Οι προκαταλήψεις και παρανοήσεις των μαθήτων αποτελούν γενικότερα εμπόδιο στη διδασκαλία επιστημονικών μαθημάτων και εάν δεν αντιμετωπιστούν διδακτικά μπορεί να διατηρηθούν μέχρι την ενήλικη ζωή. Ανιχνεύοντας τις ιδέες των μαθητών και μαθητριών και αναγνωρίζοντας τις παρανοήσεις μπορούμε να επιλέξουμε τις κατάλληλες διδακτικές στρατηγικές που θα ακολουθήσουμε για την εννοιολογική αναδόμησή τους.  Οι συλλογές καταγραφόμενων παρανοήσεων συμβάλλουν στην προώθηση αυτής της γνώσης.

Η φωτοσύνθεση είναι μια αφηρημένη έννοια που είναι δύσκολο να κατανοηθεί από τους ενήλικες, πόσο μάλλον από τους μαθητές. Έρευνες πραγματοποιήθηκαν με στόχο να διερευνηθούν οι συχνές παρανοήσεις των μαθητών γυμνασίου σχετικά με τις έννοιες της φωτοσύνθεσης.  

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα παρανοήσεων που καταγράφηκαν από διαφορετικές μελέτες και αφορούν σε παρανοήσεις μαθητών δημοτικού και γυμνασίου.

  • Η αναπνοή συμβαίνει τη νύχτα ενώ η φωτοσύνθεση συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ημέρας.
  • Μη κατανόηση της σύνδεσης της φωτοσύνθεσης και της αναπνοής των φυτών.
  • Η αναπνοή λαμβάνει χώρα μόνο σε φύλλα όπου εντοπίζονται ειδικά όργανα, όπως οι πόροι.
  • Το φυτό παράγει οξυγόνο καθ ‘όλη τη διάρκεια της ημέρας
  • Η σημαντικότερη πηγή τροφής για τα φυτά είναι το νερό με διαλυμένες μεταλλικές ουσίες.
  • Οι μαθητές είναι πιθανό να λένε ότι τα φυτά παίρνουν την ενέργεια τους από τον ήλιο ενώ στην πραγματικότητα φαίνεται ότι δεν κατανοούν αυτή τη μεταφορά της ενέργειας
  • Οι μαθητές δε θεωρούν τη φωτοσύνθεση κάτι σπουδαίο για τα ίδια τα φυτά, αλλά ως κάτι που τα φυτά κάνουν για το καλό των ανθρώπων και των ζώων, κυρίως δε σε σχέση με την ανταλλαγή των αερίων (αποδέσμευση οξυγόνου και δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα).

Πώς όμως μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις παρανοήσεις αυτές και πολλές άλλες εξ’αρχής στην τάξη μας;

Με εξάσκηση και προσπάθεια, ένας καθηγητής μπορεί να μάθει να διερευνά το εννοιολογικό πλαίσιο ενός μαθητή χωρίς να φέρνει σε δύσκολη θέση το μαθητή. Οι μαθητές θα μας εκπλήξουν συχνά με την ποικιλία των προκαταλήψεών τους, οπότε πρέπει να είμαστε προσεχτικοί και να «ακούμε» τις απαντήσεις και τις εξηγήσεις τους.

Παρουσιάζονται παρακάτω ορισμένοι τρόποι ανάδειξης των παρανοήσεων και προκαταλήψεων των μαθητών:

  • Χρήση εισαγωγικών εργαστηριακών ασκήσεων για να βοηθήσουμε τους μαθητές να δοκιμάσουν τις εννοιολογικές τους βάσεις.
  • Ανάθεση εργασιών που ζητούν από τους μαθητές να εξηγήσουν τη συλλογισμό τους.
  • Χρήση ερωτήσεων και συζητήσεων για τη διερεύνηση πρόσθετων παρανοήσεων.
  • Μπορούμε,επίσης να ζητήσουμε από τους μαθητές να δώσουν αποδείξεις για να υποστηρίξουν τις εξηγήσεις τους και έπειτα να επανεξετάσουμε τις δύσκολες ή παρεξηγημένες έννοιες μετά από λίγες μέρες ή εβδομάδες.
  • Ορισμένες παρανοήσεις μπορούν να αποκαλυφθούν ζητώντας από τους μαθητές να σχεδιάσουν ένα γραφικό μοντέλο ή να περιγράψουν κάποιο φαινόμενο και στη συνέχεια ζητώντας από κάποιους μαθητές να μοιραστούν τις απαντήσεις τους με την τάξη.

Οι εργασίες αυτές και οι συζητήσεις δεν χρειάζεται να χρησιμοποιηθούν για βαθμολόγηση, αλλά ως μέρος της μαθησιακής διαδικασίας για να μάθουμε τι και πώς σκέπτονται οι μαθητές μας.

Οι παρερμηνείες συχνά είναι βαθιά ριζωμένες, σε μεγάλο βαθμό ανεξήγητες και μερικές φορές υπερασπίζονται έντονα. Για να είναι αποτελεσματικός, ένας καθηγητής δεν πρέπει να υποτιμά τη σημασία και την εμμονή αυτών των φραγμών στην αληθινή κατανόηση. Η αντιμετώπισή τους είναι πάντα δύσκολη τόσο για τον μαθητή όσο και για τον καθηγητή. Αυτό όμως δεν πρεπει να μας φοβίζει!

Βιβλιογραφία

Svandova K. Secondary School Students’ Misconceptions about Photosynthesis and Plant Respiration: Preliminary Results. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education. 2014;10(1):59-67. doi:10.12973/eurasia.2014.1018a.

Wynn AN, Pan IL, Rueschhoff EE, Herman MAB, Archer EK. Student Misconceptions about Plants – A First Step in Building a Teaching Resource. J Microbiol Biol Educ. 2017;18(1):18.1.11. Published 2017 Apr 21. doi:10.1128/jmbe.v18i1.1253

Halim AS, Finkenstaedt-Quinn SA, Olsen LJ, Gere AR, Shultz GV. Identifying and Remediating Student Misconceptions in Introductory Biology via Writing-to-Learn Assignments and Peer Review. CBE Life Sci Educ. 2018;17(2):ar28. doi:10.1187/cbe.17-10-0212

National Research Council. 1997. Science Teaching Reconsidered: A Handbook. Washington, DC: The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/5287

primedu

One Reply to “Αναδεικνύοντας τις προκαταλήψεις και παρανοήσεις των μαθητών : Το παράδειγμα της φωτοσύνθεσης”

Leave a Reply

Your email address will not be published.