανομή αυτών σε κοινότητες μάθησης και πρακτικής των εκπαιδευτικών.

2.Θεωρητικό πλαίσιο

2.1 Κοινότητες Μάθησης και Πρακτικής

 

Μια ομάδα ατόμων αναφέρεται με τον όρο κοινότητα όχι μόνο επειδή διαθέτει κοινά χαρακτηριστικά, όπως μέγεθος, τόπος, χώρος και χρόνος (Preece, 2000) αλλά όταν τα μέλη της έχουν κοινά ενδιαφέροντα (Garber, 2004) και συνεργάζονται δια ζώσης ή Διαδικτυακά, με πνεύμα επίτευξης κοινών στόχων (Conrad,2002) όπως η μάθηση. Ο όρος πρακτική αναφέρεται στη δυναμική διαδικασία μέσω της οποίας τα άτομα μαθαίνουν πώς να κάνουν τη δουλειά τους διεκπεραιώνοντας εργασίες και αλληλεπιδρώντας με άλλους που κάνουν παρόμοιες εργασίες (Lesser & Prusak 1999). Ως κοινότητες πρακτικής (Community of Practice) ορίζονται ομάδες ατόμων που μοιράζονται έναν προβληματισμό ή το πάθος για το έργο που κάνουν και αλληλεπιδρούν με τρόπο ώστε να μάθουν να το κάνουν καλύτερα (Wenger, 1998). Οι κοινότητες μάθησης και πρακτικής αποτελούνται από άτομα που μοιράζονται κοινές αξίες και ιδανικά και επηρεάζουν το ένα το άλλο στη μαθησιακή τους διαδικασία (Kowch & Schwier, 1997). Ως Διαδικτυακές κοινότητες ορίζονται οι κοινωνικές δομές που αναδύονται από το Διαδίκτυο όταν αρκετοί άνθρωποι παίρνουν μέρος σε συζητήσεις για αρκετό καιρό, με επαρκές συναίσθημα ώστε να σχηματίζουν διαπροσωπικές σχέσεις στο Διαδίκτυο (Rheingold, 1993).

2.2 Σχεδιασμός Μάθησης

 

Ο σχεδιασμός μάθησης (learning design) είναι μια νέα προσέγγιση για την εκπαιδευτική τεχνολογία που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη ≪ψηφιακών σχεδίων μαθημάτων≫ με διαμοίραση και εκπόνηση ακολουθιών μαθησιακών δραστηριοτήτων (Dalziel,2008). Δίνεται έμφαση όχι μόνο στις ατομικές αλλά και στις συνεργατικές μαθησιακές δραστηριότητες και την υποστήριξη εκπαιδευτικών ομάδων (Kraan,2002; Laurillard, 2002). Περιγράφει τη διαδικασία ορισμού μιας σειράς δραστηριοτήτων (Conole and Weller, 2008) που συστήνονται να ακολουθηθούν από ένα εκπαιδευτικό και τους μαθητές του κατά της διδασκαλία και μελέτη ενός θέματος για την επίτευξη των διδακτικών και μαθησιακών στόχων.

Η θεωρία του σχεδιασμού μάθησης βασίζεται στη γενική ιδέα ότι κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους, οι άνθρωποι στο πλαίσιο ενός μαθησιακού περιβάλλοντος επιτελούν δραστηριότητες που περιλαμβάνουν εκπαιδευτικούς πόρους (Sloep, 2002) οι οποίες μπορούν να αναπαριστώνται και να αναπαράγονται ψηφιακά. Για την προτυποποίηση των σχεδιασμών μάθησης έχουν  αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται διεθνώς προδιαγραφές με πιο γνωστή την IMS Learning Design (IMS-LD).

Ο σχεδιασμός μάθησης υποστηρίζει ένα μεγάλο εύρος παιδαγωγικών προσεγγίσεων που χρησιμοποιούνται σήμερα και ιδιαίτερα σε ενήλικες εκπαιδευόμενους όπως οι ενεργητικές συμμετοχικές τεχνικές, η συνεργατική μάθηση, η προσαρμοσμένη μάθηση και η βασισμένη σε ικανότητες μάθηση (Koper & Burgos, 2005).

2.3 Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι – Ανοικτή Εκπαίδευση

 Το Διαδίκτυο και ο Παγκόσμιος Ιστός, είναι ένα από τα εντυπωσιακά παραδείγματα ΤΠΕ που αναπτύχθηκαν με ανοικτά πρότυπα και κανόνες οι οποίοι διασφαλίζουν ισότητα ευκαιριών στην πληροφόρηση και τη γνώση για όλους τους ανθρώπους παντού στον κόσμο. Εκπαιδευτικοί (όπως στα www.oercommons.org, www.youtube.com/education), εκπαιδευτικά ιδρύματα (όπως τα ocw.mit.edu/, openlearn.open.ac.uk/) και διεθνείς οργανισμοί (όπως οι. http://oerwiki.iiep-unesco.org, http://lreforschools.eun.org/) σε όλο τον κόσμο αναπτύσσουν μια τεράστια δεξαμενή εκπαιδευτικών πόρων και ολοκληρωμένων μαθημάτων στο Διαδίκτυο, ανοιχτή και ελεύθερη να χρησιμοποιούνται για όλους και από όλους. Οι εκπαιδευτικοί όμως που απλά έχουν πρόσβαση σε ανοικτούς εκπαιδευτικούς πόρους δεν διαθέτουν αναγκαστικά τα χαρακτηριστικά μιας δικτυακής κοινότητας (Oren et al., 2000), ούτε μπορούμε να υποθέσουμε ότι μια κοινότητα μάθησης θα αναπτυχθεί από μόνη της μέσα από ένα δικτυακό περιβάλλον μάθησης (Schwier, 2002).

3. Το Σύστημα Διαχείρισης Μαθησιακών Δραστηριοτήτων

 Το LAMS είναι ένα παράδειγμα καλής πρακτικής για την υποστήριξη της ανοικτής εκπαίδευσης. Είναι Ελεύθερο Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα που διατίθεται δωρεάν ( http :// www . lamsfoundation . org / ) και υποστηρίζεται από μία διεθνή κοινότητα εκπαιδευτικών, ερευνητών και τεχνολόγων μάθησης ( www . lamscommunity . org ). H ανάπτυξη του, άρχισε και συντονίζεται από το Εργαστήριο Macquarie E-Learning Centre Of Excellence (MELCOE) με διευθυντή τον καθηγητή James Dalziel στο Macquarie University, Sydney ( www . melcoe . mq . edu . au ). Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αυτόνομο Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης ή ενσωματωμένο σε άλλα Συστήματα όπως τα: Moodle, Sakai, .LRN, WebCT και το BlackBoard.

lams περιβάλλον εκπαιδευόμενου

Σχήμα 1: Το περιβάλλον του εκπαιδευόμενου στο LAMS

Οι εκπαιδευόμενοι έχουν στο LAMS ένα απλό και φιλικό περιβάλλον μάθησης για μελέτη, επικοινωνία, συνεργασία και αλληλεπίδραση. Στο αριστερό μέρος υπάρχει η μπάρα προόδου (Σχήμα 1), η οποία εμφανίζει την ακολουθία μαθησιακών δραστηριοτήτων (μάθημα). Στο κάτω αριστερό μέρος εμφανίζονται οι διαθέσιμες υπηρεσίες υποστήριξης, δραστηριότητες και εκπαιδευτικό υλικό ανεξάρτητα από την ακολουθία και το προσωπικό σημειωματάριο του εκπαιδευόμενου. Στο δεξιό μεγαλύτερο μέρος της οθόνης εκπονείται η τρέχουσα δραστηριότητα με προβολή του περιεχομένου και αλληλεπίδραση. Εφόσον έχει επιτραπεί στους εκπαιδευόμενους, μπορούν να βλέπουν και να ανταλλάσσουν μηνύματα με τους υπόλοιπους συνεκπαιδευμένους τους. Εάν ένας εκπαιδευόμενος διακόψει την εκπόνηση μιας ακολουθίας και εγκαταλείψει το περιβάλλον μάθησης, όταν επανέλθει βρίσκεται ακριβώς στο ίδιο σημείο. Οι εκπαιδευόμενοι, μπορούν εξάγουν τον ατομικό φάκελου εργασιών (portfolio) για πρόσβαση και προβολή των εργασιών τους χωρίς απευθείας (offline) σύνδεση με το LAMS.

 Σχήμα 2: Το περιβάλλον του συγγραφέα στο LAMS


Σχήμα 2: Το περιβάλλον του συγγραφέα στο LAMS

Η διεξαγωγή ενός μαθήματος προϋποθέτει το σχεδιασμό και την ανάπτυξη μιας ακολουθίας δραστηριοτήτων που περιγράφει το σχέδιο διδασκαλίας/μάθησης και το ολοκληρωμένο (με το περιεχόμενο του) μάθημα. Η συγγραφή μια ακολουθίας δραστηριοτήτων γίνεται από το περιβάλλον του συγγραφέα (Σχήμα 2). Μπορεί να ξεκινά από το μηδέν ή με τροποποίηση και προσαρμογή μιας υπάρχουσας ακολουθίας που μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί. Η λειτουργία του περιβάλλοντος του συγγραφέας είναι εύκολη και απλή. Η δημιουργία ενός νέου μαθήματος (Προσθήκη Μαθήματος) γίνεται με την ανάθεση μιας ακολουθίας σε μια εκπαιδευτική ομάδα (τάξη).

Σχήμα 3: Το περιβάλλον του επόπτη/εκπαιδευτή στο LAMS

Σχήμα 3: Το περιβάλλον του επόπτη/εκπαιδευτή στο LAMS

Η εποπτεία, και υποστήριξη της επιτέλεσης των μαθησιακών δραστηριοτήτων γίνεται μέσα από το περιβάλλον του επόπτη (Σχήμα 3). Ο επόπτης-εκπαιδευτικός μπορεί να γνωρίζει ποιοι εκπαιδευόμενοι εκπονούν κάποια δραστηριότητα και κάθε εκπαιδευόμενος ποια δραστηριότητα επιτελεί κάθε χρονική στιγμή. Κατά τη διάρκεια εκπόνησης σύγχρονων, ομαδικών ή ατομικών δραστηριοτήτων ο εκπαιδευτής μπορεί να παρεμβαίνει και να διευκολύνει την εκπαιδευτική διαδικασία. Επίσης όποια στιγμή θέλει μπορεί να εξάγει τον ατομικό φάκελο εργασιών ενός εκπαιδευόμενου ή συνολικά τον φάκελο εργασιών ολόκληρης της τάξης του, να αξιολογεί εργασίες και να ανακοινώνει τους βαθμούς και τα σχόλιά του. Επίσης, εάν ο εκπαιδευτικός – συγγραφέας του μαθήματος κρίνει ότι χρειάζεται να συμπληρώσει, διορθώσει ή τροποποιήσει το μάθημα, έχει τη δυνατότητα να το κάνει με τηλειτουργία ≪Ζωντανή επεξεργασία≫ για το τμήμα της ακολουθίας που δεν έχει ήδη εκπονηθεί από τους εκπαιδευμένους.

4. Συμπεράσματα

Τα Δικτυακά περιβάλλοντα διευκολύνουν και διευρύνουν την πρόσβαση σε πηγές και επιτρέπουν την επικοινωνία ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς. Παρότι υπάρχει μεγάλος αριθμός πηγών εκπαιδευτικών μέσων, συχνά οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν πρόσβαση σε αυτές). Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους, όπως για παράδειγμα επειδή αγνοούν την ύπαρξή τους, επειδή ο τρόπος με τον οποίο περιγράφονται δεν τους τραβά την προσοχή (Van Assche et al., 2009), ή επειδή δεν καταλαβαίνουν τη γλώσσα στην

οποία διατίθενται. Η ανοικτή εκπαίδευση και κυρίως τα ανοικτά πρότυπα εξασφαλίζουν την ελεύθερη πρόσβαση σε εκπαιδευτικές

δραστηριότητες και γενικότερα στους μαθησιακούς πόρους. Επιτρέπουν την συνεργασία των καλύτερων εκπαιδευτικών από όλο το κόσμο για την παραγωγή μαθημάτων που είναι πολύ ποιοτικά, αξιόπιστα , ανοιχτά σε όλους και συμβάλλουν στην εξέλιξη της τεχνολογίας και την πρόοδο της εκπαίδευσης. Ο σχεδιασμός μάθησης αποτελεί ένα θεμελιώδες εννοιολογικό πλαίσιο το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί για την αναπαράσταση και υποστήριξη οποιαδήποτε εκπαιδευτικής διαδικασίας ανεξάρτητα από τον τρόπο υλοποίησής της και την τεχνολογία που χρησιμοποιεί. Ένα από τα πιο ώριμα εργαλεία που υλοποιούν τις αρχές και τις προδιαγραφές του σχεδιασμού μάθησης είναι το LAMS. Η διαμοίραση και ανταλλαγή ακολουθιών μαθησιακών δραστηριοτήτων με την υποστήριξη ενός φιλικού και απλού περιβάλλοντος όπως αυτό του LAMS μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κίνητρο συμμετοχής σε κοινότητες μάθησης και πρακτικής για εκπαιδευτικούς διαφόρων ειδικοτήτων.

e-learning

Δείτε την παρουσίαση εδώ.


Leave a Reply

Skip to toolbar