Ο ρόλος των ΤΠΕ στην διδασκαλία της βιολογίας: Μια ματιά στην Αυστραλία του 2000 (που ταιριάζει γάντι στην Ελλάδα του 2016…..)

https://youtu.be/Xw4W7PCs1MUMary Peat1 and Anne Fernandez2

School of Biological Sciences1, and UniServe Science2, Faculty of Science,

University of Sydney, Australia

Οι δυνατότητες χρήσης της ΙΤ(information technology) είναι πάρα πολλές, παρόλο που είναι πολύ δεσμευτική και κάπως τρομακτική για τους αρχάριους. Τα πακέτα εκμάθησης μέσω pc και το διαδίκτυο προσφέρουν μια ποικιλία ευκαιριών για μάθηση. Το εκπαιδευτικό υλικό σε χρήση στα σχολεία , περιλαμβάνει ιστοσελίδες πληροφοριών, πακέτα για pc. σαν εκπαιδευτικά υλικά και σαν υλικά επανάληψης (CAL), πακέτα εκμάθησης μέσω υπολογιστών φτιαγμένα από μαθητές, εικονικές επισκέψεις πεδίου, προσομοιώσεις και εικονικά εργαστήρια. Επιπροσθέτως, μαθητές και δάσκαλοι χρησιμοποιούν το internet για να επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω email, σε ομάδες και λίστες συζήτησης, τηλεδιασκέψεις για εγχώριες και  παγκόσμιες επικοινωνίες, και τηλεσυνεργατικά projects.

Από το 1980 πακέτα εκπαίδευσης μέσω υπολογιστών (CAL), βοηθάνε τους αρχείο λήψηςμαθητές στις σπουδές τους.   Στο τέλος του 20ου αιώνα διάφοροι παράγοντες επέδρασαν ταυτόχρονα με αποτέλεσμα την αλλαγή στη χρήση των υπολογιστών στην παιδεία. Με σημαντικότερο την  επέκταση των δικτύων υπολογιστών, δεν πρέπει να παραλείψουμε άλλους τρεις σχετικούς με  τον τομέα της εκπαίδευσης. Αυτοί είναι η ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας που πρόσφερε φιλικές προς το χρήστη διδακτικές πλατφόρμες πολυμέσων, η εμφάνιση της θεωρίας της γνωστικής μάθησης που εστιάζει στην έρευνα  και τέλος η αλλαγή στις ανάγκες της κοινωνίας, όπου το εργατικό δυναμικό του μέλλοντος , χρειάζεται να έχει ικανότητες αφαιρετικής και συστηματικής σκέψης, πειραματισμού και συνεργασίας. (Awbrey, 1996).

Μέχρι το 1995, τα computers θεωρούνταν  πηγές πληροφόρησης , μέσα εξάσκησης και αξιολόγησης των μαθητών, και κατασκευαστές μοντέλων (προσομοιώσεων).Οι υπολογιστές το 2000 είναι κάτι πολύ περισσότερο και η διδασκαλία ΙΤ δεξιοτήτων αποκομμένων από το περιεχόμενο της εκπαίδευσης δεν θεωρείται πλέον αρκετά ικανή να κάνει τη διαφορά στους μαθητές. Οι Graham και Martin (1998) τονίζουν ότι «ο σκοπός της  εισαγωγής της τεχνολογίας στην τάξη θα έπρεπε να είναι η ενίσχυση της διδασκαλίας και της μάθησης, και η χρήση της θα έπρεπε να δομείται και να αξιολογείται με αυτούς τους όρους». Ο Laurillard (1994) πιστεύει ότι όλες οι βασισμένες στην τεχνολογία δραστηριότητες θα έπρεπε να έχουν έναν σαφώς ορισμένο στόχο, να  καλύπτουν τις μαθησιακές ανάγκες και να συνοδεύονται από κάποια μορφή καθοδήγησης από το δάσκαλο..

Επίσης, η χρήση της ΙΤ  στα σχολεία, παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία δημιουργώντας μαθησιακά περιβάλλοντα που είναι προσβάσιμα σε άτομα με διαφορετικά στυλ μάθησης. Έτσι μπορεί να βοηθήσει στο να ξεπεραστούν πολλά εμπόδια που συναντούν τα παιδιά κατά τη διαδικασία της μάθησης.

Ας δούμε έναν κατάλογο υλικού διαθέσιμου στο διαδίκτυο και/ή σαν  ξεχωριστά CAL πακέτα με μία ένδειξη της χρήσης τους.

Α. Εκπαιδευτικό υλικό


1.Ιστοσελίδες πληροφόρησης

Εδώ ανήκουν sites που προσφέρουν πηγές πληροφόρησης και για τους καθηγητές και για τους μαθητές. Μεγάλο μέρος της πληροφορίας δεν είναι επικυρωμένο ( εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην πρόταση για surfing χωρίς να έχουν μπει καθαρές κατευθυντήριες γραμμές), και ένα μεγάλο μέρος επίσης είναι σε μη διαδραστική  μορφή (μορφή εγχειριδίου). Το πλεονέκτημα της πληροφορίας που προσφέρεται από το internet είναι ότι μπορεί εύκολα να ενημερωθεί και έτσι προσφέρει στους μαθητές πρόσβαση στις τρέχουσες εξελίξεις της επιστήμης – σε σχέση με ένα βιβλίο που παλιώνει.

Ένα  παράδειγμα χρήσιμης  ιστοσελίδας είναι αυτή της Ακαδημίας επιστημών της Αυστραλίας. Παρέχει σε μαθητές και δασκάλους ακριβή και ενημερωμένη πληροφόρηση σχετικά με επιστημονικά θέματα που αναφέρονται στα media. Όλα τα θέματα περικλείουν βασικό κείμενο που δίνει μια ισορροπημένη περίληψη των σημαντικών σημείων, γλωσσάρι επιστημονικών όρων, δραστηριότητες, επιπλέον μελέτη και χρήσιμα sites.

Καλής ποιότητας ιστοσελίδες είναι ανεκτίμητες πηγές πληροφοριών για όλους τους μαθητές, και τους επιτρέπει να παίρνουν αποφάσεις για τον προσανατολισμό της μάθησής τους

2.CAL πακέτα διδακτικά και επαναληπτικά (λογισμικά)

6-0

Τα πακέτα CAL είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την εκμάθηση εννοιών. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα που γίνεται αντιληπτό στη χρήση προγραμμάτων αυτού του τύπου είναι η ανάπτυξη κινήτρων στους μαθητές. Επιπρόσθετα, η παρακολούθηση animations στην τάξη διευκολύνει τη συζήτηση και μπορεί να φέρει στο φως παρανοήσεις  των παιδιών οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν σε επίπεδο τάξης.

Κάποια από τα πακέτα εκπαίδευσης μέσω υπολογιστών προσφέρουν υψηλά επίπεδα διαδραστικότητας και ενθαρρύνουν τους μαθητές να μαθαίνουν ενεργά, ενώ άλλα είναι σαν σελίδες ασκήσεων, προσφέροντας όσα και ένα βιβλίο. Κάποια είναι σχεδιασμένα για να προσφέρουν ευκαιρίες συνεργατικής μάθησης μέσω αλληλεπίδρασης στη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης, ενώ άλλα είναι φτιαγμένα για ατομική δραστηριότητα. Αυτά που προσφέρουν υψηλό επίπεδο αλληλεπίδρασης είναι πιο πιθανό να εμπλέξουν το μαθητή σε υψηλότερη γνωστική επεξεργασία (Franklin and Peat, 1998).Και τέλος αυτά που επιτρέπουν κινήσεις πολλαπλών κατευθύνσεων εξυπηρετούν τις διαφορετικές προτιμήσεις των παιδιών όταν αλληλεπιδρούν με τα υλικά. Οι μαθητές ενθαρρύνονται να αναλάβουν την ευθύνη για τη μάθησή τους.

 

3.CAL πακέτα που δημιουργούνται από τους μαθητές σαν μια εκπαιδευτική εμπειρία

Οι Ebert και Strudler (1996) χρησιμοποίησαν το Hyperstudio με μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για να αναπτύξουν projects διαδραστικά και πολυμέσων πάνω σε θέματα ρύπανσης νερών, υδρολογικού κύκλου και άλλων σχετικών με αυτά. Η διαδικασία της δημιουργίας του δικού τους multimedia project είναι ένα δυνατό εργαλείο μάθησης, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται και οι δεξιότητες χειρισμού computer. Μια παραλλαγή αυτού του σεναρίου είναι να ζητηθεί από τους μαθητές να αξιολογήσουν ένα προϊόν software σε σχέση με ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Ο Reissman (1999) παρατήρησε ότι αυτή η προσέγγιση είναι  πρόκληση για τα παιδιά και βοηθάει στην ανάπτυξη της κριτικής τους σκέψης.

4.Εικονικές έρευνες πεδίου, προσομοιώσεις και εικονικά εργαστήρια

Η ηλεκτρονική αναδημιουργία ενός πειράματος ή μιας έρευνας πεδίου επιτρέπει στους μαθητές να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες που δεν είναι διαθέσιμες στο εργαστήριο. Υπάρχουν σχετικά  πακέτα που  δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να πάρουν μέρος σε αυθεντικές δράσεις σε ρεαλιστικά ή σχετικά πεδία. Αυτά προσφέρουν τη δυνατότητα εκτίμησης πολλαπλών απόψεων ενός ζητήματος επιτρέποντας στους χρήστες να  συλλέγουν πληροφορίες  από τα μέσα και να οικοδομούν τη δική τους κατανόηση εμπλεκόμενων οικολογικών εννοιών. (Harper, 1997).

Εικονικά ταξίδια πεδίου βοηθούν τους μαθητές να αναπτύξουν δεξιότητες και ιδέες που απαιτούνται πριν επισκεφθούν μια τοποθεσία ή τους επιτρέπει να «επισκεφθούν» μη προσβάσιμες περιοχές βιολογικού ενδιαφέροντος. Τα παιδιά σε αυτά τα «ταξίδια» μπορούν να  συλλέγουν  και να αναλύουν δεδομένα, να ερευνούν την παρατηρούμενη  ζωή και τα καιρικά φαινόμενα καθώς  και  να παίρνουν συνεντεύξεις από επιστήμονες.¨Ενα πολύ ενδιαφέρον σχετικό με το περιβάλλον είναι το A virtual field trip – plant collecting in Western New South Wales

Οι οn- line προσομοιώσεις και επιδείξεις μπορεί να δίνουν  ένα δυνατό έναυσμα στη μαθησιακή διαδικασία.

Τα εικονικά εργαστήρια είναι χρήσιμα όταν δε διατίθενται πραγματικά. Ένα παράδειγμα αποτελεί το  Cells Alive που παρουσιάζει μικροσκόπιση ζωντανών κυττάρων και οργανισμών.

Με ολοένα και χαμηλότερο προϋπολογισμό για την παιδεία και ολοένα και περισσότερο πυκνό αναλυτικό πρόγραμμα η χρήση εικονικών εργαστηρίων κλπ. τους λύνει πολλά προβλήματα.  Από την άλλη αναπτύσσει τις ικανότητες των μαθητών να λύνουν προβλήματα του πραγματικού κόσμου, δημιουργώντας αυθεντικές εμπειρίες και ενθαρρύνοντας την ανακαλυπτική μέθοδο μάθησης που θεωρείται ότι είναι το κλειδί για βαθειά, ευέλικτη και μεταβιβάσιμη γνώση. (Bitner et al.,1999).

B. Επικοινωνία


Στη βάση όλων των αποδεκτών μοντέλων μάθησης βρίσκεται η αποτελεσματική επικοινωνία, και τα σύγχρονα σχολεία στρέφονται στη χρήση σύγχρονης ή ασύγχρονης μέσω computer επικοινωνίας για να ενισχύσουν της μαθησιακή εμπειρία των μαθητών.

1.E-mail, ομάδες συζήτησης και λίστες συζήτησης

Η επικοινωνία μέσω e-mail είναι μία από τις βασικές χρήσεις του internet στα σχολεία, καθώς παρέχει ένα γρήγορο, απλό και εφικτό τρόπο για μαθητές και καθηγητές επικοινωνίας με άλλους ανθρώπους και σχολεία σε όλο τον κόσμο. (Cooke, 1996). Τα υψηλά επίπεδα συνδεσιμότητας μεταξύ σπιτιού, σχολείου και κοινότητας διευκολύνει εκτεταμένες εμπειρίες μάθησης, συμπεριλαμβανομένων παροχής συμβουλών από επαγγελματίες εκτός σχολείου. Αυτές  μπορούν να βοηθήσουν την ανάπτυξη χαρακτηριστικών της δια βίου μάθησης.

Ομάδες και λίστες συζήτησης είναι λίστες ταχυδρομείου στις οποίες μαθητές και προσωπικό μπορούν να θέσουν ένα μήνυμα ή να αξιοποιήσουν τρέχοντα θέματα της συζήτησης. Συνήθως έχουν ένα συγκεκριμένο θέμα. Ο δάσκαλος έχει την ευθύνη για την εγγραφή νέων μελών και συχνά φροντίζει να προσθέτει γκρουπ που έχουν να προσφέρουν γνώση. Τα πλεονεκτήματα αφορούν στην εκτεταμένη επικοινωνία μεταξύ καθηγητών και μαθητών σε μια σχολική κοινότητα και στην ευρύτερη παγκόσμια κοινότητα.

2.Τηλεδιάσκεψη για τοπική και παγκόσμια επικοινωνία

pandemic2

Ο Hudson (1997) παρατηρεί ότι «ο τομέας εκπαίδευσης (της Αυστραλίας) εξερευνά τις δυνατότητες χρήσης της τηλεδιάσκεψης για παροχή μεγαλύτερης πρόσβασης στην πληροφορία και στην εξειδίκευση των μαθητών.. [και για] τους καθηγητές να αλληλεπιδρούν με μαθητές που βρίσκονται πολύ μακριά».  Ο ζωολογικός κήπος της Μελβούρνης  το 1999 πρόσθεσε στην ιστοσελίδα του τη δυνατότητα τηλεδιάσκεψης. Τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να μάθουν για τα ζώα μέσω του site πριν την τηλεδιάσκεψη (ή την επίσκεψη) και να συνδυάσουν αυτήν την εμπειρία με on-line δραστηριότητες.

Οι διεθνείς τάξεις επιτρέπουν στους μαθητές να έχουν πρόσβαση και να μοιράζονται πηγές και ιδέες στην παγκόσμια και εγχώρια αρένα. Αυτό βοηθάει τους μαθητές να χτίσουν τις λεκτικές και ακουστικές τους δεξιότητες. Η εφαρμογή ανάλογων projects έχει επιφέρει το σημαντικό αποτέλεσμα του αυξημένου ενδιαφέροντος και κατανόησης των παιδιών για άλλους πολιτισμούς.

3.Τηλεσυνεργατικά projects

Τα τηλεσυνεργατικά projects μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ενθαρρύνουν συζητήσεις για διάφορα θέματα.(Harris, 1996). Για παράδειγμα το  Global Learning and Observations to Benefit the Environment
(GLOBE) είναι ένα διεθνές επιστημονικό και εκπαιδευτκό πρόγραμμα το οποίο συντονίζει τη δουλειά μαθητών, δασκάλων  και επιστημόνων  πάνω στην παρακολούθηση του παγκόσμιου περιβάλλοντος.

Είναι σημαντικό για τους μαθητές να πετυχαίνουν στόχους που συγκεκριμενοποιούνται μέσω δράσεων και είναι στενά συνδεδεμένοι με το αναλυτικό πρόγραμμα. Χρειάζεται προσοχή και προσχέδιο για την επιτυχία τους – όλοι πρέπει να ξέρουν τα σχέδια, τις καταληκτικές ημερομηνίες και τους στόχους. Στο διαδίκτυο αναρτώνται  sites  για δασκάλους που αναζητούν on-line εταίρους για το project.

4.Αυθεντικές επιστημονικές συνεργασίες

biology_logo

Οι μαθητές μπορούν να συμμετέχουν σε πραγματικές επιστημονικές δραστηριότητες. Ερευνώντας υπαρκτά και σημαντικά προβλήματα όπως η ποιότητα του νερού και η πληθυσμιακή αύξηση, ανταλλάσοντας πληροφορίες και συνεργαζόμενοι με άλλα σχολεία, και εμπλέκοντας επιστήμονες , η επιστήμη αποκτά ζωή για τους μαθητές. Τα αντιληπτά πλεονεκτήματα είναι το αυξημένο κίνητρο και ενδιαφέρον για τις επιστήμες. Από την άλλη η επιτυχής χρήση, προϋποθέτει: μια αλλαγή στο διδακτικό στυλ, βοήθεια για δασκάλους και μαθητές στην ανάλυση των πληροφοριών, υποστήριξη από επιστήμονες και πρόσθετος χρόνος για εισαγωγή καινοτομιών μέσα στην αίθουσα. (Wilburg, 1994).

Οι Slater και  Beaudrie (1997-1998) τονίζουν ότι για να γίνει σωστή χρήση αληθινών επιστημονικών πληροφοριών από το διαδίκτυο, χρειάζεται οι διδακτικές ενέργειες να βασίζονται σε έναν σημαντικό παιδαγωγικό θεσμό και οι καθηγητές πρέπει να παρέχουν στους μαθητές απλές οδηγίες για πλοήγηση.

Οι τεχνολογίες επικοινωνίας είναι ικανές να υποστηρίξουν ένα μεγάλο εύρος μαθησιακών στυλ καθώς η πληροφορία παρουσιάζεται με τρόπους ευέλικτους στις ατομικές ανάγκες και ικανότητες. Αυτό οδηγεί σε βελτιωμένη μάθηση. Η προσθήκη της παγκόσμιας επικοινωνίας επιτρέπει στους μαθητές να αναπτύξουν  δεξιότητες συνεργασίας με ανθρώπους απ’ όλον τον κόσμο και να γνωρίσουν άλλες κουλτούρες. Η άμεση επικοινωνία με ανθρώπους από διαφορετικά μέρη του  κόσμου είναι εξαιρετικά συναρπαστική και κινητοποιεί και δασκάλους και μαθητές.

Συμπέρασμα


Το να διδάσκεις και να μαθαίνεις επιστήμες είναι συναρπαστική εμπειρία. Η ΙΤ και όλα όσα σχετίζονται με αυτή, έχει τη δυνατότητα να αλλάξει δραματικά τον τρόπο που διδάσκουμε και μαθαίνουμε. Όλα τα σχολεία πια έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Αυτή η εκτεταμένη διαθεσιμότητα και η αστρονομικά  καθημερινή αύξηση των πηγών δίνει στους καθηγητές φυσικών επιστημών την ευκαιρία να προσφέρουν στους μαθητές τους ενημερωμένη πληροφόρηση και εκατοντάδες ουσιώδεις εμπειρίες. Προς το παρόν η χρήση της ΙΤ στα σχολεία είναι ακόμα στα χέρια λίγων, αλλά με τη βελτιούμενη πρόσβαση, την επικοινωνία και την επαγγελματική κατάρτιση του προσωπικού, επίκεινται η ευρεία εφαρμογή της. Αν και  παραμένει  πάντα ανοιχτό το θέμα της επιλογής κατάλληλου υλικού και προσαρμογής του στο αναλυτικό πρόγραμμα, εφόσον η χρήση της ΙΤ προσεγγιστεί με έναν συντονισμένο και συνεργατικό τρόπο τα πλεονεκτήματα θα είναι καταπληκτικά. Θα προκύψει ικανοποίηση και εξέλιξη στους καθηγητές, και αύξηση του ενδιαφέροντος , της απόλαυσης της επιστήμης και της επίδοσής  στους μαθητές.

Δείτε την παρουσίαση  εδώ

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Skip to toolbar