Πλέον η Τεχνολογία προσφέρει πολλές δυνατότητες στη διαδικασία της διδασκαλίας μέσω ειδικών εφαρμογών που είναι διαθέσιμες προς χρήση. Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να εκπαιδευτούν και να εντάξουν στα πλαίσια του μαθήματος αυτά τα  εργαλεία με τρόπο τέτοιο ώστε να ικανοποιούνται οι εκάστοτε διδακτικοί στόχοι. Στο επίσημο site του wordpress υπάρχει πληθώρα τέτοιων εργαλείων-βοηθών που μπορούν μετά από εγκατάσταση και ενεργοποίηση να χρησιμοποιηθούν από τον εκπαιδευτικό. Ας δούμε ένα παράδειγμα χρήσης ενός τέτοιου εργαλείου στη διδασκαλία της ενότητας 1.2 από το σχολικό βιβλίο Βιολογίας Β’ και Γ’ Γυμνασίου μέσω ενός απλού σχεδίου μαθήματος.

Τίτλος ενότητας: Κύτταρο, η μονάδα της ζωής

Τάξη: Γ’ Γυμνασίου

Διδακτικοί Στόχοι:

  1. Ποια είναι η μορφή και οι λειτουργίες των οργανιδίων του ευκαρυωτικού κυττάρου
  2.  Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ φυτικού και ζωικού κυττάρου

Ένα Quiz είναι για όλους μας ένας ευχάριστος τρόπος μάθησης, μια αυτοαξιολόγηση σχετικά με το πόσο καλά έχει γίνει κατανοητή μια ενότητα καθώς και ένα τελικό τσεκ την παραμονή ενός τεστ στο σχολείο. Έτσι δεν είναι; Με τη χρήση της εφαρμογής HD Quiz ο μαθητής μπορεί να προβληματιστεί, να σκεφτεί, να θυμηθεί έννοιες από προηγούμενες χρονιές, εν τέλει να ανακαλύψει μόνος του τη γνώση. Το συγκεκριμένο εργαλείο είναι εύκολο στη χρήση και προσφέρει πολλές δυνατότητες στο χρήστη με αποτέλεσμα να μπορούν να δημιουργηθούν πολλά και διαφορετικά Quiz.

Πάμε να δούμε στην πράξη πώς ένα Quiz μπορεί να ικανοποιήσει τους διδακτικούς στόχους 1 & 2.

Ορισμένα από τα οργανίδια του ευκαρυωτικού κυττάρου είναι γνωστά στους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου ήδη από τις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου. Ωστόσο, στη τάξη αυτή τα παιδιά μαθαίνουν επιπλέον κυτταρικά οργανίδια, καθώς επίσης για τη μορφή και τη λειτουργία τους. Πιστεύω πως είναι τρομερά ενδιαφέρον για ένα μαθητή Γ’ Γυμνασίου να μπει ο ίδιος στη διαδικασία να ανακαλύψει αυτά τα κυτταρικά οργανίδια.. μόνος του!

Στάδιο 1. Μετά από μια μικρή εισαγωγή από τον εκπαιδευτικό για την ενότητα η οποία πρόκειται να διδαχθεί, οι μαθητές καλούνται να συμπληρώσουν το παρακάτω Quiz, είτε ατομικά είτε ομαδικά. Πριν αρχίσουν την προσπάθειά τους τα παιδιά, ο εκπαιδευτικός ξεκαθαρίζει ότι μετά την ολοκλήρωση του Quiz από όλους θα ακολουθήσει συζήτηση, όπου οι ίδιοι οι μαθητές θα παρουσιάζουν στη τάξη τι μάθανε για το ευκαρυωτικό κύτταρο και τα οργανίδιά του. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς έχοντας οι μαθητές επίγνωση ότι θα ακολουθήσει ενός τύπου παρουσίαση συλλέγουν όσο περισσότερες πληροφορίες μπορούν από το Quiz.

Στάδιο 2. Στο στάδιο αυτό δίνεται χρόνος στους μαθητές να συμπληρώσουν το Quiz. Οι μαθητές προσπαθούν να απαντήσουν στις ερωτήσεις, επιλέγοντας μία απάντηση για σωστή. Το σύστημα είναι ρυθμισμένο έτσι ώστε -στο τέλος- να του δείχνει ποιες απαντήσεις είναι σωστές και ποιες λάθος. Μετά την ολοκλήρωση του Quiz και την εμφάνιση του σκορ, οι μαθητές παροτρύνονται από την ίδια την εφαρμογή -αφού το ρυθμίσουμε εμείς κατάλληλα- να δουν τις απαντήσεις και τα λάθη τους. Ωστόσο, το Quiz μπορεί να ρυθμιστεί και να προσφέρει επιπλέον πληροφορίες για το εκάστοτε ερώτημα ή και για τις υπόλοιπες πιθανές απαντήσεις, πέραν από το εάν ο μαθητής απάντησε σωστά ή όχι. Τι επιτυγχάνεται με αυτό; Το παιδί συλλέγει σταδιακά πολύ περισσότερες πληροφορίες από κάθε ερώτηση πέραν της απάντησης της ίδιας της ερώτησης.

Στάδιο 3. Μετά την ολοκλήρωση του Quiz και τη συλλαγή πληροφοριών προτείνεται να γίνεται συζήτηση στη τάξη με τον εκπαιδευτικό, κατά την οποία οι ίδιοι οι μαθητές παρουσιάζουν στους συμμαθητές τους τι ανακάλυψαν μέσω του Quiz για τα κυτταρικά οργανίδια του ευκαρυωτικού κυττάρου. Φυσικά ο εκπαιδευτικός συμμετέχει, επισημαίνοντας τυχόν παρερμηνεύσεις ή και προσφέροντας συμπληρωματικές γνώσεις.

Δείτε στη πράξη ένα τέτοιο Quiz:

Results

Μπράβο σου, τα πήγες πολύ καλά! Φαίνεται θυμάσαι αρκετά από τις προηγούμενες χρονιές. Σε αυτή τη φάση δες ξανά τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις που έδωσες, διάβασε τις επιπλέον πληροφορίες που μας μαθαίνει αυτό το Quiz και μάζεψε όσο περισσότερες πληροφορίες μπορείς. Ρίξε μια ματιά και στις σωστές απαντήσεις. Ίσως έχουν να σου μάθουν επιπλέον πράγματα. Στη συνέχεια θα συζητήσουμε και όλοι μαζί στην τάξη τι καινούριο  μας έμαθε και τι μας θύμισε το Quiz αυτό.

Μπράβο σου για την προσπάθεια! Σε αυτή τη φάση δες ξανά τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις που έδωσες, διάβασε τις επιπλέον πληροφορίες που μας μαθαίνει αυτό το Quiz και μάζεψε όσο περισσότερες πληροφορίες μπορείς. Θα δεις πως τελικά μέσα από τα λάθη, κέρδισες πολλές πολλές γνώσεις! Για ρίξε μια καλή ματιά και πάμε να συζητήσουμε όλοι μαζί στην τάξη τι καινούριο  μας έμαθε και τι μας θύμισε το Quiz.

#1. Τι από τα παρακάτω δε βρίσκουμε σε ένα ζωικό κύτταρο;

Στο ζωικό κύτταρο απουσιάζει το κυτταρικό τοίχωμα, οι χλωροπλάστες και τα χυμοτόπια. Αυτές είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ ζωικού και φυτικού κυττάρου. Το κυτταρικό τοίχωμα έχει κυρίως στηρικτικό ρόλο για τα φυτά.

#2. Ποιο κυτταρικό οργανίδιο εξασφαλίζει ενέργεια στα κύτταρα; ? Για προσπάθησε να θυμηθείς! Είναι τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας!

Η σωστή απάντηση είναι το μιτοχόνδριο. Τα μιτοχόνδρια έχουν σχήμα επίμηκες, σφαιρικό ή ωοειδές. Ο ρόλος τους είναι να εξασφαλίζουν ενέργεια που είναι απαραίτητη για τις λειτουργίες του κυττάρου. Η ενέργεια απελευθερώνεται από τη διάσπαση χημικών ενώσεων που συμβαίνει κατά την κυτταρική αναπνοή.

 

#3. H φωτοσύνθεση στα φυτά λαμβάνει χώρα

Η φωτοσύνθεση πραγματοποιείται στους χλωροπλάστες, κυτταρικά οργανίδια με φακοειδές σχήμα. Κατά τη φωτοσύνθεση, όπως γνωρίζουμε, απλά ανόργανα μόρια (πχ διοξείδιο του άνθρακα, νερό) μετατρέπονται με τη βοήθεια της ηλιακής ενέργειας σε οργανικά (πχ γλυκόζη).

#4. Στο σύμπλεγμα Golgi

Το σύμπλεγμα Golgi αποτελείται από ένα σύνολο παράλληλων πεπλατυσμένων σάκων όπου εκεί τροποποιούνται και παίρνουν την τελική τους μορφή οι πρωτεΐνες, μετά τη σύνθεσή τους.

#5. Η πλασματική μεμβράνη

Η πλασματική μεμβράνη περιβάλλει κάθε ευκαρυωτικό κύτταρο και ο ρόλος της είναι να διαχωρίζει και να εξατομικεύει το κύτταρο από το περιβάλλον του. Επιπλέον, ελέγχει ποιες ουσίες εισέρχονται και εξέρχονται από το κύτταρο εξυπηρετώντας την επικοινωνία του με το περιβάλλον.

#6. Το κέντρο ελέγχου του κυττάρου είναι ? Εκεί βρίσκεται το DNA!

Ο πυρήνας αποτελεί το κέντρο ελέγχου του κυττάρου, καθώς εκεί βρίσκεται το γενετικό υλικό όπου είναι καταγεγραμμένες οι πληροφορίες για όλα τα χαρακτηριστικά του κυττάρου (δομικά και λειτουργικά).

#7. Βρίσκεται μόνο στα φυτικά κύτταρα και αποτελεί αποθήκη θρεπτικών ουσιών.

Τα χυμοτόπια είναι κενοτόπια, δηλαδή κυστίδια που περιέχουν ένα υδατώδες υγρό. Βρίσκονται μόνο στα φυτικά κύτταρα, ενώ τα αντίστοιχα κενοτόπια στα ζωικά κύτταρα ονομάζονται πεπτικά. Τα χυμοτόπια αποτελούν αποθήκες θραπτικών ουσιών για το φυτικό κύτταρο και καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του.

#8. Οργανίδια που περιέχουν δραστικά ένζυμα είναι τα

Τα λυσοσώματα είναι οργανίδια με σφαιρικό σχήμα που περιέχουν δραστικά ένζυμα. Ρόλος τους είναι η διάσπαση ουσιών αλλά και μικροοργανισμών, όπως τα διάφορα μικρόβια που μολύνουν τον οργανισμό μας.

#9. Τα ριβοσώματα εντοπίζονται

Ριβοσώματα εντοπίζονται τόσο στο αδρό ενδοπλασματικό δίκτυο όσο και ελεύθερα στο κυτταρόπλασμα. Πρόκειται για μικρούς σχηματισμούς που αποτελούνται από πρωτεΐνες και RNA και συμμετέχουν στη σύνθεση των λιπίδιων και στην αποθήκευση διάφορων πρωτεϊνών.

#10. Το κυτταρικό τοίχωμα αποτελείται από ? Θυμήσου τους μονοσακχαρίτες και τους πολυσακχαρίτες που μάθαμε στην προηγούμενη ενότητα!

Το κυτταρικό τοίχωμα είναι συμπαγές, ανθεκτικό και αποτελείται από πολυσακχαρίτες με κυριότερο την κυτταρίνη. Θυμήσου ότι η γλυκόζη είναι μονοσακχαρίτης, ενώ το άμυλο και η κυτταρίνη πολυσακχαρίτες.

#11. Ποιο από τα παρακάτω κυτταρικά οργανίδια συναντάμε σε ζωικό κύτταρο;

Το κυτταρικό τοίχωμα, ο χλωροπλάστης και το χυμοτόπιο είναι κυτταρικά οργανίδια που συναντώνται αποκλειστικά στο φυτικό κύτταρο. Άρα σε ένα ζωικό κύτταρο το μόνο που μπορούμε να βρούμε από τα παραπάνω οργανίδια είναι το μιτοχόνδριο.

#12. Η διαφοροποίηση προκαρυωτικών και ευκαρυωτικών κυττάρων βασίζεται στην ύπαρξη

Τα κύτταρα διακρίνονται σε προκαρυωτικά και ευκαρυωτικά με βάση κυρίως την ύπαρξη ή μη πυρηνικής μεμβράνης που περιβάλλει το γενετικό υλικό. Στα ευκαρυωτικά υπάρχει πυρηνική μεμβράνη, ενώ στα προκαρυωτικά όχι.

#13. Αποτελεί ένα εννιαίο δίκτυο αγωγών και κύστεων μέσω των οποίων εξασφαλίζεται η μεταφορά ουσιών σε όλα τα μέρη του κυττάρου.

Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν το ενδοπλασματικό δίκτυο. Θυμηθείτε ότι τα μιτοχόδρια εξασφαλίζουν ενέργεια στα κύτταρα, ενώ το κυτταρόπλασμα είναι ο χώρος μεταξύ πλασματικής και πυρηνικής μεμβράνης και εκεί υπάρχουν τα διάφορα οργανίδια. Τέλος στο σύμπλεγμα Golgi τροποποιούνται οι πρωτεΐνες και παίρνουν την τελική τους μορφή.

#14. Σε ποια κύτταρα πιστεύετε ότι συναντάμε πολλά μιτοχόνδρια; ? Σκεφτείτε το ρόλο των μιτοχονδρίων! ίσως σας βοηθήσει..

Τα μιτοχόνδρια είναι παρόντα σε όλα τα ευκαρυωτικά κύτταρα εξασφαλίζοντάς τους ενέργεια, ωστόσο ο αριθμός τους ποικίλει ανάλογα με τις ενεργειακές ανάγκες του κυττάρου. Για αυτόν ακριβώς το λόγο τα μυικά κύτταρα περιέχουν μεγάλο αριθμό μιτοχονδρίων.

#15. Ποιο από τα παρακάτω είναι υπεύθυνο για το πράσινο χρώμα των φύλλων; ? TIP: Το συγκεκριμένο μόριο περιέχεται στους χλωροπλάστες!

Η χλωροφύλλη είναι ένα μόριο που βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στους χλωροπλάστες, συμμετέχει ενεργά στη φωτοσύνθεση και είναι υπεύθυνη για το πράσινο χρώμα των φύλλων.

#16. Η επικοινωνία μεταξύ πυρήνα και του υπόλοιπου κυττάρου επιτυγχάνεται μέσω

Ο πυρήνας περιβάλλεται από διπλή μεμβράνη, την πυρηνική, με ανοίγματα-πόρους, μέσω των οποίων γίνεται η ανταλλαγή μορίων μεταξύ πυρήνα και υπόλοιπου κυττάρου.

finish

 

Φυσικά το συγκεκριμένο Quiz μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους μαθητές κι ως εργαλείο αυτοαξιολόγης, ενώ ο εκπαιδευτικός μπορεί να διαπιστώσει το πόσο κατανοητές έχουν γίνει κάποιες έννοιες στους μαθητές του καθώς και το ποσοστό επίτευξης των διδακτικών στόχων.

Ελπίζω να σας φανεί χρήσιμο!

 

 

2 thoughts on “Κι όμως… ένα Quiz “διδάσκει” Βιολογία!”

  1. Πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά! Τέτοιου είδους εργαλεία είναι πολύ χρήσιμα για έναν εκπαιδευτικό αλλά και για έναν ορεξάτο μαθητή. Συνεχίστε έτσι!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *