Jean Comandon – Syphilis spirochaeta pallida (1909)

  Αν κάποιος ψάξει το λήμμα «κινηματογράφος» στην Wikipedia θα ανακαλύψει ότι η μετέπειτα ονομαζόμενη 7η τέχνη ξεκίνησε να ερευνάται και να χρησιμοποιείται μαζί με την βιολογία. Στις αρχές του 20ου αιώνα ο  Jean Painlevé, ένας Γάλλος βιολόγος και κινηματογραφιστής, δήλωσε ότι «η έρευνα για το φιλμ ήταν αδιάσπαστη από την έρευνα που αποτυπωνόταν στο φιλμ» (Landecker H., 2006).  Τα πρώτα φιλμ μικροκινηματογραφίας εμφανίζονται στα τέλη του 19ου αιώνα – αρχές 20ου  : το 1891 από τον Etienne Jules Marey, το 1907 το δίλεπτο φιλμ που έκανε ο Ελβετός βιολόγος Julius Ries με την γονιμοποίηση και ανάπτυξη κυττάρων αχινού ή  τα φιλμ του Jean Comandon την ίδια περίπου εποχή όπου απεικονίζονται οι πρώτες «κινήσεις» όπως αυτή της σπειροχαίτης (1909) ή της κυκλοφορίας του αίματος. Από κει και πέρα το φιλμ γίνεται εργαλείο για τους βιολόγους και παράγονται φιλμ από τους Heinz Rosenberger (1920s) μαζί με τον νομπελίστα γιατρό και βιολόγο Alexis Carrel, Warren Lewis (1930), Ronald Canti (1930s), Michael Abercrombie (1950s-60s) κ.α. . Η εξέλιξη της μικροκινηματογραφίας ακολούθησε την εξέλιξη των μικροσκοπίων και των απεικονιστικών τεχνικών μέχρι τις μέρες μας.

“Steven Spielberg” of molecular animation. American-born Drew Berry.

Από εκείνα τα πρώτα φιλμ των αρχών του 20ου αιώνα οι επιστήμονες αντιλήφθηκαν ότι το φιλμ όχι μόνο ήταν ένα εργαλείο για ανακάλυψη αλλά και ένα εργαλείο για απόδειξη, διάδοση και κατανόηση της γνώσης.  Στις μέρες μας από τον βιοχημικό μέχρι τον νευροβιολόγο και τον ηθολόγο όλοι οι επιστήμονες της βιολογίας χρησιμοποιούν βίντεο πια για να κατανοήσουν αλλά και να διδάξουν την βιολογική γνώση. Το molecular animation (μοριακή κινούμενη εικόνα) αναπαριστά το εκπληκτικό σύμπαν που κρύβεται στα κύτταρα μας χρησιμοποιώντας τις δεκαετίες ερευνών και τα «βουνά»  δεδομένων από τομείς όπως η βιοχημεία, η βιοπληροφορική, η πρωτεωμική, η κυτταρική βιολογία (New York Times, 2010). Αυτό το νέο είδος κινηματογράφου είναι το σημερινό και μελλοντικό εργαλείο των βιολόγων να διδάξουν βιολογία σε παιδιά και φοιτητές εντυπώνοντας στο μυαλό τις αθέατες μέχρι τώρα βιολογικές μηχανές με απίστευτη ακρίβεια. Δυσνόητες για τα παιδιά βιολογικές διεργασίες εξηγούνται με ένα μέσο που είναι πια καθημερινή συνήθεια για τα παδιά αλλά και τους ενήλικες. Για την μεγιστοποίηση των θετικών αποτελεσμάτων από την χρήση των βίντεο θα πρέπει να έχουν στοιχεία που αυξάνουν την ενεργοποίηση και προωθούν την ενεργητική μάθηση πράγμα που επιτυγχάνεται αν έχουμε στο νου μας τις παρακάτω προτάσεις (Brame C.J., 2016):

  • Τα βίντεο πρέπει να είναι σύντομα και στοχευμένα.
  • Τα οπτικοακουστικά στοιχεία θα πρέπει να εκφράζουν μια επεξήγηση και να είναι συμπληρωματικά στην διδασκαλία, όχι περιττά.
  • Θα πρέπει να συνοδεύονται από συζήτηση.
  • Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο ενεργητικής μάθησης μέσω ερωτήσεων, στοιχείων αλληλεπίδρασης ή σχετικών εργασιών για το σπίτι.

  Πηγαίνοντας ένα βήμα πιο πέρα περνάμε στο κόσμο του διαδικτύου και του επιστημονικού βιντεο-ιστολογίου (science video blogging). O επιστήμονας, και όχι μόνο ο κόσμος που ερευνά, περνά μπροστά από την κάμερα στην οθόνη του υπολογιστή για να διαδώσει την επιστήμη. Τα επιστημονικά animation γίνονται πιο προσιτά από ποτέ και τα παιδιά μπορούν να παρακολουθήσουν ολιγόλεπτα βίντεο στα οποία εξηγούνται και αναλύονται έννοιες από όλα τα επιστημονικά πεδία (κυρίως των θετικών επιστημών) με τρόπους ακριβείς, κατανοητούς, ακόμα και διασκεδαστικούς. Όλα τα παραπάνω διδάσκουν όχι μόνο τους διδασκόμενους αλλά και τους διδάσκοντες οτι η βιολογία και εν γένει η επιστήμη μπορεί να εξερευνηθεί και να διαδοθεί με νέα μέσα και τρόπους που όχι μόνο μεγιστοποιούν την κατανόηση και τελικά την μάθηση αλλά και την ευχαρίστηση της διαδικασίας.

Τα 5 βιντεοϊστολόγια βιολογίας (και όχι μόνο) που προτείνουμε είναι τα εξής:

  1. Khan Academy
  2. iBiology
  3. IKen Edu
  4. BozemanScience
  5. Kurzgesagt – In a Nutshel

Είναι λοιπόν τόσο κοντά η γνώση που εύκολα παραφράζουμε τον στίχο των Rolling Stones:

”Learning, children, it’s just a click away”…  





Πηγές :

Brame, C. J. (2016). Effective Educational Videos: Principles and Guidelines for Maximizing Student Learning from Video Content. CBE—Life Sciences Education, 15(4), es6. doi:10.1187/cbe.16-03-0125

Landecker, H. (2006). Microcinematography and the History of Science and Film. Isis, 97(1), 121–132. doi:10.1086/501105

Stramer, B. M., & Dunn, G. A. (2015). Cells on film – the past and future of cinemicroscopy. Journal of Cell Science, 128(1), 9–13. doi:10.1242/jcs.165019

Cinematography

Ronald Canti & Michael Abercrombie

Molecular animation (New York Times)

2 Replies to “Η γνώση είναι ένα «κλικ» μακρυά…”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *