Σε αυτό το άρθρο θα προτείνουμε ένα σχέδιο διδασκαλίας της Συνθετικής Θεωρίας της Εξέλιξης από το βιβλίο της βιολογίας γενικής παιδείας της Γ’ Λυκείου βασισμένο στο γνωστό μοντέλο διδασκαλίας 5Ε.

1. Ενεργοποίηση (Engage)

1.1 Ενεργοποιούμε τους μαθητές με ερωτήσεις :             

«Τι σημαίνει για σας ποικιλομορφία?»

«Τι σημαίνει η λέξη ετυμολογικά? Ποιες μορφές ποικίλουν?»

«Τι γνωρίζετε για τις αρκούδες;»

«Πόσες διαφορετικές (μορφές) αρκούδες ξέρετε;»

1.2 Εστιάζουμε στην πολική αρκούδα:

«Τι ξέρετε για την πολική αρκούδα;

«Σε τι διαφέρει από τις υπόλοιπες? (σε μορφή – συμπεριφορά)»

 Τι τρώει η πολική αρκούδα; Πώς βρίσκει την τροφή της?»

2. Εξερεύνηση (Explore)

2.1 Βίντεο Αρκούδα vs Φώκια

2.2 «Τι γνωρίζετε για το περιβάλλον που ζούνε;» (Αναφορά σε κλιματική αλλαγή).

«Πώς βρέθηκαν εκεί?» «Πόσο καιρό βρίσκονται εκεί?»

«Ποια η σχέση τους με τις άλλες μορφές αρκούδων (διαφορές-ομοιότητες)?»

«Συνυπάρχουν ή όχι?» «Συνυπήρξαν?»  «Με τι τρέφονται οι άλλες μορφές αρκούδας?»

2.3 Βίντεο Πολικής Αρκούδας Τρεφόμενης απ’τα σκουπίδια:

 2.4 «Γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό;»

3. Εξήγηση (Explain)

3.1 Επιστημονική Εξήγηση Φαινομένου:

  • «Οι πολικές αρκούδες πιστεύεται πως διαφοροποιήθηκαν και απομονώθηκαν από έναν πληθυσμό καφέ αρκούδων, κατά την περίοδο των παγετώνων στην Πλειστόκαινο, από το ανατολικό άκρο της Σιβηρίας (150.000-400.000 χρόνια, βάσει μελετών πάνω σε μιτοχονδριακό DNA, αλλά και σε ολόκληρο το γονιδίωμα πολικών και καφέ αρκούδων»).
  • Εξήγηση Γενετικής (Γεωγραφικής και Αναπαραγωγικής) Απομόνωσης με παραδείγματα ειδών αρκούδας που πάράγουν ή όχι γόνιμους απογόνους-υβρίδια και γιατί.
  • Έξήγηση Φυσικής Επιλογής (επιλογής αλληλομόρφου-φαινοτύπου «λευκού» (διάφανου) χρώματος τριχώματος, εξαιτίας της βιωσιμότητας των ατόμων που το έφεραν).
  • Διασπορά στον Αρκτικό Κύκλο.  
  • Το κατεξοχήν σαρκοβόρο μέλος της οικογένειας των αρκούδων.
  • Αναφορά σε μορφολογικά χαρακτηριστικά (νύχια, δόντια, άκρα κατάλληλα για κολύμπι και για βάδιση στον πάγο), διαιτολόγιο, εύρος διαιτολογίου (τρέφονται ΚΑΙ με φυτά, καρκινοειδή, τρωκτικά, αλλά και με άλλες αρκούδες), συμπεριφορά (κυνηγετική) και πώς αυτή τροποποιείται αναλόγως την οικοθέση.
  • Απλή αναφορά στον οικολογικό τους ρόλο, ως κορυφαίος θηρευτής- είδος κλειδί.

4. Επεξεργασία (Elaborate)

4.1          «Τι πιστεύετε οτι θα γίνει;»

  • Σχολιασμός πρόσφατων μελετών από μαθητές, σε ομάδες και παρουσίαση ΔΙΚΩΝ τους θεωριών για το τι μέλλει γενέσθαι, με βάσει το πώς λειτουργεί η Φυσική Επιλογή.

Μια νέα εξέλιξη είναι ότι οι πολικές αρκούδες ξεκίνησαν να επεκτείνονται σε νέες περιοχές. Αν και ακόμα δεν είναι και τόσο σύνηθες, πολικές αρκούδες έχουν κάνει την εμφάνιση τους σε συνεχώς αυξανόμενους αριθμούς στην ξηρά, και παραμένουν στην ηπειρωτική χώρα για μεγαλύτερους χρόνους, κυρίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, ιδιαίτερα στον Βόρειο Καναδά, ταξιδεύοντας ακόμα πιο βαθιά στην ενδοχώρα” (άρθρο Washington Post 2015).

“Αυτό μπορεί να προκαλέσει μια ευξημένη εξάρτηση σε τροφές της ξηράς, όπως αυγά χήνας, υδρόβια πουλιά και καριμπού” ( Άρθρο National Geographic 2018).

5. Εξέταση (Evaluation)

  • Παρουσίαση θεωριών των μαθητών (με μετέπειτα Q&A), σε μορφή μικρής διάλεξης με PowerPoint για το τι πιστεύουν (με βάσει τα επιστημονικά θεωρητικά εργαλεία και δεδομένα μου διαθέτουν) ότι θα συμβεί στο μέλλον.

Αξιολόγηση της χρήσης των όρων Φυσική Επιλογή, Απομόνωση, Ποικιλομορφία, Ειδογένεση κτλ, από τους μαθητές.

Cover Photo by Annie Spratt on Unsplash

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *